تاق‌ و دیواره پل «محمدحسن‌خان» با عبور غیرقانونی ماشین‌های سنگین از زیر این پل زخمی شده است. قرار بود از این اثر تاریخی شهر بابل که سال 56 در فهرست آثار ملی جای گرفته بود، حفاظت شود اما عبور هر روزه ماشین‌های سنگین و برخورد سقف ماشین‌ها با پل، آن را به فروپاشی نزدیک‌تر کرده است.

پل افشاری محمدحسن‌خان اسفند 94، با ساخت پلی جدید از زیر ترافیک شهری مرخص شد اما این روزها بار دیگر تردد روزانه صدها خودروی سنگین از زیرگذر پل خطر ریزش این اثر تاریخی را افزایش داده است‌. اینطور که ایرنا گزارش داده این پل ۳۰۰ ساله که حدود نیم قرن پیش در فهرست آثار ملی ثبت شد، با ۱۴۰ متر طول و ۶ متر عرض، دارای ۶ چشمه تاق اصلی و دو چشمه فرعی است و ارتفاع آن از بستر رودخانه ۱۱ متر است. این پل به سبک پل‌های دوران صفوی و در اواخر دوران افشاریه ساخته شده و از ویژگی‌های مهم ساخت آن استفاده از سفیده تخم‌مرغ و ساروج است.
عبور از زیرگذر پل محمدحسن خان اگر چه تازگی ندارد و حتی بعد از خارج شدن پل از زیرترافیک هم ادامه داشت اما سال ۹۵ شورای ترافیک شهرستان به دنبال اعتراض دوستداران میراث فرهنگی با گذراندن مصوبه‌ای، عبور و مرور خودروهای سنگین از زیر این پل را ممنوع کرده بود؛ مصوبه ای که اجرا نشده و به دنبال آن رانندگان خودروهای سنگین بدون توجه به حجم و ارتفاع خودروهایشان با هر ترفندی آنها را از زیر پل عبور می‌دهند.
نبرد سقف و تاق‌ها
قاسم اسحاقی ملکشاه، دوستدار میراث فرهنگی بابل به ایرنا می‌گوید: «بنای تاریخی با تردد صدها ماشین سنگین از زیر پل به شدت در معرض خطر است. در حال حاضر با انتشار عکس و فیلم در شبکه‌های اجتماعی تلاش می‌کنم خطر تخریب این بنای ارزشمند تاریخی را به مسئولان و افکار عمومی گوشزد کنم چون روزانه صدها دستگاه خودروی سنگین از زیر پل محمدحسن‌خان عبور می‌کنند که بسیاری از این خودروها سقفشان به تاق چشمه آبراه پل برخورد می‌کند و ضربه محکمی به پل می زنند و تکه‌های آجر هم به زمین می‌افتد .»
او ادامه می‌دهد: «رانندگان بعضی از خودروهای سنگین که نمی‌توانند خودرویشان را در حالت عادی از زیر پل عبور دهند ، با کاهش باد لاستیک به هر شکل ممکن تلاش می کنند از زیر پل تاریخی عبور کنند و این دسته از خودروها بیشترین آسیب را به پل می‌زنند. ضربه‌هایی که خودروهای سنگین به تاق پل می‌زنند با نشانه‌هایی که موجود است این بنای تاریخی را در آستانه فروپاشی قرار داده و اگر اقدام عاجلی صورت نگیرد این از این اثر تاریخی چیزی باقی نخواهد ماند.»
اسحاقی ملکشاه همچنین می‌گوید: «برای همه دوستداران میراث تاریخی بابل جای تعجب است که چرا و چگونه هیچکس برای تابلوی ممنوعیت تردد خودروهای سنگین ارزشی قایل نیست و رانندگان به راحتی و بدون هرگونه مزاحمت کارشان را انجام می دهند در حالی که این تابلو از علائم راهنمایی و رانندگی است »
کسی هشدارهای میراث فرهنگی را جدی نمی‌گیرد
وضعیتی که پل تاریخی محمدحسن خان بابل پیدا کرده این پرسش را ایجاد می‌کند که چرا میراث فرهنگی که متولی آثار تاریخی ثبت شده محسوب می‌شود، هیچ اقدامی برای جلوگیری از تخریب آن انجام نمی‌دهد؟
حسین ایزدی، معاون میراث فرهنگی مازندران می‌گوید: «میراث فرهنگی بارها طی مکاتبه‌های مختلف با شهرداری و شورای ترافیک خطر تردد خودروهای سنگین برای این بنای تاریخی را گوشزد کرده و خواستار اتخاذ تدابیر لازم شده ولی به هشدارهای ما توجهی نشده است.»
به گفته او تردد خودروهای سنگین از زیر پل تاریخی محمدحسن‌خان نه تنها تاق‌ و آبراه چشمه این پل را تخریب می‌کند بلکه به ستون‌های این پل هم آسیب جدی وارد می‌کند و این امر زمینه تخریب کل پل را فراهم می‌کند.
ایزدی تاکید می‌کند: «تردد خودروهای سنگین از زیر پل تاریخی محمدحسن خان به گونه‌ای بحران‌آفرین شده که کل پل به لرزه می‌افتد و این امر بسیار نگران‌کننده است. اگر قرار است برای حل این مشکل پل جدیدی هم در نزدیکی آن مکان احداث شود باید میراث را در جریان قرار دهند تا کارشناسان ما آن را بررسی کنند، چون باید مطمئن شویم که بعد از ساخت ضرری برای این بنای تاریخی نداشته باشد.»
اینطور که معاون میراث فرهنگی مازندران می‌گوید تاکنون هیچ طرح یا تصمیمی برای نجات این بنای تاریخی اتخاذ نشده و «ادامه این روند این بنای تاریخی در مدار تخریب قرار می‌دهد».
شهرداری: نامه‌ای از میراث فرهنگی به ما نرسید
اظهارات معاون میراث فرهنگی مازندران به این معنا است که شهرداری بابل باید راهکار مناسب برای حفظ این پل اتخاذ و اجرایی می‌کرد ، همان گونه که در زمان خارج شدنش از زیر بار ترافیک در واپسین ساعات اسفند سال ۹۴ و آغاز جشن سال نو مسئولان وقت شهرداری از جمله شهردار با برگزاری جشنی وعده داده بودند این پل را تبدیل به یکی از جاذبه‌های گردشگری تاریخی شهر کرده و از آن محلی برای کسب درآمد از راه گردشگری خواهند ساخت.
اگر چه مدیریت شهری بابل از آن زمان تاکنون تحولات زیادی را پشت سرگذاشته است، ولی پرسش این است که مگر وعده و تعهد مسئولان پس از اتمام دوران مسئولیتشان برای جانشینان ضمانت اجرایی ندارد؟
معاون عمرانی شهرداری بابل بدون اشاره به مکاتباتی که طبق گفته معاون میراث فرهنگی مازندران در سال‌های گذشته با شهرداری داشته، می‌گوید: «در سال جاری هیچ نامه‌ای از میراث فرهنگی یا شورای ترافیک به دستمان نرسیده که خطر تردد خودروهای سنگین از زیر پل تاریخی را اعلام کند. اگر نامه‌ای از میراث فرهنگی درباره خطر تردد خودروهای سنگین از زیر پل تاریخی به دست ما برسد این مطلب در شورای ترافیک شهرستان مطرح و برای آن تصمیم‌گیری می‌شود.»
مهران مولانا ادامه می‌دهد: «تصمیم برای حل این مشکل باید در سطح کلان شهرستان اتخاذ شود و شهرداری آماده همکاری برای حل این مشکل است. برای حفظ این اثر تاریخی و جلوگیری از تردد خودروهای سنگین زیر پل محمدحسن‌خان شهرداری بابل هشت طرح دارد که در صورت تصویب در شورای ترافیک و ابلاغ ، شهرداری آنها را اجرا می‌کند.»
ممنوعیت تردد مصوبه دارد
با وجود تضاد اظهارات معاون میراث فرهنگی مازندران و معاون شهرداری، قربانعلی ولیزاده‌بورا، فرماندار بابل و رئیس شورای ترافیک شهرستان می‌گوید که ممنوعیت تردد خودروهای سنگین از زیر پل تاریخی محمدحسن‌خان مصوبه شورای ترافیک شهرستان را دارد و علت نصب تابلو مقابل زیرگذر پل هم منبعث از همین مصوبه است.
او توضیح می‌دهد:‌ «شورای ترافیک شهرستان بابل در جلسه چهارم مهر ماه سال ۱۳۹۵ خود مصوبه‌ای را گذراند و عبور خودروهای سنگین را از زیر پل تاریخی محمدحسن‌خان ممنوع کرد و این مصوبه همچنان قابلیت اجرایی دارد .در آن مصوبه شهرداری مکلف شده بود با نظارت میراث فرهنگی با ایجاد سازه‌ای مناسب مانع از تردد خودروهای سنگین از زیر پل تاریخی محمدحسن‌خان شود .»
به گفته فرماندار بابل ایجاد سازه‌ای برای جلوگیری از تردد خودروهای سنگین در نامه‌ای که سوم تیر ماه ۹۶ از سوی فرماندار وقت به شهرداری ابلاغ شده بود و این موضوع مورد پیگیری قرار گرفت. او اضافه می‌کند:‌ «در آن نامه تاکید شده بود که شهرداری بابل باید برای احداث رمپ خروج از مسیر جاده ساحلی به سمت میدان امام حسین (ع) اقدام می‌کرد و اگر این کار انجام می‌شد، مشکل تردد خودروهای سنگین از زیر پل تاریخی محمدحسن‌خان رفع می‌شد.»
از سوی دیگر او با بیان این موارد می‌گوید در هفته جاری از این بنای تاریخی با حضور مسئولان مرتبط بازدید می‌شودو تصمیم لازم برای جلوگیری از تردد خودروهای سنگین از زیر پل تاریخی محمدحسن‌خان اتخاذ می‌شود.