ابهام در مقصد آب دریای عمان

|پیام‌ما| کلیات طرح انتقال آب از دریای عمان به سه استان شرقی کشور دیروز در جلسه علنی مجلس تصویب شد. طرحی که سال‌هاست از سوی برخی نمایندگان و مسئولان پیگیری می‌شود و موافقان و مخالفانی دارند. موافقانی که معتقدند با اجرای این طرح مشکل کم‌آبی در سیستان‌وبلوچستان حل می‌شود و مخالفانی که می‌گویند این طرح به نام مردم و تامین آب شرب است اما در نهایت به کام صنایع استان‌های شمال شرق تمام می‌شود. طرحی که دیروز در مجلس تصویب شد، در دولت گذشته هم از سوی استاندار وقت دنبال شده بود. علیرضا رزم‌حسینی که مدتی هم در دولت قبل وزیر صنعت بود، حالا در دولت سید ابراهیم رئیسی هم به عنوان «مشاور معاون اول رئیس‌جمهور در امور انتقال آب از دریا» منصوب شده است. او در زمان استانداری‌اش در کرمان از حامیان جدی طرح انتقال آب از خلیج فارس به صنایع کرمان و یزد هم بود.
طرح انتقال آب از دریای عمان حالا چراغ سبز مجلس را هم دارد چنان که این طرح فقط با 10 رای مخالف در مجلس تصویب شد.
مدافعان طرح در حالی آن را حلال مشکلات مربوط به کم‌آبی در استانهای شرقی می‌دانند که تنها پروژه انتقال آب از دریا به شهرهای مرکزی در کشور طرح انتقال آب از خلیج فارس به صنایع یزد و کرمان است. پروژه‌ای که نقشی در تامین آب شرب این استان‌ها نداشته و فقط نیازهای بخش صنعت را مرتفع می‌کند. حالا باید دید طرحی که مورد تایید نمایندگان قرار گرفته، با هزینه‌های هنگفت اجرا در نهایت صنعت را سیراب می‌کند یا قرار است صرفا نیاز مردم استان‌های شرقی را که سال‌هاست با مسئله آب دست به گریبان هستند؛ رفع کند.
در نشست علنی دیروز مجلس نمایندگان با ۲۱۰ رای موافق،۱۰ رای مخالف و ۴ رای ممتنع از ۲۴۰ نماینده حاضر، کلیات طرح انتقال آب از دریای عمان به استان سیستان‌وبلوچستان را به تصویب رساندند. این طرح در ابتدای هفته جاری در اولویت بررسی مجلس قرار گرفته بود. طرحی که بر اساس آن طرح وزارت نیرو با همکاری وزارت صنعت، معدن و تجارت مکلف می‌شود زمینه سرمایه‌گذاری برای برداشت آب، نمک‌زدایی و انتقال آب از دریای عمان -با اولویت انتقال آب به استان سیستان‌وبلوچستان- را فراهم کند. طرح هنوز در میان نمایندگان و بسیاری از کارشناسان حوزه آب مخالفانی دارد. دیروز در جلسه علنی علی بابایی کارنامی در مخالفت با کلیات این طرح سخنرانی کرد و در سخنانش به نکته‌ای اشاره کرد که نشان می‌داد طرح از سوی بخش‌هایی از دولت مورد حمایت جدی است، بابایی گفت: «سیستان‌وبلوچستان از استان‌های محروم کشور است باید در تصمیم گیری‌های کلان توجه به مناطق محروم در اولویت باشد ما حامی توجه به مناطق محروم هستیم، اما همه کارشناسان اذعان دارند که یکی از جنگ‌های آینده، جنگ آب است و لذا پارادوکس‌های تعارض منافع بین استان‌ها و ذی‌نفعان بحث آب است که مجلس و دولت باید به صورت اساسی این مساله را بررسی کنند. چگونه است که بر اساس طرح نمایندگان به مشکلات یک استان ورود می‌کنیم و طرحی را بررسی می‌کنیم که میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری می‌خواهد و مورد سوءاستفاده ذی‌نفعان در دولت قرار می‌گیرد».
بابایی با بیان اینکه نباید تامین آب برای مناطق محروم مورد سوء‌استفاده قرار گیرد، گفت: «شورای عالی امنیت ملی، شورای عالی آب و کمیسیون‌های تخصصی باید با آمایش سرزمینی به فکر 10 سال آینده کشور باشند و باید اصل 43 قانون اساسی رعایت شود تا نگاه عادلانه در استان‌ها شکل گیرد».
محمدتقی نقدعلی نیز به عنوان دومین مخالف این طرح با تأکید بر اینکه انتقال آب از عمان به سیستان اشتباه است، گفت: «بسیاری از طرح‌ها و لوایحی که امضا می‌کنیم در اولویت نیستند. 3 اولویت آب، جمعیت و معیشت باید مورد توجه قرار گیرد. قانون‌گذاری‌های ما در این راستا صورت نمی‌گیرد. امروز مسئله آب فقط مربوط به برخی استان‌های خاص همچون سیستان‌وبلوچستان، خوزستان، سمنان و استان‌های مرکزی نیست بلکه موضوع کل کشور است.
وزیر نیرو در این خصوص قول‌هایی داده است و شرط آن احیای زاینده‌رود است در حالی که موضوع انتقال آب سمیرم مطرح می‌شود که هم به اصفهان ضربه می‌زند و هم به مناطق دیگر. سیستان مظلوم در اولویت قرار دارد و شکی در آن نیست، اما باید با مدیریت جامع به گونه‌ای سیاست‌گذاری کرد که همه کشور از آن بهره‌مند شوند»
عبدالجلال ایری سخنگوی کمیسیون عمران در خصوص این طرح گفت: «گزارش کمیسیون عمران در خصوص طرح انتقال آب از دریای عمان به استان سیستان‌وبلوچستان به کمیسیون عمران ارجاع داده شد و در جلسه‌ای با حضور کارشناسان و مسئولان دستگاه‌های اجرایی مورد بررسی قرار گرفت و با اصلاحاتی به تصویب رسید. این متن به عنوان بند خ به ماده۲ قانون توسعه و بهینه سازی آب شرب شهری و روستایی در کشور مصوب اسفند ماه سال ۱۳۹۴ الحاق می‌شود، وزارت نیرو با همکاری وزارت صنعت، معدن و تجارت مکلف است زمینه سرمایه‌گذاری برای برداشت آب، نمک‌زدایی و انتقال آب از دریای عمان – با اولویت انتقال آب به استان سیستان‌وبلوچستان- را فراهم کند. خرید آب نمک‌زدایی شده و انتقال یافته برای جبران کمبود مصارف آب شرب شهری و روستایی که از منابع محلی قابل تأمین نیست، در چارچوب ماده (۲۰) قانون الحاق موادی به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب اسفند‌ماه سال۱۳۹۳، از سرمایه‌گذار تضمین می‌شود.» به گفته نمایندگان در جریان اجرای این طرح، آب دریای عمان علاوه بر سیستان‌وبلوچستان به استان‌های خراسان جنوبی، رضوی و شمالی هم منتقل می‌شود.
یکی از مهم‌ترین نقدهای مطرح شده درباره این طرح به هزینه های هنگفت آن مربوط است. بنا به گزارش خبرگزاری فارس، هزینه قطعه اول این پروژه در حدفاصل چابهار تا ایرانشهر به طول 305 کیلومتر معادل کمتر از 20 درصد از کل مسیر بر اساس فهرست‌بهای 3 ماه اول سال 1397 معادل 291.7 میلیارد تومان برآورد هزینه شده است. همچنین کل هزینه تخمین زده شده برای این پروژه معادل 4 میلیارد دلار برآورد می‌شود که با احتساب قیمت حال حاضر دلار معادل 111.2 هزار میلیارد تومان است. در واقع هزینه‌های پروژه شیرین‌سازی و انتقال آب دریای عمان به مشهد 1.06 برابر کل بودجه عمرانی کشور در سال 1400 است. این اعداد به خوبی ابعاد اقتصادی این طرح را هویدا می‌کنند. در شرایط فعلی اقتصاد کشور این پرسش همچنان مطرح است که چنین طرحی دقیقا با چه روشی قرار است تامین مالی شود؟ و آیا اساسا چنین هزینه هنگفتی با منطق اقتصادی و سیاست‌گذاری در حوزه آب همخوانی دارد؟