پیام ما / دو قطار در خط متروی تهران- کرج در ایستگاه چیتگر، چهارشنبه هفته گذشته با هم برخورد کردند. برخوردی که صدمات جانی به همراه نداشت و از همان ابتدا هم عامل انسانی مسبب آن اعلام شد. حادثه هفته گذشته که برای چندمین بار موضوع فرسودگی قطعات، تجهیزات و لزوم اختصاص بودجه برای قطار شهری تهران را برجسته کرد، دیروز 5 دی هم معاون حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری تهران و مدیرعامل شرکت بهره‌برداری متروی تهران را به جلسه علنی شورای شهر تهران کشاند. جلسه‌ای که چندان آرام پیش نرفت و مقصر اصلی حادثه روز چهارشنبه هم در آن تعیین شد.

مجتبی شفیعی، معاون حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری، در جلسه دیروز شورای شهر تهران با اشاره به علت حادثه برخورد دو قطار متروی تهران و کرج گفت: قطاری که به نظر می‌رسد مقصر اصلی بوده از کرج وارد ایستگاه چیتگر می‌شود اما از آنجایی که پیش از ورود به ایستگاه سرعت غیر‌مجاز داشته راهبر ، ATP را خاموش می‌کند تا ترمز اضطراری نگیرد و وارد ریل جانبی شده و مسافرگیری می‌کند و بعد از آن چراغ فرمان قطار در مقابل راهبر قرمز بوده و باید قطار متوقف می‌شد که قطار اکسپرس عبور کند اما چون ای تی پی را خاموش کرده و به سیگنال قرمز هم توجه نکرد و حتی به سوزن که در انتهای خط سایت اولویت حرکت را مشخص می‌کند بی‌توجهی کرده، وارد خط اصلی می‌شود.
به گزارش ایلنا، او در ادامه توضیح داد: اما در این میان قطار اکسپرس که ATP آن فعال بوده و راهبر حرفه‌ای داشته که از آن هم تشکر کردیم عکس‌العمل مناسب نشان داده و ۴۹۰ متر پیش از ورود به ایستگاه،ATP آن فعال شده و راهبر قطار اکسپرس تمام سیستم‌ها را فعال می‌کند به گونه‌ای که سرعتش از ۷۰ کیلومتر به ۲۰ کیلومتر می‌رسد و به همین دلیل شدت برخورد بالا نبود و لوکوموتیو اکسپرس از ریل خارج و متوقف می‌شود. جالب است که یک قطار از روبه‌رو ‌آمده است که با آلارم ترمز قبل از ورود به ایستگاه چیتگر متوقف می‌شود.
به گفته معاون شهردار تهران کمیسیون سوانح مترو نیز دو شب گذشته تشکیل شده اما هنوز به قطعیت صد در صد نرسیده است. شفیعی در اینباره گفت: البته برداشت من که حاصل اظهارات راهبر، کارشناسان فنی و صوت و فیلم است این است که عامل اصلی خطای راهبر بوده که ۵ خطای سرعت غیر‌مجاز، قطع ATP ، توقف بی‌جا ، بی‌توجهی به سوزن و بی‌توجهی به چراغ قرمز را همزمان انجام داده و به نظر می‌رسد راهبر در آن لحظه از نظر روحی و جسمی هوشیاری نداشته و حداقل تمرکزی بر وظیفه خود نداشته است البته راهبر قطار ۱۸ سال سابقه داشته و با این که دو مورد خطا در گذشته داشته اما راهبر غیرحرفه‌ای نبود. اما تمرکز کافی نداشت.
شفیعی افزود: البته اشکالات فنی و ضعف در سیگنالینگ و مرکز کنترل نیز وجود داشته و یکی از مشکلات ما این است که راهبر می‌تواند ATP را قطع کند البته بر اساس آیین‌نامه نباید این کار را انجام دهد. اما چون ضعف سیستم زیاد است در سال‌های اخیر این اتفاق بین راهبرها عرف شده و ۷ مورد برخورد قطار از سال‌های ۸۰ تا ۹۶ ثبت شده که به علت قطع ATP بوده است؛ البته هشدارهایی داده شده اما توجه نشده است. مهدی شایسته‌اصل، مدیرعامل شرکت بهره‌برداری متروی تهران نیز درباره اتفاق اول دی در متروی تهران توضیحاتی به شورای شهر تهران ارائه داد، توضیحاتی پیرامون فرسودگی خطوط و عدم پرداخت بدهی‌های دولتی‌ها به متروی تهران. شایسه اصل با بیان اینکه سرعت قطار بسیار کم بوده و برخورد نیز با سرعت کم صورت گرفته است، تاکید کرد: در حقیقت لوپ قطارها و ترمز قطار جانبی به درستی عمل می‌کنند. برهمین اساس شدت برخورد بسیار کم بوده است.
مدیرعامل شرکت بهره‌برداری متروی تهران همچنین با اشاره به این موضوع که مترو در به کارگیری نیروهای پلیس با کمبود مواجه است تاکید کرد: این کمبود در 40 ایستگاه به‌طور محسوس وجود دارد، از سوی دیگر فرسوده بودن سیستم‌های پایش و نظارت مترو نیز باید مورد توجه قرار گیرد. مرکز فرمان اصلی ما در ساختمان کالج نیازمند نوسازی است همچنین مشکلات سیستم اعلان و اطفای حریق در مترو می‌تواند خطرناک‌تر از بازار گل باشد سیستم‌های هواسازی نیز می‌تواند چالش برانگیز باشد که همگی باید مورد توجه و نوسازی قرار گیرند.
او در ادامه با اشاره به 100 پله برقی متروی تهران که نیازمند بازسازی هستند، تاکید کرد: در حال حاضر حدود ۱۰۰ پله برقی در متروی تهران نیازمند نوسازی است که مشکلات ناشی از آنها کمتر از خود ناوگان مترو و فرسودگی آن نیست. شایسته اصل در ادامه اشاره‌ای به بدهی‌ دولتی‌ها به متروی تهران نیز داشت و تاکید کرد: برخی دستگاه‌ها حتی حداقل دغدغه‌ای نسبت به مترو ندارند این در شرایطی است که حداقل ۵۰۰ میلیارد تومان نیاز عاجل برای تامین قطعات وجود دارد. البته در این راستا مسیر دیگری را نیز دنبال می‌کنیم که آن تولید داخلی است. در همین راستا وزارت دفاع نیز اعلام آمادگی کرده که در موضوع تولید به ما کمک می‌کند.
مدیرعامل شرکت بهره‌برداری مترو ادامه داد: در حال حاضر ۸۰۰۰ نفر پرسنل داریم اما بسیاری از نیروهای تخصصی ما در حال بازنشسته شدن هستند. دو برنامه را به صورت ویژه برای تامین قطعات راهبردی و نیازهای عاجل دنبال می کنیم و از سوی دیگر مردم نیاز دارند که کیفیت خدمات به آنها بهتر شود. بی‌تردید در دنیا متروها یکی از المان‌های هویتی شهری هستند اما متروی ما تاریک و بی‌روح است و متاسفانه تاکنون به این موضوع پرداخت نشده و در حوزه زیبایی عقب هستیم.
او افزود: با هزینه کمی می‌توان مترو را در حوزه زیبایی مطلوب‌تر کرد که این موضوع در دستور کار ما قرار گرفته است. متاسفانه آسانسورهایی که برای ما نصب می‌شوند، استاندارد لازم را ندارد؛ لذا بیمه‌گذار آنها را بیمه نمی‌کند و باید این آسانسورها خاموش بماند ما سیستم بسیار فرسوده‌ای را تحویل گرفته‌ایم و امیدواریم در تولید بومی حدود ۵۰ درصد قطعات مورد نیاز خود را تامین کنیم.
بی‌تردید در این مسیر باید نسبت به تکمیل پایانه‌ها اقدام کنیم چرا که حتی در صورت تامین واگن و اضافه شدن قطارها بدون داشتن پایانه همچنان با مشکل مواجه خواهیم بود.
بعد از این توضیحات اعضای شورای شهر تهران تذکراتی به گزارش مترو داشتند. جعفر تشکری‌هاشمی، رئیس کمیسیون حمل‌ونقل شورای شهر تهران از شرکت مترو خواست تا کمبود قطعات و محدودیت فنی را با موضوع خطای انسانی در نیامیزد. به گزارش مهر، او گفت: چرا که در این حادثه خطای نیروی انسانی و مشکلاتی در حوزه مدیریت، نظارت، آموزش و مهارت وجود داشته است و موضوع کمبود قطعات و بی‌توجهی مدیریت گذشته و بی‌توجهی در لایحه بودجه ۱۴۰۱ در بعد دیگر وجود دارد.
او تاکید کرد: وقتی راهبر سامانه را سرخود قطع می‌کند و همزمان پنج خطا انجام می‌دهد این چه ربطی به سیستم دارد. البته کسی مخالف تکنولوژی نیست اما آیا در همه دنیا سال به سال تکنولوژی‌شان را عوض می‌کنند؟ در اروپا می‌بینید که ترامواهای چند دهه قبل استفاده می‌شود اما مدیریت، نظم و آموزش دارند.
ناصر امانی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه شورای شهر تهران نیز با اشاره به لزوم کنترل سلامت جسمی و روانی راهبران گفت: برابر دستورات، لازم است در بازه‌های زمانی مشخص راهبران از نظر سلامت جسمی و روانی کنترل و چکاپ شوند و جای سوال است که آیا این مهم اجرا می‌شود یا نه؟ اگر نه از چه زمانی متوقف شده است و برنامه شما برای این مهم چیست؟
به گزارش ایسنا، پرویز سروری، نایب رئیس شورای شهر تهران نیز در تذکر دیگری گفت: اصطلاحی به نام ترک فعل وجود دارد که این ترک فعل نه تنها سبب می‌شود که کاری انجام نشود بلکه زمینه بروز اتفاقات دیگر را رقم می‌زند و ما باید با عنوان ترک فعل از کسانی که در مسئولیت خود کوتاهی کردند رسیدگی کنیم. به روزرسانی تجهیزات مترو بسیار ضروری و مهم است و از مسئولان فعلی شهرداری می‌خواهیم که علاوه بر حل مشکلات قبلی با سرعت زیاد موضوعات را رفع کنند و اولویت بندی داشته باشند.
سروری تاکید کرد: ضروری است شورای ششم اولین طرح تحقیق و تفحص خود را از مترو کلید بزند که هم اعلام کنیم چه چیزی تحویل گرفتیم و هم آسیب‌شناسی عمیقی صورت گیرد و در این میان شهرداری باید مترو را در اولویت کار خود قرار دهد.
در پایان جلسه نه چندان آرام دیروز شورای شهر تهران، شایسته اصل بار دیگر پای تریبون آمد و تاکید کرد که با طرح این موضوعات قصد بی‌اعتمادی ندارد و تنها حقیقت وضع را شرح داده است او گفت: از ۱۶۰۰ راهبر مترو حدود نیمی از افراد معاینات پزشکی را انجام نداده‌اند. در سیستم جذب راهبری مسائلی داریم و تعداد راهبران از دو نفر به یک نفر کاهش یافته است. به گزارش مهر، او افزود: در حال حاضر یک دوربین در انبارهای ما وجود ندارد این در حالی است که حتی در سوپر‌مارکت‌ها نیز دوربین وجود دارد. در حال حاضر ۵۰ رام قطار عاجل نیاز داریم و ۵۰ قطار دیگر در مرحله دوم و ۷۰۰ واگن نیز نیاز داریم.