|پیام ما| وزارت نیرو از حقابه تالاب‌ها شانه خالی کرده؛ سازمان حفاظت محیط زیست این کوتاهی را به ویژه در شرایط خشکسالی دلیل وضعیت بحرانی تالاب‌ها می‌داند. برای همین است که هر فرصتی برای مدیران این سازمان فرصتی برای گلایه از وزارت نیروست. رئیس سازمان حفاظت محیط زیست که چندی پیش در همین ارتباط به وزیر نیرو نامه نوشته بود، این بار در مراسم رونمایی ۲۰۰ دستگاه موتورسیکلت برای پاسگاه‌‌های محیط‌بانانی کشور از دولت خواست که در موضوع تخصیص حقابه‌ها دخالت کند.

ایران سرزمین تنوع تالاب‌هاست. از ۴۲ نوع تالاب شناخته شده، ۴۱ نوع آن در کشور به ثبت رسیده است اما بعضی از آن‌ها در معرض نابودی‌اند. ۲۲۵ تالاب شناخته شده که ۳۶ تالاب از میان آنها در کنوانسیون رامسر ثبت شده است. اما نیاز آبی هامون، شادگان، بختگان، پریشان و بسیاری تالاب‌های دیگر تامین نشده و ادامه این وضعیت در شرایط دشوار خشکسالی سبب شده، شماری از تالاب‌ها کارکردهای خود را از دست بدهند؛ کارکردهایی چون ذخیره‌سازی و رسوب‌گذاری، کاهش گرد و غبار، تعدیل کردن گرمایش زمین، حفظ تنوع زیستی و ایجاد فرصت‌های اقتصادی و حفظ هویت تاریخی و فرهنگی. بهره‌برداری بی‌رویه از منابع آبی در حالی است که تالاب‌ها با ورود فاضلاب و انواع منابع آلوده، وضعیت به مراتب بدتری پیدا کرده‌اند. این روند سبب شده که مدیران سازمان حفاظت محیط زیست مدام از وزارت نیرو گلایه کنند. روز چهارشنبه علی سلاجقه، رئیس سازمان حفاظت محیط‌ زیست به بهانه خشکیدن خلیج گرگان بار دیگر از مسئله حقابه‌ها صحبت کرد. او گفت: «موضوع بارش در کشور بهانه‌ای شده برای ما و واقعاً وزارت نیرو درباره تالاب‌های کشور که حقابه آن‌ها تعیین‌شده وظایفی دارد که باید نسبت به آن عمل کند و اگر وزارت نیرو به تکالیف خود عمل نکند، از دولت می‌خواهیم تا به این موضوع وارد شود.»سلاجقه ادامه داد: «دو هفته پیش در بازدید میدانی از تالاب‌های میانکاله و خلیج گرگان داشتم، دیدم که لایروبی در حال انجام است چرا که اگر شیب کانال به سمت دریا باشد مابقی آب نیز از تالاب خارج می‌شود و طرح جامعی نیز برای احیای تالاب‌ها وجود دارد که این طرح در حال انجام است همچنین مالکیت تالاب انزلی به سازمان محیط زیست بازگشت و ما دیگر اجازه دست‌اندازی به تالاب‌ها را نمی‌دهیم.»رئیس سازمان حفاظت محیط زیست درباره انتقال آب دریا نیز سخن گفت؛ موضوعی که پیش از این نیز مخالفت با آن را مطرح کرده بود. او گفت: «سفرهای رئیس‌جمهوری به استان‌ها نوید بسیار خوبی برای محیط‌ زیست دارد و مردم نسبت به این موضوع امیدوار هستند و یکی از دستاوردهای سفر رئیس‌جمهوری این است که دیگر با هیچ پروژه محیط زیستی در آن مناطق موافقت نمی‌شود و پروژه‌هایی که مشکل محیط زیستی داشته باشد به‌هیچ‌عنوان اجازه فعالیت آن‌ها صادر نمی‌شود.»در هفته گذشته نیز آرزو اشرفی‌زاده، مدیرکل دفتر حفاظت و احیای تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست، تامین نشدن حقابه را مهم‌ترین و بزرگترین چالش تالاب‌ها عنوان کرد. او در نشست تخصصی آب، محیط زیست و کشاورزی گفت: «تامین حقابه مشکل تمام تالاب‌های دنیاست اما در ایران به علت خشکسالی تشدید شده است. اقلیم ایران خشک و نیمه‌خشک بوده و متوسط تبخیر آن ۱۰ برابر متوسط بارش است، در واقع ما یک سوم بارش جهانی را داریم در حالی که ۳ برابر بیشتر از میانگین جهانی تبخیر داریم.» او با بیان این موارد همچنین ورود انواع آلاینده‌های صنعتی، خانگی و کشاورزی و رسوبات از دیگر مشکلات تالاب‌های کشور دانست و گفت: «تالاب‌ها به علت قرار گرفتن در انتهای حوضه‌های آبخیز تحت تاثیر طرح‌های توسعه‌ای قرار می‌گیرند و کمترین آب به آنها می‌رسد. در چند دهه گذشته عملکرد توسعه‌های ناپایدار را در تالاب‌ها دیده‌ایم. اجرای طرح‌های زیربنایی بدون ملاحظات محیط زیستی، خشک شدن تالاب‌ها به علت نبود زهکشی، تغییر کاربری اراضی در حوضه‌های تالابی و تبدیل شدن به زمین‌های کشاورزی و شهری، ورود گونه‌های غیر‌بومی به تالاب‌ها، چالش‌های فرامرزی در حوضه‌های آبی مشترک از جمله هامون و هورالعظیم، تغییر اقلیم، کاهش بارش، تغییر الگوی بارش از دیگر چالش‌های تالاب‌ها است.»قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست، توزیع عادلانه آب، سیاست‌های کلی نظام در دوره چشم‌انداز، سیاست‌های ابلاغی رهبری، قانون برنامه ششم توسعه، قانون حفاظت و احیا و مدیریت تالاب های کشور از تکالیف قانونی است که برای سازمان حفاظت محیط زیست در زمینه مدیریت تالاب‌ها تعیین شده اما مدیران این سازمان می‌گویند محیط زیست به تنهایی نمی‌تواند از اجرای وظایف بربیاید و تمام دستگاه‌های متولی باید همراهی کنند.این میان احکام قانون در برنامه ششم توسعه نیز بر تامین حقابه تالاب‌ها تاکید دارد؛ بر اساس ماده ۳۶ قانون «نظارت بر تخصیص ۱۱ میلیارد مترمکعب آب برای اکوسیستم‌های آبی کشور» جزو وظایف سازمان محیط زیست است اما این سازمان در هفته‌های گذشته بارها گفته که وزارت نیرو در زمینه تامین حقابه عملکرد خوبی نداشته است. به گفته اشرفی‌زاده بر اساس قانون تامین حقابه‌ها سازمان حفاظت محیط زیست مکلف است میزان حقابه تالاب‌ها را تعیین کند و وزارت نیرو مکلف به تامین این حقابه است. مدیرکل دفتر حفاظت و احیای تالاب‌ها در این ارتباط گفته است: «سازمان محیط زیست کارهای خود را در چهار محور پیگیری می‌کند از جمله تعیین و نظارت بر تامین نیاز آبی محیط زیست تالاب‌ها و رودخانه‌های کشور، تهیه و اجرای برنامه‌های حفاظت و احیای تالاب‌ها، تهیه و اجرای برنامه مدیریت جامع تالاب ها و رویکرد زیست بومی و پایش تالاب‌های کشور است.» به گفته او وزارت نیرو پیش از این رقمی را به عنوان حقابه تالاب‌ها تعیین کرد اما حتی همین میزان را هم تامین نکرده است. «در خشکسالی‌ها تالاب‌ها بیشترین ضرر را متحمل شدند در حالی که بخش کشاورزی و صنعت همیشه حقابه خود را دریافت کردند، وزارت نیرو می‌گوید که حقابه را رهاسازی می‌کند اما در مسیر از بین می‌رود و به تالاب نمی‌رسد هر چند این بخش هم بر عهده وزارت نیرو است، این وظیفه به استانداران واگذار شده است.»به دنبال همین موضوع بود که چندی پیش رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در نامه‌ای به وزارت نیرو خواستار تامین حقابه تالاب‌ها شد. مدیران سازمان گفته‌اند که قرار است جلسات متوالی و مشترکی با وزارت نیرو درباره تالاب‌ها برگزار شود و تاکنون جلساتی برای زاینده‌رود، گاوخونی، حوضه کرخه، تالاب‌های خوزستان و ارومیه برگزار شده است.