مدیریت بر پایه رفاقت

درباره افزایش جمعیت حیات وحش در پارک ملی گلستان می‌توان مجموعه‌ای از عوامل را در دو دسته عوامل محیطی و مدیریتی دسته‌بندی کرد: شرایط اقلیمی یکی از مهم‌ترین عوامل محیطی در جمعیت حیات وحش در این پارک هستند. ما 10 سال خشکسالی در ایران داشتیم که شمال کشور هم از آن متاثر بود. در این 10 سال بسیاری از چشمه‌ها خشک شده و کم‌آبی ایجاد شد که همین امر روی جمعیت‌های حیات وحش اثر گذاشت. در موضوع عوامل مدیریتی با آمدن مهندس تیموری در این چهار سال به شکل سالانه شاهد روند افزایش جمعیت در سرشماری‌های پارک بودیم. در این دوره مدیریت جدید 30 همیار محیط‌بان را در قالب‌های مختلف شرکتی و .. به کار گرفت که باعث شد نیروهای پارک دو برابر شود. او پا به پای محیط‌بانان کار کرده و همین روحیه در کنار افزایش تعداد نیروهای حفاظتی باعث افزایش انگیزه محیط‌بانان شد و امروز شاهدیم همگی با غیرت و تعصب از پارک حفاظت می‌کنند.
کار کردن در مقام محیط‌بان در پارک ملی گلستان با دیگر مناطق بسیار متفاوت است. شما در برخی مناطق تنها می‌توانید از موتور استفاده کنید،‌ در جای دیگری با اسب‌، در یک نقطه با تراکتور و در محل دیگری با ماشین. در نقاطی که هیچ کدام را نمی‌توانید استفاده کنید باید پیاده به کار حفاظت مشغول باشید. این توپوگرافی متنوع و به تبع آن تنوع زیستی باعث شده در این پارک شکارچیان زیادی هم وجود داشته باشد. محیط‌بانان با چنین مولفه‌هایی از گلستان حفاظت کرده و شاهد بوده‌ایم جان خود را نیز در این راه از دست داده‌اند. یکی از کارهایی که علاوه بر جذب نیروی همیار مهندس تیموری انجام داد احیای چشمه‌ها بود. در این منطقه آب پایین رفته و همین موضوع ایجاب می‌کرد آنقدر بکنند تا به آب برسند و آبشخورهای چندطبقه درست کنند. این آبشخورها این توان را داشت تا به جمعیت بالایی از حیات وحش در یک زمان برساند. علاوه بر اینها آبشخورها و منابع آبی به شکلی اصولی توزیع شدند تا تمام منطقه به شکل یک‌دست آب داشته باشد و به این ترتیب حیات وحش توزیع شود. علاوه بر این ما در سال 97 بارش‌های خوبی داشتیم که باعث سیراب شدن چشمه‌ها و مهیا شدن غذا برای علفخواران شد و همین امر روی زادآوری آنها اثر داشت، از سوی دیگر چون اتاقک‌های محیط‌بانی که مناطق حساس را کنترل می‌کرد با امکاناتی مانند سرویس بهداشتی، آشپزخانه کوچک، تانکر آب، کپسول گاز و لوازم خانگی مجهز شده بود، محیط‌بانان توانستند گشت‌زنی بهتری داشته باشند و همین امر فضا را برای علفخواران و سایر گونه‌ها امن کرد.
برخورد و منش شخص مهندس تیموی به عنوان رئیس پارک را می‌توان یکی دیگر از عوامل بهبود وضعیت پارک دانست. او مدیری است که رفتار برادرانه با محیط‌بان‌ها دارد. اینطور نیست که ما شاهد رفتار عمودی و بالا به پایین باشیم، او با همه رفیق است و روی خوش دارد و همین رفتار به محیط‌بانی که به واسطه کار سخت زیر فشار است روحیه می‌دهد و باعث می‌شود با تعصب و غیرت کار کنند. او همچنین توانست رویکرد تعاملی با شکارچیان را جایگزین رویکرد تقابلی کرد و از برخی از آنها در فعالیت‌های حفاظتی کمک گرفت. باید توجه داشت حفاظت مشارکتی از نظر علوم حفاظتی نوین زمانی معنی پیدا می‌کند که جوامع محلی به ویژه آنهایی که با پارک‌های ملی ارتباط دارند نقش شان در پارک پررنگ باشد. البته زمانی که از حضور فعال سخن می‌گوییم تنها منوط به کارهایی مانند آماربرداری و.. نیست بلکه باید از آنها در کارهای مدیریتی کمک گرفت. کما اینکه ما تجربه استفاده از شکارچیان به عنوان لیدرهای محلی را داشته‌ایم.
شکارچی‌ها افراد بااستعداد در زمینه حیات وحش هستند. اگر آنها در حفاظت منطقه‌شان دخیل شوند بهتر از هر کسی می‌توانند این کار را انجام دهند. البته دغدغه‌هایی هم درباره میزان و نحوه مشارکت آنها وجود دارد که به ضرر پارک تمام نشود. با این حال می‌توان گام به گام اعتمادسازی کرد و آنها را در این امر مشارکت داد.