اولین قطار سریع شهری دیجیتال و اتوماتیک (خودران) آلمان در هامبورگ چندی پیش افتتاح شد. این قطار توسط شرکت زیمنس (Siemens) و دویچه بان (Deutsche Bahn) توسعه یافته و بخشی از پروژه «راه آهن دیجیتال آلمان» (Digital Rail Germany) است؛ پروژه‌ای وسیع و پیشرفته برای نوسازی شبکه ریلی بزرگترین کشور اقتصادی اروپا.

رولاند بوش (Roland Busch)، مدیرعامل زیمنس تا آنجا پیش رفته که این قطار شهری را مقدمه‌ی طرح دیجیتالی شدن راه‌آهن سراسری آلمان و اروپا خوانده است. از نظر او، به زودی سراسر راه‌آهن قاره سبز می‌تواند دیجیتال و خودران شود و در این صورت، سیستم حمل‌و‌نقل این قاره، سریع‌السیرترین سیستم حمل‌و‌نقلی جهان خواهد بود.
طبق گزارش پایگاه The Mayor، هرچند پروژه قطار شهری دیجیتال هامبورگ (که با نام پروژه S-Bahn شناخته می‌شود) اولین راه‌آهن اتوماتیک در جهان نیست اما یکی از پیشروترین پروژه‌های ریلی جهان است. قطار سریع شهری هامبورگ تصویری جدید از حمل‌و‌نقل دیجیتال را به جهان ارائه می‌دهد. صاحبان این پروژه غولهای تکنولوژی آلمان و اروپا هستند که با سرمایه خود می‌توانند با سرعت قابل توجهی سراسر ریل‌های شهری و برون شهری شهرهای مهم اروپا را در یک شبکه چندلایه به هم وصل کرده و همه را دیجیتال و خودران کند.
اما فایده قطار شهری پرسرعت چیست و اصولا این قطارها چه تحولی در صنعت ایجاد می‌کنند؟ گزارشگر The Mayor تاکید دارد که قطارهای خودران به اپراتورها اجازه می‌دهد تا قطارهای بیشتری را در یک خط واحد حرکت دهند. علت این امر این است که این سیستم‌ها کارآمدتر هستند و می‌توانند با دقت مخصوصی فاصله قطارها از یکدیگر را تنظیم کنند. آنطور که تجربه نشان داده اساساً آنچه بر پایه سیستم دیجیتال و به صورت اتوماتیک کار می‌کند سرعت بیشتری دارد و درصد و احتمال خرابی و تصادف آن بسیار کمتر است.
این سیستم دقیق باعث می‌شود زمان ورود قطارها به ایستگاه‌ها به کمتر از 90 ثانیه برسد و ظرفیت پذیرش قطارِ یک ایستگاه را چند برابر افزایش دهد. علاوه بر این، قطار دیجیتال خودران مصرف و هزینه‌های عملیاتی یک خط راه‌آهن و سیستم مرکزی آن را کاهش می‌دهد و از این جهت، باعث صرفه‌جویی قابل توجهی می‌شود.
بر اساس گزارش‌ها، پروژه قطار شهری دیجیتال هامبورگ (Digital S-Bahn) حدود 60 میلیون یورو هزینه داشته و همانطور که در بالا گفته شد، این هزینه به طور کامل و مساوی توسط شهرداری هامبورگ، کمپانی دویچه بان و زیمنس تأمین می‌گردد. این پروژه طرحی نسبتا جاه‌طلبانه است و مجریان پروژه برآنند که این خط آهن دیجیتال را از ایستگاه برلینر تور (Berliner Tor) آغاز کنند و سپس به سرتاسر شهر گسترش دهند.
براساس برنامه‌ریزی مجریان پروژه‌ی قطار شهری دیجیتال و هوشمند هامبورگ، قرار است به زودی قطارها بدون هرگونه هدایت‌کننده انسانی یا لوکوموتیوران حرکت کنند؛ با این حال، برای ایمنی بیشتر، قرار است تا مدتی راننده‌ای در همه قطارها حضور داشته باشد تا مطمئن شود همه چیز بدون مشکل بوده و قطار بدون مانع و خطری حرکت می‌کند. این فرد در کار قطار دخالت نمی‌کند و تنها در مواقع اضطراری مداخله کرده و هدایت قطار را به دست گرفته و آن را از وضعیت اتوماتیک خارج می‌کند. همچنین، طبق دستور شهرداری هامبورگ، قرار است طرح قطار شهری خودران خارج از منطقه دیجیتالی شده (digitalised area) اجرا نشده و در این مناطق (مناطق دیجیتالی نشده)، قطارها توسط لوکوموتیوران‌های انسانی هدایت ‌شوند.
براساس برآوردهای مجریان پروژه، سیستم راه‌آهن اتوماتیک می‌تواند تا 15 یا 20 سال دیگر، سراسر آلمان را پوشش دهد. وسعت این پروژه بسیار زیاد خواهد بود و راه‌آهن دیجیتال می‌تواند هم مسافت‌های کوتاه (قطارهای درون شهری) و هم طولانی (قطارهای برون شهری) را پوشش دهد.
سیاست‌مداران آلمان هم به شدت به اجرای این پروژه امیدوار بوده و آن را تبلیغ می‌کنند. از نظر مقامات آلمان، پروژه راه‌آهن نوین می‌تواند آلمان را در صدر کشورهای صاحب فناوری دیجیتال قرار دهد و آن را در اروپا و جهان نمونه کند.
راه‌آهن دیجیتال چیست؟
راه‌آهن دیجیتال به طور کلی به معنی فناوری کنترل دیجیتال قطار است. این فناوری به ما این امکان را می‌دهد تا خدمات حمل‌و‌نقل راه‌آهنی را به طور موثر و مقرون به صرفه‌تر از راه‌آهن‌های معمولی دریافت کنیم.
سیستم ریلی دیجیتال در واقع سیستمی است که مبتنی بر یک مرکز اینترنتی هوشمند بوده و این مرکز هوشمند می‌تواند رفت و آمد قطارها، فواصل زمانی و مکانی آنها، زمانبندی حرکت، سرعت حرکت و … را بدون دخالت عوامل انسانی تعیین کند.
قطار اتوماتیک یا خودران یکی از جدیدترین فناوری‌های حوزه حمل‌و‌نقل دیجیتال است که به خصوص در طرح توسعه راه‌آهن دیجیتال آلمان مورد توجه قرار گرفته است. البته آلمان در این فناوری تنها نیست. اواخر سال 2018 اولین قطار شهری بدون راننده در یکی از شهرهای چین مورد آزمایش قرار گرفت. این قطار با سنسورهایی که داشت توانایی تشخیص ابعاد جاده و تعیین مسیر را دارا بود.
در آلمان هم پروژه قطار شهری هامبورگ، اولین پروژه حمل‌و‌نقل دیجیتال و اتوماتیک نبوده است. در پایتخت صنعتی اروپا، شرکت زیمنس چند سال قبل، اولین تراموای بدون راننده را با نام کمبینو (Combino) و در شهر پوتسدام آزمایش کرد.
براساس گزارش‌های منتشر شده، شهرهای بزرگ اروپا و به‌خصوص شهرهای صنعتی آلمان در حال ایجاد نوعی انقلاب در صنعت راه‌آهن دیجیتال هستند. شرکت زیمنس و دویچه‌بان در راس این انقلاب قرار داشته و هدایت آن را بر عهده دارند. فناوری‌هایی که توسط این دو شرکت به وجود آمده باعث تعجب بسیاری از مقامات اروپایی و رسانه‌ها گردیده است. به طور مثال، دویچه بان چندی قبل قطاری را افتتاح کرد که می‌توانست با سرعت 760 مایل بر ساعت حرکت کند. این قطار که یک فناوری دیجیتال بود صفحه نمایش لمسی روی پنجره‌هایش داشت که متصل به اینترنت پرسرعت بوده و به مسافران اجازه می‌داد تمام اطلاعات مربوط به قطار، سفر و مقصد خود را در کسری از ثانیه به دست آورند.
به نظر می‌رسد پروژه جدید دویچه بان و زیمنس هم آلمان را یک گام دیگر به انقلاب دیجیتالی حوزه حمل‌و‌نقل خود نزدیک می‌کند؛ پروژه‌ای که شاید تا 10 سال دیگر کامل شده و تمام اروپا را فرا بگیرد.