معاون آبخیزداری، امور مراتع و بیابان سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور گفت: برداشت معادن شن و ماسه در مخروط افکنه‌ها باعث کاهش امکان نفوذ سیلاب به داخل زمین می‌شود و بیابان‌زایی را تشدید می‌کند. به گزارش آتیه آنلاین، پرویز گرشاسبی معاون آبخیزداری سازمان جنگل‌ها افزود: روز جهانی مقابله با بیابان‌زایی امسال مصادف با روز ماقبل انتخابات شد. به همین دلیل مراسم این روز در ۱۰ تیرماه و در حوضه آبریز دریاچه ارومیه برگزار می‌شود. او افزود: شعار امسال روز جهانی مقابله با بیابان‌زایی «جلوگیری از تخریب بهتر از بازسازی است». در واقع امسال تمرکز روی انجام اقدامات پیشگیرانه است. گرشاسبی به این پرسش که برای تحقق شعار امسال چه اقداماتی پیگیری خواهد شد، این‌گونه پاسخ داد: سال گذشته یک دستورالعمل مدیریت مناطق بیابانی را تدوین کردیم. معاون آبخیزداری سازمان جنگل‌ها گفت: باید سراغ روش‌هایی برویم که هم اقتصادی باشد و هم اینکه نظارت‌های خود را تقویت کنیم. مهمترین مشکل ما در منابع طبیعی و مباحث مربوط به واگذاری‌ها، ضعف در نظارت است.
گرشاسبی عنوان کرد: در سفری که به چین داشتم، دیدم که در این کشور هم مشابه ماده سه در ایران، هزاران هکتار را به مردم در قالب قرارداد اجاره ۸۰ ساله تحویل داده‌اند. او افزود: در ایران قراردادهای اجاره ما حداکثر ۱۰ یا ۱۵ سال است. منطق چین برای اجاره ۸۰ ساله زمین، عمر اقتصادی انسان است. آنها معتقدند عمر اقتصادی افراد در کشورشان، ۸۰ سال است و یک سرمایه‌گذار نباید در طول سرمایه‌گذاری خود دغدغه این را داشته باشد که زمین در اختیارش باقی می‌ماند یا خیر. معاون آبخیزداری سازمان جنگل‌ها گفت: البته سیستم نظارت هم در این کشور خیلی قوی است. همواره تیم نظارتی به مناطق سرکشی می‌کند. مسائل را بررسی می‌کند و اگر فردی که زمین را اجاره کرده است، به تعهدات خود عمل نکرده باشد، باید خسارت بدهد. ما در این زمینه خیلی ضعیف هستیم.
گرشاسبی عنوان کرد: برای حل مشکلات در حوزه بیابان نیاز به همکاری با چندین دستگاه از جمله گردشگری، وزارت نیرو در حوزه انرژی نو و وزارت صمت داریم. سازمان جنگل‌ها با همکاری یکی از شرکت‌های دانش بنیان معاونت علمی و فن‌آوری ریاست جمهوری، ساخت نیوجرسی داخل خیابان از ماسه بادی مناطق بیابان را آغاز کرده است.
معاون آبخیزداری سازمان جنگل‌ها اضافه کرد: چندی پیش با حضور ستاری معاون علمی و فن‌آوری ریاست جمهوری از این نمونه رونمایی شد. او تاکید کرد: در حال حاضر برای تولید نیوجرسی از ماسه مرغوب معادن شن و ماسه و سیمان با عیار بالا استفاده می‌کنند. معاون آبخیزداری سازمان جنگل‌ها یادآور شد: نیروجرسی که با ماسه بادی ساخته شده است، نصف وزن نیروجرسی بتنی وزن دارد. یعنی سبک‌سازی انجام شده است. این بارقه امیدی است که ما ماسه بادی‌های مزاحم مناطق بیابانی را در تولید مصالح به کار ببریم.
او ادامه داد: در حال حاضر برای تولید نیوجرسی از شن و ماسه موجود در مخروط افکنه‌های آبرفتی استفاده می‌شود. این مخروط افکنه‌ها محل تغذیه آبرفت هستند و عموما قنات‌ها در پایین دست آن واقع هستند. گرشاسبی بیان کرد: اگر مخروط افکنه‌ها را به معادن شن و ماسه برای برداشت اختصاص بدهند، فضایی برای اشباع منابع آب زیرزمینی بعد از سیلاب باقی نمی‌ماند. او ادامه داد: معادن شن و ماسه ما باید تغییر جدی کرده و برای تامین مصالح باید به سمت استفاده از موادی برویم که فعلا مزاحم هستند.
معاون آبخیزداری سازمان جنگل‌ها با اشاره به بازدید از اراضی کاشان با حضور رئیس سازمان جنگل‌ها گفت: در کاشان دیدم که معادن شن و ماسه بسیار فعال است و پایین دست آن قنات‌ها قرار دارند. به این ترتیب، همان سالی یکبار هم که سیل می‌آید و از طریق مخروط افکنه‌های پای کوه قنات‌ها تغذیه می‌شود، از دست می‌رود. او افزود: وقتی ما از طریق معادن شن و ماسه، بخش اسفنجی پای کوه را برداریم، جایی برای تغذیه نمی‌ماند. مخروط افکنه‌ها کواترنری باید حفظ شود. وقتی ۱۳ میلیارد مترمکعب کمبود ذخایر آب زیرزمینی داریم و ۱۳۰ میلیارد متر مکعب از این منابع را خورده‌ایم، حتما باید برای حفظ مخروط افکنه‌ها برنامه داشته باشیم. گرشاسبی تاکید کرد: برداشت مخروط افکنه‌ها در قالب معادن شن و ماسه باعث می‌شود که شرایط بحرانی شده و بیابان‌زایی تشدید شود. او یادآور شد: بیابان که فقط ماسه بادی و کویر نیست. بیابان ابعاد مختلف دارد. باید صنعت و معدن هم وارد کار شود با استفاده از ماسه بادی مصالح مورد‌نیاز کشور را تامین کند تا مخروط افکنه‌ها حفظ شوند.
گرشاسبی عنوان کرد: ما مخالف توسعه متکی به منابع آب‌های سطحی به صورت بدون برنامه هستیم. مخالف سدسازی نیستیم اما ساخت سدی که باعث شود جایی احیا شود و ۱۰ جای دیگر مثل دشت خوزستان، زاینده رود و غیره کور شوند، منطقی نیست. باید این رویه کنترل شود.
معاون آبخیزداری سازمان جنگل‌ها بیان کرد: در سال ۹۵ با وقوع پدیده گرد و غبار درباره دلیل این پدیده از سازمان جنگل‌ها سوال شد. اعلام کردیم که گرد و غبار به علت سدسازی روی زهره و جراحی رخ می‌دهد.
او اضافه کرد: اراضی پایین دست سدها، هور وجود داشت. هور مراتعی است که قسمتی از سال در داخل آب است و قسمتی از سال آزاد است و از آن بهره‌برداری می‌شود. وقتی مسیر سیلاب را بسته‌ایم، هور خشک می‌شود و به کانون گرد و غبار تبدیل می‌شود.