سازمان جهانی انرژی در گزارشی که به تازگی منتشر شد اعلام کرد که کشورهای درحال توسعه و اقتصادهای نوظهور توانایی مالی انجام اقدامات برای دستیابی به هدف پروژه کاهش گازهای گلخانه‌ای را ندارند و بودجه‌ای که در دنیا برای این کار وجود دارد به کشورهایی که از همه بیشتر به آن نیاز دارند نمی‌رسد.

زمان آن رسیده است که سرمایه‌گذاری در زمینه انرژی پاک در اقتصادهای نوظهور و در حال توسعه به عنوان یک اولویت اصلی جهانی در نظر گرفته شود.
گزارش جدید سازمان جهانی انرژی، با همکاری بانک جهانی و مجمع جهانی اقتصاد ، نشان می‌دهد که برای آینده اقتصادی پایدار و مقاوم در کشورهای در حال توسعه به تلاش‌های مشترک بین‌المللی نیاز است.
آینده انرژی و آب و هوای جهان به طور فزاینده‌ای به این مسئله بستگی دارد که آیا اقتصادهای نوظهور و در حال توسعه می‌توانند با موفقیت فرآیند انتقال به سیستم‌های انرژی پاک‌تر را پشت سر بگذارند یا خیر؟
گزارش ویژه سازمان جهانی انرژی مجموعه‌ای از اقدامات را که برای توانمند ساختن کشورهای در حال توسعه برای غلبه بر موانع عمده‌ای که برای جذب سرمایه برای ساخت سیستم‌های انرژی پاک و مدرن در آنها وجود دارد، برشمرده است که رعایت آنها می‌تواند اقتصاد در حال رشدی را برای آنها دهه‌های آینده تأمین کنند.
بر اساس نظر سازمان جهانی انرژی سرمایه‌گذاری سالانه برای انرژی پاک در اقتصادهای نوظهور و در حال توسعه باید بیش از هفت برابر افزایش پیدا کند. این میزان در سال گذشته کمتر از 150 میلیارد دلار بوده در حالی که باید به بیش از 1 تریلیون دلار تا سال 2030 برسد تا جهان بتواند به اهداف پروژه رسیدن به انتشار صفر گازهای گلخانه‌ای (net-zero ) در سال 2050 برسد.
این در حالی است که پیش‌بینی می‌شود انتشار دی اکسیدکربن به دلیل فعالیت‌های اقتصادی کشورهای نوظهور اقتصادی و در حال توسعه که بیشتر در آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین هستند، طی دو دهه آینده 5 میلیارد تن رشد کند.
فاتح بیرول، مدیر اجرایی سازمان جهانی انرژی در این زمینه گفت:«در بسیاری از اقتصادهای نوظهور و در حال توسعه ، میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای به سمت بالا حرکت می‌کند در حالی که سرمایه‌گذاری بر روی انرژی پاک روز به روز در این کشورها متزلزل‌تر می‌شود و این باعث ایجاد مشکلات خطرناکی در مسیر تلاش‌های جهانی برای دستیابی به اهداف اقلیمی و انرژی پایدار می‌شود.
بسیاری از این کشورها به بودجه مورد نیاز برای انتقال سریع به سیستم‌های انرژی پاک دسترسی ندارند و اثرات مخرب اقتصادی بحران کووید 19 تاثیرات بیشتر و ماندگارتری در کشورهای در حال توسعه دارد.»
او تاکید کرد که کمبود پول در سراسر جهان در این راستا وجود ندارد اما این بودجه به کشورها و پروژه‌هایی که بیشتر از همه به آن نیاز دارند راه پیدا نمی‌کند. بنابراین دولت‌ها نیازدارند توسط نهادهای اقتصادی بین‌المللی سازوکارهایی برای رساندن بودجه به کشورهای درحال توسعه برای گسترش انرژی‌های پاک پیدا کنند.
بررسی روندهای مصرف انرژی پاک در مدت اخیر به شکاف فزاینده‌ای بین اقتصادهای پیشرفته و کشورهای در حال توسعه اشاره دارد. اقتصادهای نوظهور و در حال توسعه دو سوم جمعیت جهان را تشکیل می‌دهند اما فقط یک پنجم سرمایه گذاری جهانی در انرژی پاک در این کشورها بوده و یک دهم ثروت مالی جهان در آنها وجود دارد.
سرمایه گذاری های سالانه در تمام بخش‌های انرژی در اقتصادهای نوظهور و کشورهای در حال توسعه از سال 2016 حدود 20٪ کاهش یافته است و آنها با بدهی و هزینه‌هایی تا هفت برابر بیشتر از ایالات متحده یا اروپا روبه‌رو هستند.
این مشکلات در شرایطی است که بر اساس گزارش سازمان جهانی انرژی ماموریت جلوگیری از انتشار یک تن دی‌اکسید کربن در اقتصادهای نوظهور و در حال توسعه به طور متوسط تقریباً نصف اقتصادهای پیشرفته دنیا، هزینه می‌برد چرا که اقتصادهای در حال توسعه اغلب می‌توانند به طور مستقیم و سریع فناوری‌های تمیزتر و کارآمدتر را جایگزین کنند بدون اینکه مجبور شوند پروژه‌های انرژی‌های آلاینده را که از قبل در دست اجرا داشتند حذف یا اصلاح کنند.
اما اقتصادهای نوظهور و اقتصادهای در حال توسعه که به دنبال افزایش سرمایه‌گذاری در زمینه انرژی‌های پاک هستند، با طیف وسیعی از مشکلات روبه‌رو شده‌اند که می‌تواند اطمینان سرمایه گذاران و بانک‌ها را برای حمایت و سرمایه‌گذاری تضعیف کند. این چالش‌ها شامل مواردی مانند بی‌ثباتی نرخ ارز، ضعف بانکداری بومی، مشکلات در قراردادهای تجاری، ضعف در مالیات‌های عمومی و … هستند.
بیرول اظهار کرد:« به یک کاتالیزور بزرگ برای تبدیل دهه 2020 به دهه تحول در سرمایه‌گذاری در انرژی پاک نیاز است. سیستم بین‌المللی تمرکز کافی و یکپارچه برای تأمین مالی پروژه کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و توسعه انرژی پاک به ویژه در اقتصادهای نوظهور و در حال توسعه را ندارد. بودجه در جایی که لازم است بسیار کم است. گزارش ما یک فراخوان جهانی است – به ویژه برای کسانی که از ثروت ، منابع و تخصص لازم برای ایجاد تغییر برخوردار هستند – تا اقدامی برای این وضعیت صورت بگیرد.»
بر اساس گزارش سازمان جهانی انرژی اقدامات اولویت‌داری ( حدود 50 مورد) وجود دارد که دولت‌ها، موسسات مالی، سرمایه گذاران و شرکت‌ها تا سال 2030 باید در کشورهای در حال توسعه و دارای اقتصاد نوظهور در زمینه گسترش انرژی پاک انجام دهند.
بانک جهانی هم اعلام کرده است که به حمایت از کشورهایی که به دنبال فاصله گرفتن از سوخت های فسیلی، کاهش کربن، گسترش انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی هستند، ادامه خواهد داد.
سازمان جهانی انرژی معتقد است با ترکیبی از سیاست‌های هوشمندانه، نوآوری مالی و همچنین اقدامات جمعی جسورانه می‌توان از چالش‌های فعلی عبور کرد.
این سازمان خواستار تمرکز بر روی هدایت و تسهیل سرمایه‌گذاری در بخش‌هایی است که بازار آنها برای فن‌آوری‌های پاک آماده است. این سازمان همچنین خواستار تقویت سازوکارهای مالی پایدار، رفع موانع سرمایه گذاری خارجی ، تسهیل مراحل صدور مجوزها و … در اقتصادها نوظهور و درحال توسعه در زمینه سرمایه‌گذاری برای انرژی‌های پاک است.
این گزارش تأکید می‌کند که سرمایه‌گذاری‌ها و فعالیت در زمینه انرژی پاک در این کشورها می‌تواند فرصت‌های اقتصادی و شغلی قابل توجهی ایجاد کند و حتی در حمایت از زنان کارآفرین نقش داشته باشد.