آلودگی هوای شهر تهران، سروصدای اتومبیل‌ها، کاهش منابع آب‌های زیرزمینی، روددره‌های به گل نشسته ، بوی بد تهران و پسماند بی‌سامان تنها تعدادی از مشکلات عریض و طویل شهر تهرانند که همه‌ساله برای شهروندان ایجاد دردسر می‌کنند. شینا انصاری، مدیرکل محیط زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران معتقد است که برای سامان دادن به هرکدام از این مخاطرات محیط زیستی قانون بالادستی وجود دارد اما گاهی این قوانین به درستی اجرایی نمی‌شوند. او جمعه‌شب در نشست کلاب‌ روزنامه «پیام‌ما» در کلاب‌هاوس که با حضور جمعی از صاحب‌نظران حوزه محیط زیست، خبرنگاران شهری و محیط زیست برگزار شد توضیحاتی درباره آخرین اقدامات شهرداری برای بهبود مشکلات محیط زیستی پایتخت ارائه داد.

شینا انصاری، صحبت‌های خود را با مساله و بحران آلودگی هوا در شهر آغاز کرد. بحرانی ملموس برای شهروندان تهرانی که اغلب در فصول سرد سال خودش را نشان می‌دهد. عمده آلاینده‌‌هایی که در سال‌های اخیر آسمان پایتخت را آلوده کردند، ترکیبات گوگرد، ذرات معلق و کربن مونواکسید‌ند. عوامل متعددی در سال‌های اخیر سبب آلودگی هوای تهران شده است، از بارگذاری‌های بی‌رویه در سال‌های اخیر گرفته تا خودروهای فرسوده و منابع آلاینده‌ ثابتی چون کارخانه‌ها. او با این مقدمه می‌گوید که در سال‌های اخیر و بعد از تدوین برنامه‌های جامع کاهش آلودگی هوای تهران و قانون هوای پاک همچنان در بخش اجرای وظایفی که به سازمان‌ها محول شده، اشکالاتی وجود دارد: «قانون هوای پاک در ۳۴ ماده تدوین شده و ۱۸ دستگاه در اجرای آن دخیلند. مصوبات و قوانین دیگری از سوی دستگاه‌ها تدوین شده و آیین‌نامه‌های متعددی وجود دارد، اما آنطور که برای اجرای برنامه‌ها پیش‌بینی می‌شد، پیش‌نرفتیم.» او می‌گوید که برای اجرای هر کدام از قوانین و وظایف محول شده به دستگاه‌ها بودجه متناسب هم تعین شده بود اما وقتی به مرحله اجرا می‌رسید، مشمول مرور زمان می‌شد: «شاید اگر در همان چارچوب و سند بالادستی قانون هوای پاک حرکت کرده بودیم، کیفیت هوا بهتر می‌شد.»

 آلایندگی کارخانه‌های اطراف تهران

در ادامه مساله‌ آلایندگی نیروگاه‌های اطراف شهر تهران مطرح شد و پای نیروگاه بعثت به میان آمد، در روزهای گذشته گفته شده بود که نیروگاه باوجود اینکه باید سوخت گازی می‌داشت، همچنان مازوت می‌سوزاند. مدیرکل محیط زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران، درباره اقدامات یا مکاتباتی که تاکنون شهرداری برای انتقال این نیروگاه‌ها مانند نیروگاه به خارج از شهر تهران ترتیب داده، تاکید کرد: «نیروگاه‌ها یا به طور کلی صنایعی که داخل بافت مسکونی محاط شدند، مانند واحدهای ریخته‌گری یا سیمان که فرآیندهای مستهلک شده و قدیمی دارند و نمی‌توانند فرآیندهای خود را استاندارد و به روز کنند، طبق برنامه زمانبندی شده که مسئولیت آن با سازمان محیط زیست است، در چارچوب یک برنامه مشخصی باید به خارج از تهران منتقل شوند.» او در ادامه گفت: «در جریان هستید که ما مصوبه‌ای هم داریم درباره تمرکززدایی صنایع از شهر تهران. مصوبه‌ای که برای سال ۱۳۴۷ است، این مصوبه هم طی دهه‌های گذشته می‌توانیم بگوییم به نحو مطلوبی اجرایی نشده و از این مصوبه‌ای که هدفش مقابله با واگذاری بیش از ظرفیت محیط زیستی در شهر بوده، سو برداشت شده و صنایع مختلفی در شعاع ۱۲۰ کیلومتری مختلف شهر مستقر شده است.» او با اشاره به صنایع‌ «های تک» که از این قانون مستثنی شدند، تاکید کرد که این صنایع شاید به خودی خود آلاینده نداشته باشند اما باعث جذب جمعیت و جذب خودرو ایجاد مشکلات محیط زیستی برای شهر شدند.

 هنوز مناطقی از تهران به شبکه فاضلاب متصل نیستند

بحث مدیریت فاضلاب و جمع‌آوری آب‌های سطحی از دیگر موضوعاتی بود که پایشان به این نشست باز شد. انصاری تاکید کرد که طرح تصفیه فاضلاب طولانی شده است زیرا وابسته به بانک‌ جهانی بود: او در پاسخ به این پرسش که آیا مناطقی در شهر تهران وجود دارد که هنوز به شبکه فاضلاب متصل نشده باشد و فاضلاب از طریق چاه جذبی وارد آب زیرزمینی شود، تاکید کرد: «بخش‌هایی از منطقه ۲۱ و ۲۲ هنوز به شبکه متصل نشده.» او همچنین درباره کانال‌های روباز آب سطحی شهر تهران و پر شدن آن با فاضلاب نیز تاکید کرد: «در این کانال‌ها فاضلاب خام نیست و ممکن است در طول مسیر فاضلابی در آن‌ها رها شود و آب سطحی با آن مخلوط شود.»

 آبیاری فضای سبز با پساب

آبیاری فضای سبز تهران با پساب از دیگر برنامه‌هایی است که شهرداری تهران در سال‌های اخیر تلاش کرده تا با کمک وزارت نیرو آن را دنبال کند، منتقدان می‌گویند این برنامه تنها روی کاغذ اجرا شده، مساله‌ای که انصاری با آن موافق نبود: «تفاهم‌نامه سال گذشته شهریورماه امضا شد و افقی ده ساله دارد، یعنی تا سال ۱۴۱۰ باید میزان پسابی که برای آبیاری فضای سبز استفاده می‌شود، افزایش پیدا کندآن هم به میزان ۱۳۸ میلیون متر‌مکعب و به همان ترتیب میزان مصرف آب‌های زیرزمینی هم ۵۳ میلیون متر‌مکعب کاهش پیدا کند.» او تاکید کرد: «بعد از این توافق‌نامه قرار بر این شد که در غرب تهران در منطقه ۲۲ تصفیه‌خانه در محل وردآورد ساخته شود و پساب در اختیار شهرداری تهران قرار گیرد. به همین ترتیب قرار شد در شرق تهران هم شهرداری تهران در احداث تصفیه‌خانه محلی کمک کند.»

محل سلول دفن بهداشتی تغییر می‌کند

پسماند‌های بیمارستانی و عفونی و نحوه آهک‌پاشی آن‌ها در آرادکوه موضوع دیگر بحث جمعه‌شب بود، خبرنگاران از آلودگی پسماندهای عفونی روایت می‌کردند و از عمر سلول دفن بهداشتی این پسماندها که به پایان رسیده است. انصاری اما با اشاره به قانون جامع مدیریت پسماند تاکید کرد که این قانونِ مصوب سال ۸۳ در موضوع پسماند بیمارستانی مسئولیت را به سازمان محیط زیست و وزارت بهداشت داده: «طبق قانون در موضوع پسماند بیمارستانی شهرداری‌ها متولی این حوزه نیستند.»

او گفت که طبق قانون پسماندهای بیمارستانی باید بی‌خطر شوند و به پسماند شبه عادی تبدیل شوند، اتفاقی که با کمک اتوکلاو در بیمارستان‌ها رخ می‌دهد اما چون بی‌خطرسازی محرز نیست این زباله‌ها در آرادکوه دفن می‌شوند: «این مجتمع مرکز دفنی قدیمی با نیم قرن قدمت است، گفته شده که همان زمانی که این مرکز احداث شد، از نظر زمین‌شناختی و جانمایی مناسب شهر بوده اما این روزها در اطرافش محدوده سکونت‌گاهی ایجاد شده و مشکلاتی پدید آورده است.» او تاکید کرد که دربرنامه بوده تا محل سلول دفن بهداشتی تغییر کند و فرآیند آن ارتقا پیدا کند.»

بوی بد هنوز هم شناسایی نشد

تهرانی‌ها احتمالا دی ماه سال ۹۷ وقتی برای اولین بار بوی نامطبوع سراسر شهر را پر کرد، خوب در خاطر داشته باشند، بویی بد که هنوز بد از ۳ سال مشخص نشد، علت آن چه بوده است. انصاری درباره آخرین بررسی‌ها برای تخمین منشا بوی تهران هم توضیحاتی داد: «همان زمان که بوی بد و نامطبوع شنیده شد، گفته شد که بو ممکن است، کار آتشفشان یا حتی نشت گاز باشد، این بو در روزهای آذر و دی سال ۹۸ هم شنیده شد، ما با همکاری محیط زیست بررسی کردیم و حتی دستگاه‌های پرتابلی تهیه کردیم تا بتوانیم علت بوی نامطبوع تهران را شناسایی کنیم اما هنوز علت مشخصی وجود ندارد زیرا عدم قطعیت‌ها بسیار است.» به گفته او چند فاکتور و مولفه برای تشخیص این بو وجود دارد، مثلا سروکله بو در فصل سرد سال، هنگام پدیده اینورژن یا زمانی که وزش باد کم است، پیدا می‌شود: «در سال ۹۸ که تعداد روزهایی که بوی نامطبوع شنیده شد، بیشتر بود، پیگیری‌هایی از کارخانه‌های جنوب تهران صورت گرفت و مشخص شد که تعدادی کارخانه مانند همین کارخانه سیمان از سوخت مازوت استفاده می‌کرده است و با اخطارهای نهادی زیربط جلوی آن گرفته شد» براساس صحبت‌های انصاری  انگشت اتهام بوی نامطبوع همچنان می‌تواند به‌طرف گوگرد، نقاط انفصالی فاضلاب یا حتی پسماند‌ها باشد.

 صیانت از رود دره‌ها

۷ روددره‌ تهران که روزگاری تامین‌ کننده آب شرب و کاهنده آلودگی هوای تهران بودند این روزها در وضعیت مطلوبی قرار ندارند و تخریب شدند، انصاری درباره اینکه آیا چشم‌اندازی برای احیای این روددره‌ها در پایتخت مشاهده می‌شود، نیز تاکید کرد: «در گذشته به سبب ساخت‌و‌ساز و تخریب این کریدورهای طبیعی آسیب زیادی دیدند اما همچنان پتانسیل محیط زیستی این مناطق بالاست.» او گفت که این عرصه‌ها سال‌ها مورد غفلت بودند اما در برنامه سوم توسعه شهر تهران در زمره میراث طبیعی شهر تهران به شمار آمدند. او تاکید کرد که برای احیا و صیانت این روددره‌ها سیاست‌گذاری و تاکید شد و قوانینی در شورای شهر هم برای این عرصه‌ها تصویب شده اما نیاز است تا موضوع حفاظت از آن‌ها در طرح‌های شهری هم دنبال شود. بازدارندگی جرایم قطع درخت و فرونشست زمین و وضعیت آب‌های زیرزمینی تهران از دیگر موضوعاتی بود که در این نشست به آن‌ها اشاره شد.