مردان سوار بر موتور، پهنه اطراف دریاچه برم‌ فیروز سپیدان را با سرعت بالا و پایین می‌کنند. موتورها بر پیکره کوه‌ ردی سفید بر جا گذاشته‌اند و مردان و زنانی هم در اطراف نظاره‌گرند. صدای ویراژ موتورها در میان همهمه جمعیت آرامش کوهستان را درهم شکسته و کوه، بی‌پناه زیر چرخ‌های موتورسواران مانده. این تصویری است از فیلمی که روز گذشته و از کوه و دریاچه‌ برم فیروز سپیدان در استان فارس منتشر شده است.موتورسواران با لباس‌ها و موتورهای حرفه‌ای در صحنه حاضرند و جمعیتی هم برای تماشا و تشویق آمده است. این فیلم هم بار دیگر نبود نظارت از سویی و از سوی دیگر نبود آگاهی مردم برای حفاظت از منابع طبیعی را به رخ کشیده است. بهمن ایزدی، رئیس هیئت مدیره کانون سبز فارس از جمله کسانی است که دیدن این فیلم بیش از پیش نگرانش کرده. او به «پیام‌ما» می‌گوید حضور موتورسواران در عرصه‌های طبیعی و کوهستانی در سال‌های جدید تهدیدی برای این مناطق بوده است؛ تهدیدی که نه دولت به عنوان نهاد ناظر چندان به آن توجه داشته و بودجه و امکاناتی صرف آن کرده و نه مردم به دلیل ناآگاهی از آن دست کشیده‌اند. «همچنان شاهد این موضوع هستیم که آموزش‌های عمومی و رسمی برای حفاظت از کوه‌ها و دشت‌ها و… وجود ندارد. همچنان می‌بینیم مردم گمان می‌کنند تا ابد آب و خاک باقی است و هرگز از بین نمی‌رود و هیچ آموزش محیط‌زیستی درستی هم به افراد داده نمی‌شود.»
ایزدی می‌گوید حضور این افراد برای تفریح و سرگرمی یا برای برتری‌جویی نسبت به طبیعت اتفاقی است که فقط در برم فیروز رخ نداده و در شهرهای مختلف کشور نیز شاهد این اتفاق هستیم و حتی عده‌ای در راس قله توچال هم با موتور می‌روند. او ادامه می‌دهد: «عامل بازدارنده قانونی وجود ندارد و از سویی سازمان محیط‌ زیست و منابع طبیعی هم از کمبود نیرو و امکانات صحبت می‌کند. ما در بسیاری از عرصه‌های مهم و حیاتی هم شاهد این کمبود نیرو هستیم و در نتیجه هر روز باید شاهد تخریب و از بین رفتن هر چه بیشتر محیط‌ زیست باشیم.»
ایزدی به کشورهای دیگر دنیا اشاره می‌کند. مناطقی که اهمیت کوهستان‌ها را می‌دانند و حتی کوهنوردان برای گذر از کوه‌ها مسیرهای پاکوب مشخص را باید طی کنند. به آنها آموزش داده شده که رفتن به سایر مناطق می‌تواند پوشش گیاهی و اکوسیستم منطقه دچار اختلال کند و حتی باکتری‌های مفید موجود در خاک را از بین ببرد. او می‌گوید: «فیلمی که بسیاری از ما را ناراحت کرده است مربوط به ارتفاعات شمال غرب استان فارس است. این کوه با اهمیت است چرا که بخش عمده‌ای از آب شرب شیراز را تامین کرده و یخچال‌هایش حتی در میانه تابستان هم یخ‌زده هستند و برفچال‌هایش باعث تغذیه سفره آب‌های زیرزمینی هستند.»
به گفته او موتورها با عبور بر بدنه این کوه و با خط‌هایی که بر تن کوه ایجاد می‌کنند سبب می‌شوند یخچال‌های موجود در دل کوه زودتر آب شوند و آن هم در شرایط کم‌آبی فعلی با خطر خشکی زودرس در منطقه روبه‌رو هستیم. چرا که این منبع آب علاوه بر آب شرب، برای مصارف کشاورزی هم کاربرد دارد. او توضیح می‌دهد: «این چرخه به یکدیگر متصل است. نابودی هر کدام از این‌ها بخش‌های دیگر را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد و این در حالی است که در شمال شرق استان فارس و در منطقه کوه خم هم شاهد اتفاقاتی از این دست بوده‌ایم. این منطقه شکار ممنوع است اما موتورسواران به ارتفاع سه هزار متری می‌روند، گیاهان را می‌کنند و از بین می‌برنند و شکار کل و بز هم رایج است. از سویی این منطقه تنها منطقه حضور خرس قهوه‌ای در استان فارس است که با از بین رفتن و حضور بی‌رویه این افراد ممکن است شاهد انقراض این گونه هم باشیم.»
تفریح با جان کوه
حضور موتورسواران در ارتفاعات مختلف فقط در استان فارس رخ نداده. شهرهای مختلف کشور که تپه‌ها و کوه‌هایی برای گذر داشته‌اند همگی گرفتار چنین اتفاقی بوده‌اند. کوه‌ها در بسیاری از شهرهای شمال رد چرخ موتورسواران را دارد. نمونه‌اش برخی از کوه‌های مناطق کوهستانی املش در استان گیلان است و شهرهای دیگر که پوشش گیاهی تپه‌ها را از بین برده و حتی خطر جاری شدن سیلاب را هم افزایش داده است. موتورسواران در این مناطق به صورت غیرحرفه‌ای در این مناطق حاضر می‌شوند و برای تفریح موتورهایشان بر جان کوه می‌افتد.
این اتفاق در سال‌های گذشته و در کوه‌های مشهد هم واکنش‌هایی به دنبال داشت و آسیب موجود علاوه بر کوه، شامل کوهنوردان هم شد. تا جایی که احمد زحمتکش، رئیس هیات کوهنوردی خراسان رضوی ضمن تایید وجود احتمال بوجود آمدن آسیب برای کوهنوردان از سوی موتورسواران به قدس گفت که مکاتبات متعدد و تعاملاتی را با هیات موتورسواری و اتومبیلرانی استان داشتند و حتی در محل‌هایی از رشته کوه هزارمسجد تابلوهای عبور ماشین‌های آفرود ممنوع نصب کردیم ولی باز هم در خیلی از جاها موتوری‌ها و آفرودها به محیط زیست خسارت وارد می‌کنند. مهدی سلاطین، سرپرست هیات موتورسواری و اتومبیلرانی استان خراسان رضوی هم همان زمان گفت که خیلی از افرادی که تخلف می‌کنند خارج از سیستم هیات، موتورسواری هستند و ما به تمامی پلیس‌راه‌ها و نیروی انتظامی در شهرستان‌ها در سراسر استان اطلاع‌رسانی کرده‌ایم که برخورد لازم با متخلفین داشته باشند و با هر موتورسیکلت و اتومبیلی که سه مولفه کارت عضویت، برچسب و پلاک را نداشته باشد برخورد جدی می‌شود.
موتورسواران در فصل تابستان و با خشک شدن ارتفاعات و آب شدن برف‌ها حاضران کوه‌های همدان هم بودند و علیرضا گوهری، رئیس هیئت کوهنوردی و صعودهای ورزشی استان همدان در این باره به تسنیم گفته بود: «حضور موتور کراس و خودروی آفرود در کوهستان سبب از بین رفتن پوشش گیاهی منطقه می‌شود و این در حالی است که ما به کوهنوردان خود آموزش داده‌ایم برای جلوگیری از آسیب به پوشش گیاهی کوهستان پاکوب جدید ایجاد نکنند. علاوه بر آلودگی صوتی، دودی که از اگزوز این وسایل موتوری خارج می‌شود هوای سالم کوهستان را ناپاک می‌کند و سرریز روغن و یا سوخت خودروها و موتورها نیز در مسیرهای سخت با مرگ گونه‌های گیاهی، جانوری و آلودگی آب‌های جاری همراه است.»
برخوردها با آفرودسواران هم در سال‌های گذشته و با ابراز نگرانی فعالان محیط‌زیست افزایش پیدا کرد و حتی عباسعلی نوبخت، معاون امور جنگل سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور با بیان اینکه تمامی عرصه‌های جنگلی و مرتعی کشور تحت مدیریت این سازمان است، گفته که «سازمان جنگل‌ها بی‌نظمی در جنگل را نمی‌پذیرد و با آفرود سواری در جنگل برخورد قضایی می‌کند».
به گفته او اکنون در شرایط توقف بهره‌برداری از جنگل‌های شمال از پایان سال ۹۶، جنگل با زادآوری و رویش و زایش گونه‌های گیاهی مواجه شده و برای اینکه این تجدید حیات آسیب نبیند اجاره ورود خودرو به جنگل داده نمی‌شود. نوبخت همچنین گفته است که «مدیران مناطق چهارگانه شمال در خصوص آفرود سواری در جنگل به دلیل آسیب‌های وارده به جنگل حساسیت ویژه‌ای دارند و هر کانون و سازمانی بخواهد اتومبیل‌رانی در جنگل راه‌اندازی کند متخلف شناخته شده و برایش پرونده تخلف صادر می‌شود». با این حال همچنان موتورها در بسیاری از عرصه‌های کوهستانی حاضرند و چرخ‌هایشان جان کوه و طبیعت اطرافش را زیر خود گرفته است.