حمیدرضا میرزاده

۲ اردیبهشت ۱۴۰۴

زندان سوخت‌های فسیلی

حمیدرضا میرزاده

۲۱ اسفند ۱۴۰۳

زوزه‌هایی برای تغییراقلیم

قرن‌هاست که از شنیده‌شدن صدای زوزه گرگ در ارتفاعات اسکاتلند می‌گذرد، اما گروهی از محققان فکر می‌کنند زمان آن فرا رسیده است که این شکارچیان -که بدخواهان زیادی دارند- را بازگردانند. موضوع فقط بازگرداندن گرگ‌ها به‌عنوان یک گونه جانوری نیست بلکه این موضوع، ابعاد دیگری نیز دارد. مدل‌سازی‌های گروه از محققان نشان داده است انجام این کار می‌تواند باعث بازگشت جنگل‌های بومی به این کشور شود و موجب ترسیب کربن موجود در جو زمین شود؛ یعنی یک تیر و دونشان.

حمیدرضا میرزاده

۷ اسفند ۱۴۰۳

پول بدهید، مخترع شوید

جامعه علمی جهان در چندسال اخیر به‌طور پیاپی با شوک‌های افشای مقالات علمی جعل‌‌شده و ثبت جعلی نام نویسندگان مقالات روبه‌رو شده است. به‌طوری‌که هرساله فهرستی بلند و بالا از مقالاتی که توسط مجلات علمی با برچسب «پس‌گرفته‌شده» (Retracted) مشخص شده‌اند، منتشر می‌شود. بسیاری از این مقالات به‌دلیل آنکه حق تألیف آنها توسط برخی شرکت‌ها به شخصی دیگر فروخته شده است، در این فهرست قرار گرفته‌اند و از این طریق، تقلب دانشگاهی این «شبه‌دانشمندان فرصت‌طلب» مشخص می‌شود. حالا اما نوع دیگری از تقلب دانشگاهی شناسایی شده است و آن ثبت اختراعات جعلی است. یک پژوهش نشان می‌دهد تنها در دو سال گذشته، برخی شرکت‌های ثبت پژوهش‌ها و اختراعات علمی، طرح هزاران دستگاه عجیب و غریب در حوزه پزشکی را به‌عنوان اختراع به‌نام افراد مختلف ثبت و از این طریق درآمد کسب کرده‌اند؛ دستگاه‌هایی که وجود خارجی ندارند و حتی اطلاعات اولیه درباره مطالعات مربوط به آنها نیز در جایی ثبت نشده است.

حمیدرضا میرزاده

۳۰ بهمن ۱۴۰۳

نشت تنوع‌زیستی، دشمن جدید طبیعت

گروهی از دانشمندان و اقتصاددانان حفاظت از محیط زیست می‌گویند که برخی تلاش‌ها برای حفظ یا بازگرداندن زیستگاه‌های طبیعی حیات‌وحش می‌تواند بر سایر زیستگاه‌های با اهمیتی که در نقاط دیگر کره زمین قرار دارند، فشار وارد کند که این به نفع حفظ تنوع زیستی نیست. در سال‌های اخیر جنبش بازگرداندن زیستگاه‌های وحشی در بخش‌های اروپا قوت گرفته است و گروه‌های محتلف تلاش کرده‌اند تا بخش‌هایی از زمین‌هایی که کاربری کشاورزی و دامپروری داشته‌اند دوباره به حالت طبیعی بازگردانند. این اقدام در اصطلاح «بازوحشی‌سازی» (Rewilding) نام دارد و گاهی نیز تحت‌عنوان مسئولیت اجتماعی یا برنامه پایداری شرکت‌های کشاورزی صنعتی انجام می‌شود. بااین‌حال، مطالعات جدید نشان می‌دهد این اقدام اگرچه به‌ظاهر اقدامی به‌نفع حیات‌وحش و تنوع‌زیستی است، اما در مقیاس جهانی می‌تواند به کاهش شدیدتر جمعیت حیات‌وحش و از دست رفتن تنوع‌زیستی در سیاره منجر شود.

حمیدرضا میرزاده

۹ بهمن ۱۴۰۳

تغییر موازنه قدرت در هوش مصنوعی

«سیلیکون ولی» (Silicon Valley) جایی که غول‌های فناوری اطلاعات جهان در آنجا مستقر شده‌اند، هفته‌ای ناآرام را آغاز کرد. هفته‌ای که بازار در شوک سقوط سهام شرکت‌های بزرگ فرورفت. چراکه یک شرکت چینی مدل جدید هوش مصنوعی‌اش را رونمایی کرد و اپلیکیشن چت‌بات آن، به‌سرعت روی اپل استور پرطرفدار شد. «دیپ‌سیک» (DeepSeek) که توسط یک میلیاردر چینی راه‌اندازی شده است، این هفته شوک بزرگی به بازارهای سهام وارد کرد. توسعه‌دهندگان این هوش مصنوعی از مدل جدید R1 خود رونمایی کردند و در مقاله‌ای مدعی شدند این مدل جدید که با مدل‌های توسعه‌یافته توسط رقبای مشهور آمریکایی‌اش برابری می‌کند، تنها با سرمایه کمتر از شش میلیون دلار توسعه پیدا کرده است. موضوعی که علاوه‌بر تأثیر بر بازار سرمایه‌گذاری روی رمزارزهای مبتنی‌بر هوش مصنوعی و توسعه هوش مصنوعی، بر بازار ریزتراشه‌ها نیز تأثیر گذاشته است؛ چراکه توسعه این مدل، با افزایش بهره‌وری از تراشه‌ها، نیاز به این قطعات را کمتر می‌کند. با رونمایی این مدل از هوش مصنوعی، غول‌های سازنده تراشه بیشترین افت در بازار سهام را تجربه کردند.

حمیدرضا میرزاده

۲۵ دی ۱۴۰۳

تغییراقلیم و شعله‌های آتش؛ چالش‌ جدید ترامپ

تنها ۱۰ روز به آغاز دور جدید ریاست‌جمهوری فردی در ایالات متحده باقی مانده که شش سال قبل در ژانویه ۲۰۱۹ در توییتی تمسخرآمیز نوشت: «در غرب میانه زیبای آمریکا، دمای بادهای سرد به منفی ۶۰ درجه می‌رسد که سردترین دمای ثبت‌شده است. انتظار داریم هوا در روزهای آتی سردتر هم بشود. مردم حتی نمی‌توانند چند دقیقه هم بیرون باشند. چه بلایی بر سر گرمایش جهانی آمده است؟ لطفاً سریعاً برگرد، ما به تو احتیاج داریم.» حالا ایالات متحده منتظر مستقر شدن «دونالد ترامپ» در اتاق بیضی کاخ سفید است، درحالی‌که همان سواحل زیبای غرب این کشور که در سال ۲۰۱۹ سرمایی بی‌سابقه را تحمل کرد، در آتش می‌سوزد. آتشی که اگرچه هنوز علت آغاز آن مشخص نیست، اما بسیاری از ناظران نقش گرمایش زمین و تغییراقلیم در گسترش و طولانی‌ شدن این رویداد را پررنگ توصیف کرده‌اند.

حمیدرضا میرزاده

۱۸ دی ۱۴۰۳

راز آلودگی‌های سربی در روم باستان

پیش از میلاد مسیح، امپراتوری روم نفوذی فراگیر در زمین داشت. این امپراتوری پس از شکست‌های مکرر در برابر امپراتوری ایران و صلحی که در زمان اشکانیان با ایرانیان ترتیب داد، از نیم‌قرن پیش از میلاد مسیح خود را توسعه داد و دوره‌ای حدود ۲۰۰ساله از ثبات نسبی را تجربه کرد. اما در این دوران، اتفاقاتی رخ داد که حالا پس از نزدیک به دو هزار و ۱۰۰ سال پژوهشگران آن را مورد مطالعه قرار داده‌اند؛ اتفاقاتی که به‌نظر می‌رسد آثار آن بر نسل اروپاییان هنوز وجود دارد.

حمیدرضا میرزاده

۲۸ آذر ۱۴۰۳

آب؛ بحرانی که هنوز نمی‌شناسیم