آلودگی هوا و چند پرسش از پلیس 

یاداشتی از مرجان رحمانی

رییس پلیس راهور ناجا در آبان ماه سال جاری از ابتکاری جدید برای ترخیص موتوسیکلت‌های رسوبی از طریق رسانه‌های مختلف و صدا و سیما خبر داد. در این طرح از هجدهم آبان‌ماه به مدت دو ماه موتورهای انباشته شده در پارکینگ‌های پلیس راهور با ارائه تسهیلات ویژه در کل کشور ترخیص می‌شوند.

موتوسیکلت‌های انباشته در پارکینگ‌ها به دو دلیل عمده توسط پلیس توقیف می‌شوند. الف- دلایل انتظامی مانند جیب‌بری، کیف قاپی، سرقت، ارعاب شهروندان و …. ب-دلایل راهنمایی و رانندگی. سال‌هاست در حدود 837 هزار دستگاه موتور (بنابر اعلام پلیس راهور) در پارکینگ‌ها تلنبار شده و مالکان به دلایلی مانند جرایم بالا، جریمه دیرکرد پرداخت جریمه، نبود اسناد مالکیت معتبر و … علاقه‌ای به مراجعه به پلیس برای ترخیص موتور خود نداشتند. با افزایش شدید قیمت ارز و متعاقبا افزایش قیمت انواع وسایل نقلیه، در حال حاضر ارزش برخی از موتورها آنقدر افزایش یافته که ترخیص موتور برای مالک آن صرفه مالی و اقتصادی داشته باشد.

در این میان پلیس راهور نیز تسهیلات استثنایی برای مالکان خودرو قائل شد که در دهه‌های اخیر واقعا بی‌سابقه بود. 

تسهیلاتی مانند محاسبه نرخ پارکینگ با نرخ سال 1394، عدم نیاز به گواهینامه و بیمه شخص ثالث و ترخیص موتور تنها با أخذ تعهد از کسی که قبض پارکینگ دارد (الزاما سندی به نام وی نیست)

اما از نظر محیط‌زیستی، طرح پلیس جای تامل دارد. در پی اجرای این طرح پرسش‌های متعددی پیش می‌آید که به برخی از آن‌ها اشاره می‌کنیم:

1. چرا وقتی بارها توسط کارشناس آلودگی هوا موتورسیکلت کاربراتوری به عنوان یک وسیله نقلیه آلاینده (هفت برابر آلوده‌تر از موتور انژکتوری) معرفی شده است؛ بی‌مهابا اقدام به ترخیص این تعداد بالا موتورهای کاربراتوری می‌شود؟

2. چرا از بودجه عمومی و بیت المال (جرائم راهنمایی و رانندگی ) به افرادی که سابقه تخلف انتظامی و راهنمایی و رانندگی داشته‌اند؛ تسهیلات پرداخت می‌شود؟ آیا اگر پلیس قصد تخفیف در نرخ پارکینگ و پرداخت تسهیلات داشت؛ بهتر نبود به عنوان مشوق به موتورسواران تابع قانون که در سوابق خود تخلفی ندارند؛ پرداخت می‌شد؟

3. در حالی که قوانین کشور بر الزام معاینه فنی، بیمه شخص ثالث و گواهینامه برای تمام وسایل نقلیه تاکید دارد؛ بر چه اساسی صرفا با اخذ تعهد از افرادی که سابقه تخلف دارند؛ این موتورها ترخیص می‌شوند؟ بدیهی است؛ توقیف موتور در صورت بروز تخلفات حادثه‌ساز انجام می‌شود. آیا این ترخیص گسترده، موجب افزایش موتورهای متخلف در شهرها نیست؟

جلسه کارگروه ملی کاهش آلودگی هوا دیروز در حالی برگزار شد که انتظار می‌رفت نماینده ناجا دست کم برای بخشی از این پرسش ها پاسخی ارایه کند اما در کمال تعجب پلیس در این نشست نماینده‌ای نداشت.

وزارت کشور نیز یکی از کارشناسان خود را به جلسه فرستاده بود که پس از طرح پرسش‌هایی در مورد طرح مذکور و نقش وزارت کشور، کارشناس حاضر اظهار بی‌اطلاعی کرد. کاهش آلودگی هوا بدون زنجیره‌ای از اقدامات هماهنگ ممکن نیست. برای نمونه وزارتخانه‌های نیرو و نفت در زمینه استفاده از مازوت در نیروگاه‌ها مسئولیت دارند. یا در زمینه استفاده از فیلتر جاذب دوده در خودروهای عمومی مسئولیت متوجه شهرداری‌ها است. چنان که پیش از این نوشته‌ایم آلودگی هوا یک آزمون دشوار برای نشان دادن میزان هماهنگی میان دستگاه‌ها است. فعلا اما معدل همه دستگاه‌ها ناامید کننده است.