کرونا بیش از حد تصور به فرهنگ آسیب زده است 

|پیام‌ما| بر اساس بررسی‌های انجام شده درباره اقدامات کشورها در همه‌گیری کووید-۱۹، به نظر می‌رسد بخش فرهنگ بیش از آنچه تصور می‌‌شد آسیب دیده است.

سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد (یونسکو) با بررسی داده‌ها تخمین زده است که تا پایان سال ۲۰۲۰ حدود ۱۰ میلیون شغل در صنعت فیلم‌سازی با خطر مواجه شود. این در حالی است که یک سوم گالری‌‌های هنری تعداد کارمندان خود را در طول بحران به نصف کاهش داده‌اند و تخمین زده شده که بیش از ۱۰ میلیارد دلار هزینه در حوزه موسیقی از دست برود و بازار جهانی نشر با کاهشی ۵ / ۷ درصدی مواجه شود.

این امر زمانی مهم جلوه می‌‌کند که بدانیم بیشتر هنرمندان شغل رسمی (ثابت) دارند و در سطح جهان، زنان هنرمند بیش از مردان از نبود امنیت شغلی رنج می‌‌برند و به ویژه در برابر ناامنی اجتماعی و اقتصادی آسیب‌پذیر هستند.

یونسکو که اقدامات هدفمندی را برای دست‌یابی به برابری جنسیتی در این بخش‌ها ترویج می‌کند، 15 اقدام اساسی را برای مقابله با تأثیر COVID-19 در بخش فرهنگی ارائه داده است. این راهکارها در پاسخ به این بحران که منجر به تعطیلی بسیاری از سینماها، تئاترها و کتابفروشی‌ها شده و هنرمندان را از فرصت شغلی محروم کرده برای تصمیم‌گیرندگان مطرح شده تا از بیکاری فراگیر شاغلان حوزه فرهنگ جلوگیری کنند. اعطای کمک مالی به هنرمندان، خرید آثار هنری از سوی دولت‌ها و گسترش دسترسی به اینترنت برای شرکت درکنسرت‌های آنلاین از جمله این پیشنهادهاست.

این سند هم یک راهنمای عملی برای کمک به دولت‌ها در رفع چالش‌هایی است که هنرمندان و متخصصان فرهنگی به دنبال همه‌گیری ویروس کرونا با آن روبه‌رو شده‌اند و هم مشاوره‌هایی در مورد تقویت مقاومت صنعت خلاق در آینده ارائه می‌دهد.

راهکارهای عنوان‌شده از سوی یونسکو سه دسته اقدامات را به دولت‌های سراسر جهان پیشنهاد می‌دهد: حمایت مستقیم از هنرمندان و متخصصان فرهنگی، حمایت غیرمستقیم از صنایع فرهنگی و خلاق و همین‌طور تقویت رقابت‌پذیری صنایع فرهنگی و خلاق.

در این گزارش آمده است که به عنوان مثال اروگوئه و زیمبابوه بودجه‌ای را برای حمایت از هنرمندان در نظر گرفته‌اند، فیلیپین به صدها کارگر فرهنگی آسیب‌دیده از محدودیت‌های قرنطینه کمک مالی فردی کرده است و همین‌طور دولت‌های آلمان و امارات متحده عربی آثار هنری را برای درآمدزایی برای هنرمندان، از آن‌ها خریداری کرده‌اند.

درباره این موضوع «عمر ابیازار»، کارگردان تئاتر در یکی از وبینارهای یونسکو به نام ResiliArt لبنان که دهم سپتامبر برگزار شد، گفت: «ما نه تنها باید از فرهنگ به لحاظ مالی و سیاسی حمایت کنیم، بلکه باید در میز مذاکرات سیاسی هم جایی برای آن قائل شویم.»

با آغاز همه‌گیری ویروس کووید-19، برگزاری کنسرت‌ها و جشنواره‌ها آنلاین شده است. تحقیقات نشان می‌دهد، شیوع کرونا فعالیت در بستر آنلاین را تسریع کرده است. بر اساس یک تخمین، تغییرات و پیشرفت‌هایی که می‌توانست 5 سال به طول بینجامد، به سه ماه کاهش پیدا کرده است. این تغییرات زودهنگام در حالی است که برآورد یونسکو یادآوری می‌کند هنوز حدود 46٪ از مردم جهان به اینترنت دسترسی ندارند و از میان هر دو نفر، دسترسی به هنر از این طریق برای یک نفر ممکن نیست.

در ایران نیز همه‌گیری کرونا و تعطیلی بسیاری از فعالیت‌های فرهنگی و هنری امنیت شغلی فعالان این حوزه را به خطر انداخته و بیمه بیکاری را به مطالبه جدی جامعه فرهنگی بدل کرده است. پیش از این در سومین جلسه شورای هنر شورای عالی انقلاب فرهنگی اعلام شد که شیوع ویروس کووید-19 بالغ بر هزار میلیارد تومان به اهالی هنر آسیب زده است. وزیر فرهنگ و ارشاد که در این جلسه از خسارت ۶۰ تا ۸۰ درصدی کرونا به اصحاب هنر سخن گفته بود، در روزهای گذشته خبر داد که دولت با برقرار شدن بیمه بیکاری اهالی فرهنگ، هنر و رسانه موافقت کرده و این موضوع به تصویب رسیده است. این در حالی است که به گفته فعالان فرهنگ و هنر بیمه بیکاری چندان ارتباطی به دوره کرونا ندارد و مصوبه‌ای است که پیش‌تر در انجمن‌های صنفی سراسری فرهنگ، هنر و رسانه مطرح شده بود. همچنین حمایت از هنرمندان و فعالان حوزه صنایع‌دستی نیز با شیوع کرونا کم و بیش در جریان است و هر روز خبری درباره تسهیلات کرونایی در استان‌های مختلف به گوش می‌رسد.