پژوهشگران آلمانی در یک مطالعه نوین دریافتند که کاهش سطح یک نوع چربی حیاتی در سلول‌ها با افزایش سن، عامل اصلی خستگی و پیری سلولی است. بر اساس این تحقیق، بازگرداندن این ماده مغذی به رژیم غذایی می‌تواند روند فرسودگی سلول‌ها را معکوس کند.

به گزارش رسانه‌های علمی، محققان مؤسسه «فریتس لیپمان» آلمان در مقاله‌ای که در نشریه معتبر Nature Communications منتشر شد، اعلام کردند کاهش مولکول چربی فسفاتیدیلکولین (Phosphatidylcholine) یکی از دلایل اصلی از کار افتادن نیروگاه‌های انرژی سلول یا همان میتوکندری‌ها است.

نقش حیاتی فسفاتیدیلکولین در نیروگاه‌های انرژی سلول

میتوکندری‌ها وظیفه تولید انرژی در بدن را بر عهده دارند. با افزایش سن و کاهش سطح فسفاتیدیلکولین، غشای داخلی میتوکندری‌ها متلاشی شده و توانایی خود را در تأمین کارآمد انرژی از دست می‌دهند.

دکتر تتیانا پولیژایوا، زیست‌شناس سلولی و نویسنده اصلی این پژوهش، می‌گوید: «تأثیر این مولکول بر عملکرد میتوکندری شگفت‌انگیز است. این ماده می‌تواند سیستم توزیع انرژی سلول را که بر اثر پیری دچار اختلال شده است، مجدداً احیا کند.»

معکوس کردن پیری سلول‌ها با رژیم غذایی و ماده کولین

دانشمندان در آزمایش روی کرم‌های لوله‌ای (C. elegans) دریافتند که افزودن فسفاتیدیلکولین یا پیش‌ماده آن یعنی کولین (Choline) به رژیم غذایی، ساختار آسیب‌دیده میتوکندری‌ها را بازسازی کرده و آن‌ها را به حالت انعطاف‌پذیر و جوان بازمی‌گرداند.

دکتر ماریا یرمولایوا، از دیگر پژوهشگران این مطالعه، توضیح می‌دهد: «سیستم انرژی سلول مانند یک شبکه برق منشعب است که با پیری دچار قطعی اتصالات می‌شود. در سلول‌های جوان، میتوکندری‌ها زنجیره‌ای متصل برای انتقال انرژی تشکیل می‌دهند، اما با کاهش این چربی، زنجیره گسسته و سلول دچار افت شدید انرژی می‌شود.»

تفاوت چشمگیر روند پیری سلولی در زنان و مردان

یکی از یافته‌های کلیدی این پژوهش، تفاوت الگوی کاهش این چربی در میان جنسیت‌های مختلف است:

• در مردان: کاهش سطح فسفاتیدیلکولین با شیب ملایم و تدریجی رخ می‌دهد.
• در زنان: این کاهش به‌طور ناگهانی و شدید در سنین اواسط ۴۰ تا ۵۰ سالگی (هم‌زمان با دوران یائسگی) اتفاق می‌افتد که توجیه‌کننده احساس خستگی مداوم در این دوره است.

همچنین بررسی بافت‌های انسانی نشان داد افرادی که سطح بالاتری از این چربی را دارند، از سرعت راه رفتن بیشتر، حافظه بهتر و سلامت عمومی مطلوب‌تری برخوردارند. در مقابل، کاهش شدید آن با بیماری‌هایی نظیر دیابت، چاقی، سرطان و پارکینسون مرتبط است.

هشدارهای پزشکی درباره مصرف خودسرانه مکمل‌ها

هرچند نتایج این تحقیق بسیار امیدوارکننده است، اما پژوهشگران تأکید می‌کنند که بخش عمده آزمایش‌ها در محیط آزمایشگاهی انجام شده است. برای اثبات اثربخشی قطعی درمان‌های مبتنی بر کولین در انسان، به کارآزمایی‌های بالینی بیشتری نیاز است. بنابراین، افراد باید از مصرف خودسرانه مکمل‌های حاوی کولین خودداری کرده و برای تغییر رژیم غذایی یا مصرف مکمل با پزشک مشورت کنند.