در یکی از پروژه‌های مهم حفاظت و معرفی میراث فرهنگی اروپا، «خانه گریفین‌ها» واقع در تپه تاریخی پالاتین رم پس از پایان عملیات مرمت و حفاظت، به‌صورت مجازی برای بازدید عمومی گشایش یافت. در این طرح، علاقه‌مندان می‌توانند از طریق تورهای زنده آنلاین از این بنای تاریخی بازدید کنند.

این خانه از برجسته‌ترین نمونه‌های معماری مسکونی دوران جمهوری روم به شمار می‌رود و در اوایل قرن بیستم طی کاوش‌های باستان‌شناسی در تپه پالاتین کشف شد. تپه پالاتین یکی از مهم‌ترین مراکز سیاسی، مذهبی و اجتماعی در روم باستان بوده و بعدها در دوره امپراتوری به محل استقرار کاخ‌های امپراتوران تبدیل شده است.

خانه گریفین‌ها پس از ساخت کاخ امپراتور دومیتیان در سده نخست میلادی در زیر لایه‌های معماری جدید مدفون شد و همین موضوع به حفظ قابل توجه ساختار معماری و تزئینات داخلی آن کمک کرد. به همین دلیل، این بنا امروزه یکی از سالم‌ترین نمونه‌های باقی‌مانده از خانه‌های اشرافی دوران جمهوری روم محسوب می‌شود.

بر اساس برنامه جدید پارک باستان‌شناسی کولوسئوم، بازدیدکنندگان به‌جای ورود مستقیم به فضای محدود و حساس این خانه زیرزمینی، از طریق پخش زنده هدایت‌شده توسط کارشناسان و با استفاده از تجهیزات تصویربرداری همراه، جزئیات معماری، نقاشی‌های دیواری و تزئینات داخلی بنا را مشاهده می‌کنند.

یکی از شاخص‌ترین عناصر هنری این مجموعه، فرسکوی مشهور «گریفین‌ها» است که نام بنا نیز از آن گرفته شده است. این اثر هنری با نقش دو موجود اسطوره‌ای نیمه‌شیر و نیمه‌عقاب در قالب تزئینی نیم‌دایره‌ای بر دیوار خانه نقش بسته است. همچنین فرسکوهای رنگین با طرح‌هایی الهام‌گرفته از سنگ مرمر و کف‌پوش‌های موزاییکی با الگوهای هندسی سه‌بعدی، جلوه‌ای از هنر و ذوق زیبایی‌شناختی نخبگان رومی را در این بنا به نمایش می‌گذارند.

فدریکا رینالدی، مسئول پروژه مرمت و پژوهش این مجموعه، با اشاره به ویژگی‌های خاص خانه گریفین‌ها گفت: اگرچه اطلاعات دقیقی درباره مالکان این خانه در دست نیست، اما کیفیت معماری و سطح تزئینات آن نشان می‌دهد که ساکنان بنا از طبقات مرفه و ممتاز جامعه روم بوده‌اند. به گفته وی، این خانه از نظر طراحی و شکوه تزئینات با برخی از باشکوه‌ترین خانه‌های شهر باستانی پمپئی قابل مقایسه است.

وی همچنین تأکید کرد که قرارگیری بنا در مرتفع‌ترین بخش تپه پالاتین، بهره‌گیری از شیب طبیعی زمین در ساختار معماری و سطح بالای حفاظت از عناصر معماری، این مجموعه را به نمونه‌ای مهم برای مطالعه معماری مسکونی در دوران جمهوری روم تبدیل کرده است.

کارشناسان میراث فرهنگی معتقدند اجرای تورهای مجازی علاوه بر فراهم‌کردن امکان دسترسی عمومی به فضاهایی که به دلایل حفاظتی امکان بازدید مستقیم ندارند، می‌تواند از آسیب‌های ناشی از حضور فیزیکی بازدیدکنندگان نیز جلوگیری کند. محدود شدن ورود افراد به فضای داخلی بنا، از افزایش رطوبت، تولید دی‌اکسیدکربن و فرسایش تدریجی فرسکوهای ارزشمند جلوگیری کرده و شرایط مناسب‌تری برای حفاظت بلندمدت اثر فراهم می‌کند.

بر اساس اعلام پارک باستان‌شناسی کولوسئوم، این بازدیدهای زنده از ماه مارس به‌صورت هفتگی و در دو نسخه ایتالیایی و انگلیسی برگزار می‌شود. ظرفیت هر گروه نیز به ۱۲ نفر محدود شده و شرکت در این برنامه مستلزم رزرو قبلی و تهیه بلیت ویژه علاوه بر بلیت ورودی مجموعه کولوسئوم و تپه پالاتین است.

پروژه مرمت خانه گریفین‌ها یکی از ده طرح بزرگ حفاظت و احیای میراث فرهنگی است که با حمایت مالی اتحادیه اروپا در پارک باستان‌شناسی کولوسئوم اجرا شده است. این برنامه در چارچوب راهبرد جدید مدیریت گردشگری فرهنگی شهر رم طراحی شده و هدف آن توزیع متوازن بازدیدکنندگان و کاهش فشار بر محوطه‌های پرتردد تاریخی مانند کولوسئوم و فروم روم عنوان شده است.

در همین زمینه، سیمونه کوئیلیچی رئیس پارک باستان‌شناسی کولوسئوم نیز اعلام کرد بهره‌گیری از فناوری‌های دیجیتال می‌تواند فرصت‌های تازه‌ای برای حفاظت، تفسیر و معرفی میراث فرهنگی در عصر حاضر فراهم کند و امکان دسترسی گسترده‌تر مخاطبان به آثار تاریخی را مهیا سازد.