معاون حفاظت و بهره‌برداری حوضه آبریز فلات مرکزی و شرقی، با تشریح وضعیت وخیم منابع آبی در نیمی از مساحت کشور، گفت: سرانه آب تجدیدپذیر در این حوزه به ۴۸۰ مترمکعب رسیده که بسیار پایین‌تر از آستانه بحران (۹۰۰ مترمکعب) است.

«عبدالله فاضلی فارسانی» گفت: «این حوضه کم‌آب‌ترین حوضه آبریز کشور است، اما حدود ۴۸ درصد مساحت ایران و حدود ۳۸ تا ۴۰ درصد جمعیت کشور در آن متمرکز است؛ کلان‌شهرهایی مانند تهران، کرج، قم و مشهد و همچنین شهرهایی مانند کرمان در همین حوضه قرار دارند.»

او با اشاره به تفاوت چشمگیر میان متوسط کشور و وضعیت فلات مرکزی افزود: «سرانه آب تجدیدپذیر کشور به طور متوسط حدود ۱۳۲۰ مترمکعب در سال است، اما در فلات مرکزی این رقم به حدود ۴۸۰ مترمکعب رسیده است؛ یعنی در نیمی از کشور، سرانه به‌مراتب پایین‌تر از آستانه ۹۰۰ مترمکعبِ بحران طبق شاخص‌های بین‌المللی است و از این منظر، این حوضه در «عمق بحران» قرار دارد.»

این مقام مسئول، علت این وضعیت را ترکیبی از اقلیم خشک، بارش کم، وابستگی شدید به آب زیرزمینی و اضافه‌برداشت طولانی‌مدت دانست و گفت: «بیش از ۸۰ درصد تأمین آب شرب، کشاورزی و صنعت در فلات مرکزی به آب زیرزمینی متکی است. از کسری متوسط سالانه ۶ میلیارد مترمکعبی آبخوان‌های کشور، حدود ۴ میلیارد مترمکعب – یعنی نزدیک به دو سوم – مربوط به همین حوضه است؛ این یعنی سال‌به‌سال از ذخایر استراتژیک خود خرج می‌کنیم.»

فاضلی فارسانی با اشاره به نتایج مطالعات ایزوتوپی انجام‌شده در معاونت مطالعات توضیح داد: «این مطالعات نشان می‌دهد آب استحصالی در بسیاری از دشت‌های فلات مرکزی، عملاً ارتباطی با منابع تجدیدپذیر ندارد و مربوط به ۱۵ تا ۲۰ هزار سال پیش است؛ یعنی آب فسیلی. این نشان می‌دهد که پیوند آبخوان‌ها با بارش‌های فعلی قطع شده و امیدبستن به یکی دو سال بارش بهتر، راه‌حل نیست.»

او درباره بارندگی‌های اخیر نیز گفت: «اگرچه متوسط بارش کشور نسبت به سال گذشته رشد داشته، اما در حوضه فلات مرکزی، بارش‌ها کمتر از متوسط بوده و سهم این حوضه از بارش ملی جبران نشده است. در برخی مناطق جنوب کرمان بارش‌های لحظه‌ای و سیلابی داشته‌ایم، اما این رواناب‌ها عمدتاً از دسترس خارج شده و تأثیر محسوسی بر تغذیه آبخوان‌های فلات مرکزی ندارند.»

معاون حفاظت و بهره‌برداری حوضه آبریز فلات مرکزی و شرقی پیامدهای ادامه این روند را چنین تشریح کرد: «با تداوم اضافه‌برداشت، علاوه بر کاهش حجم آبخوان‌ها، شورشدن آب نیز با سرعت در حال افزایش است. در دشت رفسنجان، شوری آب طی حدود ۳۰ سال تقریباً دوبرابر شده است. در چنین شرایطی، برخی بهره‌برداران تلاش می‌کنند آب‌شور را به اراضی دیگر منتقل کنند که منجر به تخریب خاک دشت‌های دیگر خواهد شد؛ این یعنی تخریب هم‌زمان آب و خاک.» | ایرنا