چگونه جنگ منجر به توسعه انرژی های تجدیدپذیر خواهد شد؟





چگونه جنگ منجر به توسعه انرژی های تجدیدپذیر خواهد شد؟

۱۸ فروردین ۱۴۰۵، ۲۱:۱۲

افزایش تنش‌ها در غرب آسیا و اختلال در مسیرهای حیاتی انتقال نفت و گاز، بار دیگر مسئله امنیت انرژی را در مرکز توجه دولت‌ها قرار داده و بسیاری از کشورها اکنون بیش از گذشته به این نتیجه رسیده‌اند که اتکای صرف به سوخت‌های فسیلی، اقتصاد آنها را در برابر بحران‌های ژئوپلیتیکی آسیب‌پذیر می‌کند؛ واقعیتی که می‌تواند روند گذار جهانی به انرژی‌های تجدیدپذیر را شتاب بخشد.

ایران در منطقه غرب آسیا بر سر یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های تأمین انرژی‌های فسیلی جهان اعم از نفت و گاز و مشتقات آن قرار دارد و رئیس‌جمهور آمریکا با قماری که با حمله به ایران انجام داد عملاً باعث اختلال در روند تأمین و عرضه انرژی در بسیاری از نقاط جهان شده است که بازتاب آن ترغیب کشورها به استفاده از انرژی‌های جایگزین و طی‌کردن سریع‌تر مسیر گذار به انرژی‌های تجدیدپذیر با هدف افزایش امنیت انرژی خواهد بود. البته اقتصادهای بزرگ جهان مانند چین سال ۲۰۶۰ و هند سال ۲۰۷۰ را برای کربن‌زدایی کامل از اقتصادشان تعیین کرده‌اند؛ ولی این هدف‌گذاری تنها تمایل آنها به مسائل زیست‌محیطی را نشان نمی‌دهد؛ بلکه نشانه در اولویت بودن امنیت انرژی برای آنها و عدم وابستگی‌شان به سایر کشورها جهان است؛ به‌ویژه آنکه طی سال‌های اخیر فناوری‌های لازم برای تولید و ذخیره‌سازی برق خورشیدی و بادی به‌شدت رشد کرده و ارزان شده است. به‌علاوه مشکلات یکپارچه‌سازی برق تولیدی متغیر تجدیدپذیرها در شبکه‌های برق با کمک انواع باتری‌ها، تجهیزات الکترونیک قدرت مدرن همچنین توسعه ابزارهای هوش مصنوعی در مدیریت تولید، انتقال، توزیع و مصرف برق به‌شدت تسهیل شده است.
اما آنجایی که ترامپ و هم‌حزبی‌هایش دارنده سهام بسیاری از شرکت‌های بزرگ نفتی آمریکا هستند همواره نقش انتشار گازهای گلخانه‌ای در گرمایش زمین و تغییرات اقلیمی را انکار کرده‌اند و از زمان به سر کار آمدن از هیچ کاری برای مقابله با توسعه تجدیدپذیرها کوتاهی نکرده‌اند، از حذف بسیاری از مشوق‌ها برای توسعه نیروگاه‌های خورشیدی و خودروهای برقی در ایالات متحده گرفته که باعث درگیری جدی ترامپ با ایلان ماسک شد، تا خروج از تمامی پیمان‌های زیست‌محیطی و لغو عضویت آمریکا در نهادهایی مانند آژانس بین‌المللی انرژی‌های تجدیدپذیر و اتحادیه بین‌المللی انرژی خورشیدی و حتی تغییر نام آزمایشگاه ملی انرژی‌های تجدیدپذیر ایالات متحده به آزمایشگاه ملی کوه‌های راکی پس از نزدیک به ۵۰ سال فعالیت.
با شروع جنگی دیگر در غرب آسیا، برهم‌خوردن عبورومرور حامل‌های انرژی و نهایتاً کنترل تنگه هرمز در یک اقدام تدافعی از سوی ایران، قیمت نفت و فراورده‌های مرتبط به‌شدت در حال بالارفتن است. از سوی دیگر محدودیت‌های زیادی برای تأمین گاز طبیعی مایع که به علت آلایندگی کمتر همواره به‌عنوان سوخت دوران گذار به انرژی‌های پاک مطرح بوده نیز ایجاد شده است و دولت‌ها در سراسر جهان را به‌ضرورت گذار سریع‌تر به انرژی‌های تجدیدپذیر واداشته است. از این میان می‌توان به سخنان اخیر فاتح بیرون رئیس آژانس بین‌المللی انرژی اشاره کرد که گفت: «من انتظار دارم یکی از پاسخ‌ها به این بحران، شتاب بخشیدن به انرژی‌های تجدیدپذیر باشد. نه‌تنها به این دلیل که آنها به کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای کمک می‌کنند، بلکه به این دلیل که آنها یک منبع انرژی داخلی هستند.». علاوه بر این رئیس‌جمهور کره جنوبی و وزرای اقتصادی کشورهای آسیای جنوب شرقی نیز اخیراً برای تسریع در گذار به انرژی‌های تجدیدپذیر به توافق رسیدند و حتی مردم در برخی کشورهای اروپایی به خرید خودروهای برقی دست‌دوم روی آورده‌اند.
البته این تحول تنها به کشورهای اروپایی و آسیای شرقی محدود نیست، در کشور ما ایران نیز با هدف مقابله با ناترازی برق و تنوع سبد تولید برق نیروگاهی، برنامه‌های گسترده‌ای برای توسعه نیروگاه‌های خورشید و بادی توسط وزارت نیرو و ساتبا با همراهی سایر زیر مجموعه‌های صنعت برق و دولت در حال اجرا است؛ اما با هدف قرارگرفتن تعدادی از فازهای پالایشگاهی میدان گازی پارس جنوبی که تأمین‌کننده بخش زیادی از شبکه گاز است و تهدیدات ترامپ برای حمله به نیروگاه‌ها، بحث لزوم توسعه سریع تجدیدپذیرها با هدف توسعه تولید پراکنده برق و اجرای الزامات پدافند غیرعامل دوباره بر سر زبان‌ها افتاده است که این موضوع نیز قطعاً باعث تسریع روند گذار به انرژی‌های تجدیدپذیر در ایران عزیزمان خواهد شد. بااین‌حال، سوخت‌های فسیلی مانند زغال‌سنگ، نفت و گاز همچنان تا سال‌ها بر سبد تأمین انرژی جهانی تسلط دارند و طبق گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، حدود ۸۰ درصد از تقاضای جهانی را تأمین کرده و تا سال‌ها این هم این روند ادامه خواهد یافت؛ اما بر اساس گزارش‌ها و مصاحبه‌های منتشر شده توسط مسئولین اندیشکده امبر، تنش‌های منطقه‌ای در غرب آسیا گذار به سمت انرژی‌های تجدیدپذیر و برق سازی را تسریع خواهد کرد به‌گونه‌ای که قیمت‌های بالای سوخت‌های فسیلی باعث خواهد شد فناوری‌های مرتبط با انرژی خورشیدی، بادی، باتری‌ها، حمل‌ونقل و گرمایش الکتریکی حتی رقابتی‌تر از قبل شوند.
بنابراین به نظر می‌رسد که برنامه ترامپ برای تقابل با تجدیدپذیرها با شکست مواجه شده است. البته باید در نظر داشت که در افق کوتاه‌مدت ممکن است کشورهای نفتی خارج از منطقه غرب آسیا مانند روسیه و حتی خود ایالات متحده از افزایش قیمت نفت و گاز سود ببرند؛ ولی احتمالاً این اختلال در عرضه، از کشورها را متقاعد خواهد کرد که باید فکری برای تأمین امنیت انرژی خود بکنند. یکی از راهکارها روی‌آوردن مجدد به زغال‌سنگ است که در تقابل جدی با تعهدات ملی کشورها برای کاهش انتشار کربن قرار دارد و دیگری برنامه‌ریزی برای احداث نیروگاه‌های هسته‌ای که هزینه کلان و زمان طولانی می‌طلبد و از سوی دیگر خطرات احتمالی تکرار فجایعی نظیر چرنوبیل یا فوکوشیما را ممکن است در پی داشته باشد. راهکار نهایی شاید در تجدیدپذیرها نهفته باشد؛ اما تفاوت شوک نفتی فعلی با شوک مانند شوک نفتی در دهه ۷۰ میلادی این است که امروزه فناوری انرژی‌های تجدیدپذیر بالغ‌تر و نسبت به آن سال‌ها در بسیاری از کشورهای جهان رقابتی‌تر شده‌اند و از سوی دیگر به دلیل روندهای جاری برقی‌سازی، امکان یکپارچه‌سازی بهتری با زیرساخت‌های رفاهی، صنعتی، ارتباطی و حتی حمل‌ونقل در بلندمدت را دارا هستند.
در مجموع به نظر می‌رسد باوجود تضعیف معاهدات زیست‌محیطی و کمک‌های بین‌المللی در حوزه مقابله با تغییر اقلیم توسط ایالات متحده طی دو سال اخیر، به نقل از رسانه‌های معتبری همچون فاینشنال تایمز و وال‌استریت ژورنال، ماجراجویی آمریکا در ایران جانی تازه به گذار انرژی خواهد دمید.
هم اکنون بسیاری از کشورها در حال تجدیدنظر در استراتژی‌ها و برنامه‌های کلان انرژی‌شان برای تسریع در گذار به انرژی‌های پاک هستند، روندی که در کشور ما نیز به حول و قوه الهی و همت مسئولان مربوطه در وزارت نیرو و ساتبا طی خواهد شد تا علاوه بر پاک‌تر شدن سبد تولید برق، کاهش وابستگی به زنجیره تأمین گاز و سوخت‌های مایع، امنیت انرژی کشور ارتقا یافته و اصول پدافند غیرعامل در صنعت برق کشور به نحو بهتری پیاده‌سازی شود.

به اشتراک بگذارید:





نظر کاربران

نظری برای این پست ثبت نشده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *