در چارچوب اکوتوریسم پایدار، تنها تأکید بر کاهش پیامدهای منفی کافی نیست؛ بلکه در مواردی که آسیب‌های محیط‌زیستی اجتناب‌ناپذیر یا پیش‌بینی‌نشده رخ می‌دهند، باید سازوکارهای جبران خسارت مؤثر، منصفانه و علمی در دستورکار قرار گیرند. همچنان که در سایر کشور چنین رویه‌ای اعمال می‌شود. در کانادا و آلمان هرگونه خسارت واردشده به مناطق تحت‌حفاظت، باید با اقدام جبرانی هم‌ارز یا مؤثرتر در همان نوع زیستگاه جبران شود. در استرالیا در اکوسیستم‌های حساس صدور مجوز برای فعالیت‌های طبیعت‌گردی مشروط به اجرای هم‌زمان پروژه‌های احیای زیستگاه شده است و مجریان طرح‌های اکوتوریسم ملزم به تأمین بخشی از منابع مالی این اقدامات هستند. در شیلی، برزیل و ژاپن ابزارهایی مانند بیمه‌های محیط‌زیستی برای جبران خسارات غیرقابل‌پیش‌بینی یا حوادث نادر طبیعی نیز به‌کار گرفته می‌شوند.

در سال‌های اخیر توجه به ظرفیت‌های طبیعی مناطق چهارگانه ‌و تالاب‌های تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط‌زیست افزایش یافته است. در این راستا واژه‌های متعددی نظیر «تفرج»، «گردشگری»، «گردشگری پایدار»، «طبیعت‌گردی پایدار»، «طبیعت‌گردی مسئولانه»، «اکوتوریسم» و ... درباره بهره‌برداری از ظرفیت‌های طبیعی مناطق چهارگانه و تالاب‌های تحت مدیریت استفاده می‌شود. همچنین، در مواردی این واژه‌ها با یکدیگر تعویض و جایگزین و منجر به سیاستگذاری‌های نادرست می‌شوند، به‌عنوان مثال در نشریه شماره ۲۵۷ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی تحت عنوان دستورالعمل تهیه طرح مدیریت مناطق تحت حفاظت، بر تفرج متمرکز و گسترده در مناطق چهارگانه تحت مدیریت تأکید شده است و یا در آیین‌نامه طبیعت‌گردی، اجرای طرح‌های طبیعت‌گردی در مناطق چهارگانه مدنظر است. در این نوشتار سعی شده است به‌شکل دقیق‌تر به تفاوت‌های این مفاهیم پرداخته و درنهایت مشخص شود چارچوب درست در مناطق چهارگانه و تالاب‌ها کدام است.