جاده‌‌ای میانه خطر و فرصت

براساس آمارهای اعلام‌شده از سوی مسئولین گمرک مریوان در سال گذشته، بیش از یک ‌میلیون و ۱۶۳ هزار تن کالا از این مرز صادرشده و ارزش کل صادرات به بیش از ۷۰۳ میلیون دلار رسیده است. این دروازه اقتصادی، در کنار عظمت و اهمیتی که برای توسعه کشور دارد، اسیر پیچ‌وخم‌های خطرناک و جاده‌های ناایمن است که هرسال جان و مال مردم را تهدید می‌کند. روزانه ۴۰۰ تا ۸۰۰ تانکر عراقی و بیش از ۵۰۰ کامیون ایرانی در این جاده‌های پرمخاطره در حرکت‌اند؛ جاده‌هایی که هرلحظه ممکن است به صحنه‌ای از حادثه بدل شوند. این جاده با پیچ‌های تند و نقاط حادثه‌خیز، نه‌تنها تهدیدی برای جان رانندگان و مسافران است، بلکه باری سنگین بر محیط‌زیست و اقتصاد کشور می‌گذارد. این مسیر، به‌جای آنکه پلی امن برای رونق اقتصادی کشور باشد، گاهی به پرتگاهی از حوادث ناگوار تبدیل می‌شود.

تانکرهای غول‌پیکر حامل مواد نفتی از کشور عراق روزانه صدها بار از جاده‌های پرپیچ‌وخم کردستان با زیبایی‌های بی‌نظیر و طبیعت بکر عبور می‌کنند و هر بار با خود ترس و نگرانی به‌همراه می‌آورند. جاده‌هایی که روزگاری برای عبور خودروهای سبک ساخته‌شده بودند، امروز به جاده‌هایی ترانزیتی تبدیل شده‌اند. جاده‌هایی که زیر بار سنگین تانکرهای نفتکش خم‌ شده‌اند و قربانی اصلی این ماجرا محیط‌زیست کردستان است. هر چندمدت یک‌بار، خبری از واژگونی یک تانکر نفتکش منتشر می‌شود و نفت سیاه، این طلای کثیف، به جان رودخانه‌ها و چشمه‌های زلال کردستان می‌افتد.

آب‌هایی که منبع حیات و آبادانی روستاها و شهرها هستند، به‌راحتی به نفت و مواد شیمیایی‌ آلوده می‌شوند و بیم آن می‌رود که به یک فاجعه زیست‌محیطی منجر شود. مردم کردستان هرگز فراموش نمی‌کنند که چگونه هشت سال پیش، یک تانکر حامل مواد شیمیایی سد وحدت سنندج را به آغوش سیاهی فرستاد. خاطره‌ای تلخ که هنوز در ذهن‌ها باقی است و امروز هم مردم این دیار با ترس و دلهره به جاده‌هایی نگاه می‌کنند که نفتکش‌های عراقی از آن عبور می‌کنند.

هرلحظه ممکن است فاجعه‌ای دیگر رقم بخورد و رودخانه‌های پرآب به رگ‌های نفت‌آلود تبدیل شوند. چرا باید این سرزمین که مهد طبیعتی سرسبز است، قربانی عبور و مرور تانکرهایی شود که نه به جاده‌هایش رحم می‌کنند و نه به منابع آب‌وهوایش؟ مسئولان، پلیس‌راه، محیط‌زیست و فعالان مدنی بارها و بارها هشدار داده‌اند، اما این هشدارها به‌جایی نرسیده است و همچنان چرخ‌های سنگین این نفتکش‌ها به حرکت خود ادامه می‌دهند. وقت آن رسیده است که با برنامه‌ریزی منسجم و مدیریتی بحران‌محور، جلوی این حوادث گرفته شود. باوجود برگزاری نشست‌هایی در فرمانداری‌ برای حل این معضل، تاکنون اقدام عملی و مؤثری در راستای بهبود این جاده‌ها انجام‌ نشده است.

جای بسی تأمل است که مرزی با این حجم از تبادلات تجاری و نقش حیاتی در صادرات غیرنفتی، چنین جاده‌‌‌ غیراستانداردی داشته باشد. این جاده پرپیچ‌وخم، شایسته نیست که به‌عنوان یکی از مسیرهای کلیدی اقتصادی و ترانزیتی کشور، تهدیدی برای جان و مال مردم باشد. نیاز به یک اقدام جدی و قاطع از سوی دولت و مسئولین است تا با استانداردسازی و بهسازی این مسیر، کردستان به‌عنوان دروازه‌ای امن و مطمئن برای توسعه و رونق کشور باقی بماند.