سراغ موضوع محیط‌زیستی نیامدم در این محیط زندگی می‌کنم

محیط زیست

صدف سرداری

روزنامه‌نگار

گفت‌وگو با «ری‌را شریعتی»، به بهانهٔ برگزاری یک نمایشگاه حجم محیط‌زیستی

سراغ موضوع محیط‌زیستی نیامدم در این محیط زندگی می‌کنم

5 مهر 1403، 9:04

«ری‌را پیوسته خود را بخشی از طبیعت می‌داند و باور دارد که باید همچون نیاکانمان به آب احترام بگذاریم.» اینها بخشی از بیانیهٔ «ری‌را شریعتی»، هنرمند آملی، است. او در شهریورماه امسال در گالری «شیرین» نمایشگاه حجمی را با موضوع رودخانهٔ هراز و شیرابه‌هایی که به آن می‌ریزد،‌ برگزار کرد. ‌تمرکز نمایشگاه شریعتی روی منطقهٔ «عمارت» بود، همان منطقه‌ای که در این سال‌ها یک کلمه دیگر از آن جدا نمی‌شود؛ «زباله». شیرابه‌هایی که از این منطقه به‌سمت هراز راه خود را پیدا کرده،‌ حیات تمام جانداران این رودخانه را به خطر انداخته است. او دربارهٔ موضوع نمایشگاهش به «پیام ما» می‌گوید: «من سراغ موضوع محیط‌‌زیستی نیامدم، من در این محیط زندگی می‌کنم.»

خانم شریعتی، چرا سراغ یک موضوع محیط‌زیستی آمدید و رودخانهٔ هراز را به‌عنوان سوژهٔ نمایشگاه انتخاب کردید؟

من نیامدم سراغ موضوع محیط‌زیستی، بلکه من در این محیط زندگی می‌کنم. من انتخاب آگاهانه و ازپیش تعریف‌شده نداشتم. به باور من یک هنرمند مدام در حال جست‌وجو و خلق اثر خودش است. من در سیارهٔ زمینم و شاخک‌های احساسی فعالی دارم که نسبت به اتفاقات جهان اطراف واکنش نشان می‌دهم. رودخانهٔ هراز و ماهی‌ها که از کودکی با آنها زندگی کردم بخشی از من و خاطرهٔ زیسته من بوده و است.

آیا در کارهای قبلی شما ردپای نگاه محیط‌زیستی دیده می‌شود یا برای نخستین‌بار آن را به‌عنوان موضوع انتخاب کردید؟

آب و همهٔ ساکنان آبزی به آیندهٔ ما معنی حیات می‌دهند. از جوامع باستان تا عصر ما بشر برای آب جایگزینی نیافته است

عرض کردم من یک شهروند مسئول هستم، نه یک فعال … . من موضوع را انتخاب نکردم که اثر خلق کنم، فقط نگرانی‌های خودم را با زبان تجسمی متجسم کردم. من فرزند رودخانهٔ هرازم؛ هر روز از کنار رود هراز رد می‌شوم و از گل‌آلودی آب‌، از کثیف‌ شدن حاشیهٔ رودخانه متأثر می‌شدم و می‌شوم.

عنوان نمایشگاه «هرهز نیز» بود. چرا آن را انتخاب کردید و به چه معناست؟

عنوان نمایشگاه از اسم باستانی رودخانهٔ هراز گرفته شده. نام آن در ابتدا «هرهز نیز» بوده و بعدها «هرهز» می‌شود و بعدتر «آراز» نام می‌گیرد. تا امروز که آن را به‌عنوان «هراز» می‌شناسیم.

نگاه شخصی خود شما به موضوع آب و محیط‌زیست چیست؟

موجود زنده از یک تک‌یاخته گرفته تا حیوان و انسان در آن واحد، موتوری مرتبط هستند. حذف هر عضو کوچک از چرخهٔ طبیعت، زندگی انسان را دچار اختلال می‌کند. آب و همهٔ ساکنان آبزی به آیندهٔ ما معنی حیات می‌دهند. از جوامع باستان تا عصر ما بشر برای آب جایگزینی نیافته. شاید برای موارد دیگر توانسته جایگزین‌های انتخاب کند که از جمله آنها می‌توان به اصلاح ژنتیکی گونهٔ برنج پرمحصول اشاره کرد که خود به محیط‌زیست آسیب می‌زند، اما دربارهٔ آب اینطور نبوده است.

فکر می‌کنید چقدر لازم است از طریق هنر آگاهی‌رسانی در این زمینه انجام شود؟ درواقع، رسالت هنرمندان را در ارتباط با این موضوع چه می‌دانید؟

دربارهٔ اینکه جای کار بسیاری دارد، تردیدی نیست. هنر به‌ویژه تجسمی اگرچه مخاطب کمتری دارد، ولی در اثرگذاری آن همین‌قدر بسنده کنم که در گذر زمان اثر عمیقی خواهد گذاشت؛ اما یک رسانهٔ فراگیر نیست و بی‌تردید اگر هنرمندان حوزه‌های مختلف به پیرامون و مشکلات و نگرانی‌های محیط‌زیستی بپردازند، در جامعه تأثیر می‌گذارد. اما در مورد رسالت هنرمندان که فرمودید، عرض کنم شاید در یک دوره احساس وظیفه کنم و به موضوعی بپردازم، اما رسالت نه … . گمان نمی‌کنم نگاه اینگونه داشته باشم.

از منظر محیط‌زیستی به چه چالش‌ها و مشکلات دیگری در زادگاه شما می‌توان پرداخت؟

حتماً در همهٔ جهان چالش‌ها و مشکلاتی هست، ولی در مورد چالش‌ها و مشکلات زادگاه خودم باید بگویم در حوزهٔ تخصص من نیست. فقط از نگاه نقاشانه با مواردی که با آنها برخورد می‌کنم یا مرا می‌آزارند مواجه می‌شوم و مطالعه می‌کنم. یکی از آن موارد موضوع بحران در جنگل‌های هیرکانی است که بسیار به آن پرداخته شده و من و تعدادی از هنرمندان گروه «ری‌را» در حال مطالعه و تحقیق در این مورد هستیم و امیدوارم بتوانیم یک خروجی خوب و مطلوب و اثرگذار داشته باشیم.

استقبال از این نمایشگاه چطور بود و آیا قصد دارید مجدداً نمایشگاهی با رویکرد مشابه برگزار کنید؟

مخاطب با اثر و استیتمنت من بسیار ارتباط برقرار کرد و این آگاه‌ شدن از آلودگی رود هراز و انقراض ماهی‌های خال‌قرمز که فقط ایران و آمریکا این نوع از ماهی را دارند، بسیار برای مخاطب تکان‌دهنده بود. اگر باعث شوم هنرمندان دیگری هم به مسائل محیط‌زیستی بپردازند، بسیار برای من باعث خوشحالی است. برای نمایشگاه مجدد شاید من روزی از زاویه‌ای دیگر به موضوع محیط‌زیست بازگردم، اما از این جهت که فعالیتم را به این موضوع محدود کنم، نه. ولی باور اینکه همهٔ بحران‌ها برای من و آیندگان نیز هست، همواره در درون من می‌جوشد.

به اشتراک بگذارید:

برچسب ها:

آلودگی، جامعه، جنگل‌های هیرکانی، ژنتیک، محیط‌زیست