بایگانی مطالب: معماری پایدار
«مسجد کازرونی» امتداد مساجد ایرانی
زمانی که پروژۀ ثبت جهانی مساجد ایرانی از سوی وزارت میراث فرهنگی دنبال میشود، تنها مسجد ایرانی معاصر شهر اصفهان، «مسجد کازرونی عباسآباد» بدون توجه به تذکرها و تأکیدهای میراثدوستان و صاحبنظران، توسط هیئتامنای مسجد که حکم هیئتامنایی آنان نزدیک شش ماه است از دایرۀ اعتبار ساقط شده است، به بهانۀ توسعۀ مسجد مورد تخریب قرار میگیرد و اگر نمازگزاران مسجد و میراثدوستان بهموقع وارد عمل نمیشدند، بهغیراز شبستان، کل این مسجد تاریخی همچون «حمام خسروآقا» اصفهان، در سکوت و بیخبری کامل تخریب میشد. این مسجد در کشوقوسهای چندساله چندینبار توسط هیئتامنای آن مورد تهاجم برای تخریب قرار گرفته است و این نمازگزاران و میراثدوستان بودند که تاکنون نگذاشتند این مسجد تاریخی تخریب شوند. باوجوداینکه پروندۀ مسجد کازرونی عباسآباد برای ثبت ملی دو بار به جریان افتاده، اما به دلیل تشدد آراء در ادارۀ کل میراث فرهنگی استان اصفهان و نفوذی که هیئتامنای مسجد در شهر دارند، متوقف شده است. آیا این مسجد واجد ارزش تاریخی برای ثبت در آثار ملی است؟ و مهمتر از همه، اگر قرار است توسعهای در این مسجد صورت بگیرد، باید بر چه اساسی باشد؟ روزنامۀ «پیام ما» در گزارش فوق به بررسی این موضوع پرداخته است.
معماری اقلیمی؛ خرد ازدسترفته در خانههای ایرانی
نزدیکترین تصویر به زندگی، دورنمایی از شهرهای تاریخی ایران در غروبی با رنگهای گرم و صمیمی است؛ تصویری از خانههای دستبهدستهمداده که در گذشته، تنها سقفی بیجان بر بلندای جریان زیستن نبود، بلکه تندیسی از جنس طبیعت بود که روح عواطف انسانی در آن دمیده شده باشد؛ تبلوری از دنیای درونی انسان. هماهنگی خانهها با مواهب طبیعت و نیازهای انسان، ضربآهنگ زندگی را در رگهای زندۀ شهر جاری میکرد و ازاینرو، نزدیکترین تصویر به انسان، دورنمایی از شهرهای تاریخی ایران در غروبی با رنگهای گرم و صمیمی است. عقل و خردورزی موجود در معماری سنتی ایران، نشریۀ آمریکایی «تایم» را بر آن داشت که سال گذشته در یکی از گزارشهای خود، بنویسد: «ایالات متحده برای مقابله با گرما باید در شهرهای خود از تکنیکهای خاورمیانه و ایران استفاده کند، زیرا این راهکار از هر لحاظ بهصرفهتر است.» دلیل این توصیۀ نشریۀ تایم، سازگاری و هماهنگی معماری سنتی ایران با اقلیم و آبوهوا، برای برطرفکردن معضلات آبوهوایی هر منطقه و بیشترین بهرهوری از مواهب طبیعت است. برای مثال، خانههای سنتی ایران بهنحوی ساخته میشد که گرمای هوای مناطق کویری، سرمای مناطق کوهستانی یا شرجی کرانههای خلیجفارس، کمترین آزار را برای ساکنان در پی داشته باشد. این گزارش حسرتبرانگیز، ما را بر آن میدارد که از خود بپرسیم چگونه از این میزان خرد و اندیشه فاصله گرفتیم و چه مسیری معماری ما را به امروز رساند که خانهها، نه روح و احساسی در جریان دارند و نه احترامی برای ساکنان خود قائل هستند؟ چگونه ممکن است با گذر زمان و پیشرفت علم و فناوری، در رویکرد معماری پسرفت داشته باشیم و فلسفۀ معماری را فدای اقتصاد و درآمد بیشتر کنیم؟ ازاینرو روزنامۀ «پیام ما»، در گفتوگو با «علی عطریان» معمار و مدرس دانشگاه، به بررسی اهمیت معماری اقلیمی و سازگاری و هماهنگی معماری سنتی ایران با اقلیم و آبوهوا پرداخته است که مشروح این گفتوگو را در ذیل از نظر میگذرانید.
در معماری، دو هزار سال از ایران قدیم عقبتریم
گردشگری امروزه یکی از مهمترین مقولههای جذب سرمایه و افزایش نقدینگی در هر کشوری است. ایران نیز از این قاعده مستثنی نیست. ولی مسئلهای که در کشور ما در کنار گردشگری به آن بیتوجهی شده، معماری بومی و اصولی در سازههای گردشگری است. درباره اهمیت معماری بومی در سازههای تفریحی و گردشگری با «ساسان حیدری» طراح و معمار، گفتوگویی داشتیم که در ادامه میخوانید.
معماری ایران دچار تجملگرایی شده است
گفتوگو با فرزانه سفلایی، استاد دانشکده معماری دانشگاه همپتون ویرجینیا:
سه رویکرد در تحلیل باغ ایرانی
باغ ایرانی از دیدگاه پژوهشگران همواره مورد توجه بوده است و محققان دیدگاههای متفاوتی در مورد آن ارائه کردهاند. گروهی رویكرد عارفانه به باغ ایرانی دارند و آن را فضایی معنوی و بازنمایی از بهشت روی زمین دانستهاند و گروه دیگر با رویكردی مادی، آن را فضایی زمینی، مادی و لذتجویانه تلقی كردهاند. این نوشتار بدون تأیید یا رد نظرات دو گروه مذكور، خوانشی معمارانه از باغ را دنبال میکند و میکوشد در چارچوب مبحث فضای تهی(خالی) نظام فضایی باغ ایرانی را تحلیل کند.
در معماری پایدار از همسایهها عقب افتادیم
گرمشدن کره زمین و تغییرات آبوهوایی در سراسر جهان، موجب شده تا بحثهای زیادی پیرامون اهمیت معماری اقلیمی شکل بگیرد. بسیاری از متخصصان حوزه شهرسازی در جهان معتقدند که توجه به ویژگیهای اقلیمی در صنعت ساختوساز میتواند برخی از مشکلات شهرنشینی و زیستمحیطی امروزه را حل کند. در این میان، گروهی از معماران ایرانی به الگوبرداری از معماری سنتی ایرانی روی آوردهاند. به اعتقاد این گروه، معماری سنتی ایرانی میتواند درسهای زیادی برای معماران جوان داشته باشد و به پایداری معماری و شهرسازی ایران کمک کند. وحید قبادیان از جمله معمارانی است که در این حوزه مطالعات گستردهای داشته و آثارش در کشورهای مختلف به چاپ رسیده است. او حتی پروژههایی را نیز با الگوبرداری از معماری سنتی یزد و ماسوله در دو دهه گذشته اجرا کرده است. به گفته قبادیان، ساختمانهای سنتی ایرانی نسبت به ساختمانهای امروزی از نظر مباحث پایداری بسیار بهتر عمل میکردند.
زنگ خطر غفلت از آمایش سرزمین
ترانه یلدا معمار و شهرساز در گفتوگو با «پیام ما» جریان معماری ایران را نقد کرد
نسخه پایداری در «کندوان»
معماری سنتی ایران چگونه به اقلیم توجه میکرد؟
معماری ایران دچار تجملگرایی شده است
از روزی که آپارتمانهای قدونیمقد با نماهای رومی و سنگهای گرانیتی بخشی از هویت شهرهای ایران شدند، بسیاری از متخصصان حوزه معماری، امیدشان را به آینده پایدار از دست دادند. این در حالی است که معماری سنتی ایران به دلیل هارمونی با ویژگیهای اقلیمی و فرهنگی توانسته بود به نیازهای اجتماعی و اقتصادی شهر و شهروندان پاسخ دهد. شاید به همین دلیل است که وقتی صحبت از توسعه پایدار در حوزه معماری و شهرسازی به میان میآید، هنوز هم برخی بازگشت به معماری گذشته را راهحل مناسب میدانند. اما فرزانه سفلایی، استاد دانشکده معماری دانشگاه همپتون ویرجینیا نظر دیگری در این باره دارد. او که سالها در حوزه معماری پایدار در ایران، چین و ایالات متحده آمریکا تحقیقات گستردهای داشته، معتقد است که بازگشت به گذشته درست نیست، بلکه باید با استفاده از تجربه معماری سنتی ایران و تکنولوژی روز جهان به توسعه پایدار در حوزه معماری و شهرسازی رسید. به گفته او، معماری امروز ایران دچار تجملگرایی شده است.
در معماری پایدار از همسایهها عقب افتادیم
گرمشدن کره زمین و تغییرات آبوهوایی در سراسر جهان، موجب شده تا بحثهای زیادی پیرامون اهمیت معماری اقلیمی شکل بگیرد. بسیاری از متخصصان حوزه شهرسازی در جهان معتقدند که توجه به ویژگیهای اقلیمی در صنعت ساختوساز میتواند برخی از مشکلات شهرنشینی و زیستمحیطی امروزه را حل کند. در این میان، گروهی از معماران ایرانی به الگوبرداری از معماری سنتی ایرانی روی آوردهاند. به اعتقاد این گروه، معماری سنتی ایرانی میتواند درسهای زیادی برای معماران جوان داشته باشد و به پایداری معماری و شهرسازی ایران کمک کند. وحید قبادیان از جمله معمارانی است که در این حوزه مطالعات گستردهای داشته و آثارش در کشورهای مختلف به چاپ رسیده است. او حتی پروژههایی را نیز با الگوبرداری از معماری سنتی یزد و ماسوله در دو دهه گذشته اجرا کرده است. به گفته قبادیان، ساختمانهای سنتی ایرانی نسبت به ساختمانهای امروزی از نظر مباحث پایداری بسیار بهتر عمل میکردند.
