فاطمه رهبریزدی

زن دو روز پی‌درپی به حجره آمد و هر بار چند دقیقه‌ای روبه‌روی همان فرش بلوچ ایستاد. رنگ‌های لاکی و سرمه‌ای را نگاه کرد، دست بر تار و پودش کشید و بی‌آنکه چیزی بخرد، از بازار تاریخی یزد بیرون رفت. صبح روز سوم اما بازگشت؛ این بار نه برای تماشا، که برای بردن تکه‌ای از ایران به خانه‌ای در ایتالیا. چند هفته بعد، تصویر همان فرش به تلفن همراه مسعود گذشتی رسید. فرشی که تا دیروز بر دیوار حجره‌ای در بازار یزد آویخته بود، حالا در خانه خانواده‌ای ایتالیایی پهن شده بود. صاحب‌خانه نوشته بود هر روز از دیدن آن لذت می‌برد و احساس می‌کند بخشی از ایران در خانه‌اش حضور دارد.

در روزهایی که سفر رنگ می‌بازد و بازار صنایع‌دستی خاموش‌تر از همیشه است، اقامتگاه‌های بوم‌گردی در گوشه‌وکنار ایران همچنان چراغ اقتصاد محلی را روشن نگه داشته‌اند. این فضاهای کوچک و خودمانی، دیگر فقط محل اقامت نیستند؛ ویترین زنده‌ای‌اند برای هنر، معیشت و امید. اما سایه ناامنی‌های منطقه‌ای و رکود گردشگری، این چراغ‌ها را تهدید می‌کند و زنجیره‌ای را که خلاقیت روستایی به درآمد تبدیل می‌کند، در آستانه گسست قرار داده است.

درحالی سال ۲۰۲۴ شعار سازمان جهانی گردشگری صلح است که سال‌هاست صنایع‌دستی معنای صلح را در دل خود جای داده است. صنایع‌دستی که از دیرباز از مواد در دسترس مردم تشکیل شده، یکی از حوزه‌هایی است که متریال پایدار دارد و اصل پایداری همان مقوله‌ای است که در گردشگری بارها و بارها مورد تأکید قرار گرفته.