در ذهن بسیاری از مردم، جنگل سالم جنگلی است «تمیز»، بدون درختان خشکیده، بدون شاخه‌های افتاده و بدون بقایای پوسیده. سال‌ها این نگاه حتی بر مدیریت جنگل‌ها نیز حاکم بود؛ به‌گونه‌ای که در بسیاری از کشورها، تنه‌های افتاده و درختان خشک را از جنگل خارج می‌کردند تا جنگل ظاهری مرتب و اقتصادی‌تر داشته باشد. اما امروز علم بوم‌شناسی جنگل به نتیجه‌ای کاملاً متفاوت رسیده است: «چوب افتاده و به‌اصطلاح بی‌جان قلب تپنده جنگل زنده است.»

چگونه سوزاندن بقایای مزارع، خاک، آب و امنیت غذایی ایران را می‌سوزاند؟

تحلیلی پیرامون مدیریت پایدار بارش‌های اخیر در استان گلستان

پرندگان، فراتر از زیبایی و آواز، از ارکان اساسی پایداری بوم‌سازگان‌ها به شمار می‌آیند. حضور یا غیاب آن‌ها شاخصی گویا از سلامت طبیعت است و کاهش جمعیت پرندگان هشداری جدی درباره برهم‌خوردن تعادل‌های اکولوژیک. امروزه علم بوم‌شناسی به‌روشنی نشان می‌دهد که پرندگان نه‌تنها بخشی از تنوع زیستی، بلکه کارگزاران فعال تنظیم طبیعت هستند. پرندگان تنها جلوه‌ای شاعرانه از طبیعت نیستند؛ آن‌ها از عناصر کلیدی پایداری بوم‌سازگان‌ها یا اکوسیستم‌ها و از مهم‌ترین تنظیم‌کنندگان چرخه‌های طبیعی به شمار می‌روند. هر جا پرندگان حضور پررنگ‌تری دارند، نشانه‌ای روشن از سلامت خاک، آب، پوشش گیاهی و تعادل زیستی دیده می‌شود. کاهش جمعیت پرندگان، زنگ خطری جدی است که از برهم‌خوردن نظم طبیعت و افزایش فشارهای انسانی حکایت دارد.

به‌بهانه روز جهانی خاک

در میان شهرهای شمال ایران، گرگان مرکز استان گلستان و مهد جنگل‌های کهن هیرکانی، ویژگی‌ای دارد که آن را از سایر شهرهای کشور متمایز می‌کند؛ کریدور سبز چنارهای شصت‌ساله‌ای که چون دو نوار سبز زنده، ورودی‌های شرقی و غربی شهر را در آغوش گرفته‌ و تصویری بدیع از هم‌زیستی انسان و طبیعت ساخته‌اند. این دو کریدور سبز که هر یک بیش از ۱۵ کیلومتر امتداد دارند، در مجموع نزدیک به ۳۰ کیلومتر از حاشیه ورودی‌های اصلی شهر را زیر سایه درختان تنومند و کهنسال چنار پوشانده‌اند. چنین پیوستگی و گستره‌ای از درختان شهری در هیچ‌یک از شهرهای ایران مشاهده نمی‌شود و این ویژگی، گرگان را شایسته عنوان «شهر کریدور سبز ایران» ساخته است. ردیفی از درختان چنار شاداب كه همچون سربازانی بیرون از شهر صف كشیده‌اند تا به مسافران خوش‌آمد گویند.

فصلی برای تماشا و تأمل در جنگل پنجاه‌میلیون‌ساله هیرکانی