جنگ تنها انسان‌ها و زیرساخت‌ها را هدف قرار نمی‌دهد؛ آب، خاک، پوشش گیاهی، حیات‌وحش و تمامی اجزای محیط‌زیست نیز از پیامدهای آن آسیب می‌بینند. «دکتر عبدالرسول سلمان ماهینی»، استاد دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، با تأکید بر ضرورت حکمرانی محیط‌زیست در مراحل پیش، حین و پس از جنگ، معتقد است باید مستندسازی سریع خسارت‌ها، تدوین پروتکل‌های مدیریت بحران و برنامه‌ریزی برای بازتوانی اکوسیستم‌ها، برای حفاظت از سرمایه‌های طبیعی و مطالبه غرامت‌های محیط‌زیستی در دوران پساجنگ مدنظر قرار گیرد.

نقش مستندسازان در افشاگری، ایجاد فشار اجتماعی و تولید شواهد قابل استناد غیرقابل‌انکار است. تیم‌‌های مستندساز می‌توانند برداشت‌های غیرقانونی، آثار تخریب، مسیرهای انتقال و پیامدهای اکولوژیک را به‌صورت دقیق و قابل‌استناد ثبت کنند. اینها سخنان «لیلا فولادوند»، مستندساز حیات‌وحش و مدیرعامل انجمن مستندسازان حیات‌وحش، تنوع‌زیستی و محیط‌زیست است. او در گفت‌وگو با «پیام ما»، انواع حریق به‌واسطه عامل انسانی‌، گردشگری ناپایدار و تأخیر آن بر اکوسیستم جنگلی را شرح می‌دهد.

«طبیعت برای ما همیشه یک پناهگاه بوده، وقتی دوربین در دست می‌گیریم، سعی می‌کنیم حسی را که خودمان موقع دیدن یک صحنه داریم، ثبت کنیم و به بیننده انتقال دهیم.» این گفته «پدرام شوبیری»، عکاس حیات‌وحش، است. او و همسرش، «ستاره چگینی»، سال‌هاست در حوزه عکاسی حیات‌وحش فعالیت دارند. آنها به مناطق زیادی در ایران سفر و تصویر گونه‌های مختلف را ثبت کرده‌اند. در گفت‌‌وگو با این زوج عکاس از آنها پرسیدم چطور به وادی عکاسی حیات‌وحش علاقه‌مند و درگیر حفاظت از گونه‌های مختلف شدند.

در روزهای اخیر خبر بحرانی‌بودن وضعیت سدهای کشور را بارهاوبارها از مسئولین شنیدیم. چیزی که تصاویر منتشر شده نیز گویای آن است. این وضعیت علاوه بر تکرار چندباره آن نیازمند اتخاذ رویکرد و ارائه راهکار در مدیریت مصرف آب در شرایط بلادرنگ و عجله‌ای است. در سال آینده با بحران آب در اکثر نقاط کشور به‌ویژه در کلان‌شهر تهران مواجه هستیم و سخنگوی صنعت آب از مدیریت مصرف آب و احتمال قطعی‌های برنامه‌ریزی در تهران خبر داده است؛ اما در این میان مسئله‌ای که با بحران آب تشدید می‌شود، نرخ فرونشست زمین در پی استفاده بیش از حد از آبخوان‌ها و سفره‌های آب زیرزمینی است.

عکاسی حیات‌وحش یکی از جذاب‌ترین و درعین‌حال چالش‌برانگیزترین شاخه‌های عکاسی است که به ثبت لحظات زیبا و بی‌نظیر از زندگی جانوران در زیستگاه‌های مختلف می‌پردازد. عکاس باید ساعت‌ها و روزها را در طبیعت سپری کند، صبر و آستانه‌ تحمل بالایی داشته باشد تا بتواند لحظات خاصی را شکار کند. در این گفت‌وگو «علی ثقفی»، عکاس و فیلمبردار حیات‌وحش، از باید و نبایدهای عکاسی حیات‌وحش می‌گوید. این عکاس تاکنون حدود ۴۰۰ گونه حیات‌وحش ایران را با دوربین خود به ثبت رسانده و در ۲۶ جشنواره‌ عکاسی حیات‌وحش در کشورهای مختلف از جمله کانادا، بلژیک و روسیه حائز رتبه، لوح تقدیر و روبان افتخار شده است. او همچنین دارای مدال طلای فیاپ از فدراسیون بین‌المللی عکاسی است.

موضوع آلودگی هوا پدیده غالبی است که مردم اکثر شهرهای ایران در فصل پاییز و زمستان با آن دست‌وپنجه نرم می‌کنند. سالانه حدود ۵۰ هزار نفر در اثر این پدیده در کشور جان خود را از دست می‌دهند. در روزهای گذشته باز نفس آسمان ایران به‌ویژه در کلان‌شهر تهران به دلیل آلودگی هوا گرفت و نفس‌کشیدن را بر همه سخت کرد و منجر به تعطیلی برخی شهرها شد. داشتن هوای پاک حق همه است. کاهش آلودگی و مدیریت کیفیت هوا باید به‌صورت اصولی صورت‌گرفته و زمان‌بندی دقیقی برای برنامه‌ریزی وجود داشته باشد تا بتوان در فصل آلودگی از آن پیشگیری کرد . دکتر«مظاهر معین الدینی» دانشیار گروه محیط‌زیست پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران و عضو کمیسیون کیفیت هوا در گفت‌وگو با پیام ما ضمن اعلام این‌که برای کاهش آلودگی هوا در پاییز و زمستان باید در فصل بهار و اردیبهشت‌ماه به برنامه‌ریزی و ارائه راهکار پرداخت، رئوس مدیریت کیفیت هوا را بیان می‌کند.

حفظ محیط‌زیست تنها در برگیرنده آب و خاک، جلوگیری از تولید آلودگی و پسماند و اجتناب از شکار یوز و پلنگ نیست بلکه هر موجودی از گیاهان و جانوران، بی‌مهرگان تا مهره‌داران، پرندگان تا خزندگان در دل این واژه نقش بسته است و باید در جهت حفظ آن کوشید. چراکه وجود تمامی موجودات در کنار یکدیگر به محیط‌زیست معنا می‌دهد؛ حتی «مار» خزنده‌ای که اکثراً از آن فرار می‌کنند تا طعم زهر آن را نچشند، اما بودند افرادی که طعم شیرین سود حاصل از شکار و قاچاق آن را چشیده‌اند. در این میان، افرادی هم هستند که به محیط‌زیست عشق می‌وزند و در جهت حفظ آن می‌کوشند. در این گفت‌و‌گو «محمد کابلی»، عضو هیئت‌علمی گروه محیط‌زیست دانشگاه تهران، درباره مرکز تکثیر و پرورش مارهای زهرآگین در پردیس کشاورزی و منابع‌طبیعی کرج سخن می‌گوید.