ایران همچنان درگیر محاصره دریایی است و این یعنی توقف واردات. این مسئله روی نیروگاه‌های تجدیدپذیر که عملاً تأمین پنل و اینورتر وابسته به واردات است؛ یعنی تعطیلی کار. توقف واردات در شرایطی احداث نیروگاه‌های تجدیدپذیر را تحت‌الشعاع قرار داده که حتی سازندگان داخلی نیز موفق به واردات مواد اولیه موردنیاز ساخت پنل‌های خورشیدی نشدند. در میانه جنگ و توافق وعده‌داده‌شده ظرفیت نیروگاه تجدیدپذیر تا پایان تابستان به ۱۱ هزار مگاوات برسد.

این خبر بدین معناست که ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر کشور تا کمتر از ۶ ماه دیگر ۳ برابر شود.

در ابتدای دولت چهاردهم، مجموع ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر کشور حدود ۱۲۰۰ مگاوات بود. هم‌اکنون این عدد به ۴۵۰۰ مگاوات رسیده است. این آمار بر اساس صحبت‌های «پرنده مطلق»، معاون فنی ساتبا که در مصاحبه‌ای با ایلنا در سال گذشته بیان شده، ثبت شده است. او اعلام کرد که دولت چهاردهم قادر است یک نیروگاه سه مگاواتی را در کمتر از چهل روز احداث کند. در این مصاحبه، مطلق افزود: «در سال ۱۴۰۳، احداث یک نیروگاه ۱ مگاواتی حدود ۹ تا ۱۰ ماه زمان می‌برد، اما امروز شاهدیم که یک نیروگاه ۳ مگاواتی در کمتر از ۴۰ روز احداث می‌شود. این دستاورد حاصل تلاش پیمانکاران داخلی و بومی استان خراسان است که توانسته‌اند این نیروگاه‌ها را در کمتر از ۵ ماه به بهره‌برداری برسانند.»

معاون فنی ساتبا، سال ۱۴۰۵ را «سال جهاد تجدیدپذیر» نامید و اعلام کرد: «درحالی‌که در سال گذشته ۳۰۰۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی وارد مدار شده است، برنامه داریم تا در سه‌ماهه اول سال ۱۴۰۵، با وجود تمامی محدودیت‌ها و فشارهای بین‌المللی، ۲۵۰۰ مگاوات دیگر نصب کنیم.»

وعده سه برابر شدن تجدیدپذیرها در میانه جنگ

با وجود شرایط جنگی، بار دیگر این وعده در دهه دوم فروردین داده شد. بر اساس خبری که به نقل از معاون سرمایه‌گذاری و توسعه ساتبا در سایت این سازمان منتشر شده، ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر تا پایان تابستان به ۱۱ هزار مگاوات خواهد رسید. «جعفر محمدنژاد سیگارودی»، معاون سرمایه‌گذاری ساتبا، در این باره اظهار کرد: «در برنامه‌ریزی‌های اولیه، هدف‌گذاری شده بود که ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر تا پایان سال ۱۴۰۴ به ۵ هزار مگاوات برسد، که به دلیل جنگ تحمیلی محقق نشد؛ اما اکنون سعی داریم در ماه جاری این هدف را محقق کنیم. بر اساس برنامه‌ریزی‌ها، هدف ما این است که ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر کشور در آغاز تابستان سال ۱۴۰۵ به حدود ۷ هزار مگاوات برسد و در انتهای تابستان این ظرفیت به ۱۱ هزار مگاوات افزایش یابد.»

این وعده در شرایطی داده می‌شود که کشور با مشکلات زیادی روبروست، از جمله محاصره دریایی، مشکلات واردات، و کمبود مواد اولیه برای ساخت سازه‌های ضروری. در بعدازظهر هفتم فروردین، حمله‌ای به تأسیسات برق و کارگاه ناحیه فولادسازی «فولاد مبارکه» رخ داد. این حمله باعث کشته‌شدن یک نفر و زخمی‌شدن ۱۶ نفر شد و بخش‌های حیاتی این مجموعه، از جمله نیروگاه‌های ۹۱۴ و ۲۵۰ مگاواتی، آسیب‌های جدی دیدند. این آسیب‌ها تأثیر مستقیمی بر روند تولید داشت. هم‌زمان با این مسائل، بازار فولاد ملتهب شده و قیمت سازه‌های فولادی به‌شدت افزایش یافت. به‌طوری‌که انبارهای فولاد مبارکه مجبور شدند ذخایر خود را سریعاً وارد بازار کنند.

فولاد مبارکه ذخایر خود را وارد بازار کرد

به گفته «زرندی»، مدیرعامل گروه فولاد مبارکه از ۲۷ فروردین، حمل محصولات از انبارهای فولاد مبارکه به مقصد مشتریان آغاز شده است. این مجموعه ذخایر استراتژیک خود را باهدف آرامش بیشتر در اختیار بازار قرار می‌دهد و درعین‌حال انتظار می‌رود شرکت‌هایی نیز که بعضاً دو تا سه ماه ذخیره محصول دارند موجودی خود را به بازار عرضه کنند.

«پیام ما» در این گزارش به دنبال پاسخ به این سؤال است که وعده ۳ برابر شدن تجدیدپذیرها و رسیدن به عدد ۱۱ هزار مگاوات در شرایط فعلی تا چه اندازه واقع‌بینانه است؟

«حمیدرضا صالحی»، رئیس هیئت‌مدیره انجمن ساتکا، در گفت‌وگو با «پیام ما» معتقد است که تحقق این وعده در ۶ماهه آینده به‌نوعی غیرممکن است. صالحی به یکی از بزرگ‌ترین مشکلات در پیشبرد پروژه‌ها یعنی تأمین منابع مالی اشاره کرد و گفت: «صندوق توسعه ملی به‌عنوان بزرگ‌ترین منبع تأمین مالی برای پروژه‌های تجدیدپذیر شناخته می‌شود، اما نگرانی‌هایی وجود دارد که این منابع به‌اندازه کافی به پروژه‌ها تزریق نشوند.» به گفته او، تأمین مالی برای پروژه‌های کوچک که ظرفیت‌های زیر ۵۰ مگاوات دارند، با مشکلات بیشتری مواجه است و بانک مرکزی ممکن است نتواند منابع ریالی لازم را به این پروژه‌ها اختصاص دهد چرا که اولویت‌های اقتصادی کشور پس از آغاز جنگ تغییر کرده و همین مسئله مشکلات بیشتری را برای تأمین مالی پروژه‌ها به وجود آورده است.

مشکلات تأمین تجهیزات و واردات

یکی دیگر از چالش‌های اساسی پیش روی توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، واردات تجهیزات موردنیاز برای پروژه‌هاست. صالحی تأکید کرد که برای تولید پنل‌های خورشیدی و دیگر تجهیزات موردنیاز نیروگاه‌های تجدیدپذیر، ایران به واردات مواد اولیه و تجهیزات از خارج نیاز دارد. باتوجه‌به مشکلات موجود در شرایط جنگی و محدودیت‌های وارداتی، تأمین این اقلام به‌شدت تحت‌تأثیر قرار گرفته است. او دراین‌رابطه ادامه داد که حتی برخی از کارخانه‌ها که در داخل کشور پنل خورشیدی تولید می‌کنند، برای تأمین مواد اولیه به مشکلاتی برخورده‌اند و در تلاش بوده‌اند که این اقلام را از طرق غیررسمی و زمینی وارد کشور کنند، اما موفق به این کار نشده‌اند.

در کنار مشکلات تأمین مالی و واردات، برخی مشکلات داخلی مانند مسائل مربوط به تولید سازه‌های فولادی موردنیاز برای ساخت نیروگاه‌های خورشیدی نیز به پیچیدگی‌های پروژه‌ها افزوده است. صالحی به مشکلات موجود در تأمین سازه‌های موردنیاز اشاره کرد و گفت که شرکت فولاد مبارکه که یکی از تأمین‌کنندگان اصلی این سازه‌ها است، به دلیل مشکلات خود نتوانسته به‌درستی این نیازها را برآورده کند. این موضوع باعث شده که بسیاری از پروژه‌های انرژی تجدیدپذیر با تأخیر مواجه شوند و در نهایت، بهره‌برداری از این پروژه‌ها با مشکلات جدی روبه‌رو شود. صالحی در پاسخ به این پرسش که با یک نگاه واقع‌بینانه تا پیک تابستان تا چه میزان نیروگاه تجدیدپذیر وارد مدار می‌شود، گفت: «تا تابستان آینده احتمالاً بین هزار و ۶۰۰ تا ۲ هزار مگاوات ظرفیت انرژی تجدیدپذیر به مدار وارد شود. البته اگر شرایط بهتر شود، ایران می‌تواند به‌تدریج به اهداف بلندمدت خود برای افزایش ظرفیت انرژی تجدیدپذیر دست یابد، اما این نیازمند همکاری همه‌جانبه و حل مشکلات متعدد است.»

باتوجه‌به مشکلات جدی در تأمین منابع مالی، محدودیت‌های وارداتی و شرایط بحرانی جنگ، وعده ۱۱ هزار مگاوات انرژی تجدیدپذیر تا تابستان ۱۴۰۵ به نظر دور از دسترس می‌آید. درحالی‌که مسئولان دولتی از پیشرفت‌های چشمگیر سخن می‌گویند، واقعیت‌های میدانی نشان می‌دهد که موانع داخلی و خارجی همچنان سد راه پیشرفت این بخش هستند. این وعده‌ها شاید در ظاهر امیدوارکننده باشند، اما تحقق آن‌ها در شرایط فعلی به نظر بیشتر شبیه یک آرزوی دست‌نیافتنی است تا یک هدف قابل‌دستیابی.