بایگانی مطالب: تغییر اقلیم
دنا زیر تیغِ ماندگان
مردادماه خبری منتشر شد مبنیبر اینکه شورایعالی محیط زیست در جلسهای در ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۲ مصوبهای تصویب کرده تا بخشی از منطقهٔ شکارممنوع سمیرم در بخش حفاظتشدهٔ دنا ارتقا یابد و به منطقهٔ حفاظت بدل شود. این مصوبه، منطقهٔ حفاظتشده و ذخیرهگاه زیستکره را که تحت مدیریتی یکپارچه قرار داشت، دو تکه کرد. همزمان با دو تکه کردن این منطقه، تجهیز کارگاه برای سد ماندگان بر روی سرچشمۀ رودخانهٔ «ماربر» در کوهپایههای دنای شرقی سرعت گرفت. ماربر یکی از سرشاخههای اصلی کارون است و سد ماندگان در دل منطقهٔ حفاظتشده قرار گرفته که نه مجوز دارد و نه مطالعاتی برای آن ارائه شده است. همهچیز در «اما و اگر» و بیاطلاعی پیش میرود تا بقای یک ذخیرهٔ جهانی بیشازبیش تهدید شود. حالا سؤال اینجاست که براساس چه استدلال علمی-فنی، زیستمحیطی و منطقیای باید در اطراف یک اکوسیستم کوهستانی با اقلیم سرد، سه سد ساخته شود که دوسر آن در منطقهٔ حفاظتشده و با فاصلهٔ کم از هم قرار دارند؟
بزرگترین زمینلرزه در پهنهٔ تهران
برای هزاران سال، انسانها در مکانهایی سکونت داشتهاند که در برابر تأثیرات تغییراقلیم، زلزله و سیل بسیار آسیبپذیر هستند. گسل شمال تهران به طول حدود ۱۱۰ کیلومتر در شمال تهران و جنوب البرز مرکزی گسل پردیسان و گسل وردآورد بهعنوان روندهای همراه سامانهٔ گسلی شمال تهران بر شکل افت دشت جنوبغربی و غرب تهران اثر گذاشتهاند. بهسمت غرب اثر تغییرات محیطی هولوسن بر تکامل فرهنگی، دادههای زمینشناختی و ژئومورفیک از دشت قزوین در نزدیکی بوپینزهرا از سکونتگاههای مجاور زاغه (۶۳۰۰ تا ۷۱۷۰ سال قبل)، قبرستان ( ۴۹۵۰ تا ۶۲۱۵ سال قبل) و سگزآباد (۲۳۵۰ تا ۴۰۵۰ سال قبل) در چهار دههٔ اخیر مطالعه شده است.
زنگخطر فرونشست در گلستان
وزارت نیرو تاکنون ۱۹ سد در استان گلستان احداث کرده است که هدف از ایجاد اکثر آنان تأمین آب کشاورزی عنوان شده است. نقشهٔ فرونشست این استان نشان میدهد راهحل سدسازی جواب نداده و کشاورزان برای تأمین آب زمینهای خود به برداشت بیرویه از سفرههای آب زیرزمینی و حفر نزدیک به ۴۰ هزار حلقه چاه روی آوردهاند. «مهدی معتق»، استاد مرکز تحقیقات علوم زمین و دانشگاه لایپنیتز هانوفر آلمان که اخیراً تحقیقاتی دربارهٔ فرونشست در ایران انجام داده، معتقد است نتیجهٔ این حفر چاهها و همچنین کم شدن تغذیهٔ آبخوانها از بستر رودخانههایی که سدها جلوی جریان یافتنشان را گرفتهاند، با فرونشست سالانهٔ شدید جلوهگری کرده و هماکنون استان گلستان را به سومین استان با فرونشست زیاد در ایران بدل کرده است.
«حفظ و احیاء» به جای «بهرهبرداری»
نتایج نظرسنجی «پیام ما» از ۹۰ کارشناس حوزۀ منابع طبیعی، نشان داد که میان رسالتهای تعریفشده برای سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری، تعارض وجود دارد و کارشناسان ترجیح میدهند که این سازمان بهجای عمل به رسالت «بهرهبرداری و توسعۀ عرصههای طبیعی کشور»، به رسالت «حفظ و احیاء» این عرصهها اهتمام ورزد. نظرسنجی همچنین نشان داد، کارشناسان بر این باورند که سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری، اختیارات لازم برای محققکردن وظایفی که به آن محول شده را ندارد و فردی باید ریاست آن را برعهده بگیرد که توانایی بازنگری در نقش، جایگاه و رسالتهای این سازمان در نقشۀ حکمرانی کشور را داشته باشد.
گپوگفت بیصدای گیاهان
|پیام ما| تصور اینکه یک روز از خواب بیدار شویم و ببینیم که هم اینترنت و هم شبکهٔ تلفن قطع شده است و هیچ وسیلهٔ ارتباطی دیگری نیز در دسترس نیست، وحشتناک است؛ چرا که ما عادت داریم با دریافت اطلاعات از اطرافمان، برنامهٔ روزانهمان را تنظیم کنیم و حتی تصمیمگیریهای بلندمدت خودمان را انجام دهیم. اینکه بدانیم امروز قرار است باران ببارد تا لباسی مناسب روز بارانی بپوشیم یا آنکه بدانیم قیمت ارز و طلا در بازار چه وضعیتی دارد تا بر اساس آن برای سرمایهگذاری تصمیم بگیریم، نمونههایی از این اطلاعات هستند. جالب آنکه گیاهان نیز از شبکهای ارتباطی بهره میگیرند که هم مواد غذایی و آب را بین یکدیگر تبادل میکنند و هم اطلاعات ارزشمندی را برای تصمیمگیریهای آینده در این شبکه به اشتراک میگذارند. «سون باتک» (Sven Batke) معاون بخش تحقیقات و تبادل اطلاعات در دانشگاه «اج هیل» (Edge Hill) انگلستان، در این مقاله اطلاعات جالبی دربارهٔ این شبکهٔ ارتباطی گیاهان ارائه میکند. او میگوید که احتمالاً بهزودی میتوانیم زبان ارتباطی گیاهان با یکدیگر را ترجمه کنیم و این کار علاوهبر آنکه در کشاورزی کاربردهای فراوانی دارد، میتواند ما را در حفظ و احیاء اکوسیستمهای جهان یاری کند.
تغییر اقلیم و سیاستگذاری محیطزیستی ایران
مبتنیبر شواهد ارزیابیها و پژوهشها، تغییر اقلیم تهدیدی جدی برای ابعاد مختلف امنیت و توسعۀ پایدار در جهان و مبرهن است که پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و سیاسی قابلتوجهی به دنبال خواهد داشت. بهعلاوه میتواند عمدۀ مشکلات محیطزیستی پیشین از آلودگی آبوهوا گرفته تا مخاطرات پیرامون حفظ تنوعزیستی و زیستبوم و مشکلات مرتبط با پسماندها و... را تشدید کند. هرچند که هیچ کشوری از پیامدهای تغییر اقلیم مصون نیست، اما بنا به دلایل فراوانی، آثار سوء این ابرچالش بهطور یکسان و یکنواخت در سراسر جهان توزیع نشده و نخواهد شد.
جنگ، جنگلزدایی و سیل در افغانستان
|پیام ما| در ۱۰ می ۲۰۲۴، «هارون نفس» در مهمانخانۀ خانوادهاش در بغلان - شمال افغانستان - و با دوستانی که برای اقامت آمده بودند، وقت میگذراند. در تمام بعدازظهر، باران ملایمی میبارید، اما حدود ساعت ۳ بعدازظهر، آنها صدای بلندی را شنیدند. نفس میگوید: «ما بلافاصله بیرون رفتیم تا ببینیم چه چیزی باعث این صدا شده است؟ گیج شده بودیم، فکر میکردیم ممکن است هواپیما باشد، اما بعد متوجه شدیم، سیل است!» طی دو روز، دستکم ۳۱۵ نفر در بغلان کشته، بیش از ۲۰۰۰ خانه ویران، حدود ۱۶۰۰ نفر مجروح و صدها نفر دیگر ناپدید شدند. سیلهای ناگهانی در سایر ولایات افغانستان نیز ویرانی به بار آورد و حداقل ۵۰ نفر در غور، جان خود را از دست دادند. افغانستان همواره در معرض بلایای طبیعی بوده است. بر اساس یک گزارش، در میان کشورهای کمدرآمد، از نظر تعداد مرگومیر بین سالهای ۱۹۸۰ تا ۲۰۱۵، این کشور در رتبۀ دوم قرار دارد. بااینحال، فراوانی و شدت بلایایی مانند سیل ناگهانی، در افغانستان روند صعودی طی میکند؛ دلیل این امر، تنها تغییر آبوهوا نیست، بلکه درگیریهای مسلحانۀ مداوم، این کشور را بهشدت آسیبپذیر کرده است.
آب، مهمترین اولویت سازمان حفاظت محیطزیست
چالشهای فزایندۀ محیطزیستی ایران، به نقطۀ بحران رسیده و یا بعضاً در مواردی همچون موضوع آب، از مرحلۀ بحران عبور کرده است. ناترازی منابع و مصارف آب، گردوغبار ناشی از فرسایش خاک، فرونشست زمین حاصل برداشت خارج از توان از منابع آب زیرزمینی، عدم مدیریت پسماند و آلودگی هوا، نهتنها باعث ایجاد مشکلات اجتماعی و محیطزیستی در کشور شده، بلکه بعضاً در طی سالهای اخیر، شاهد بروز بحرانهای سیاسی و امنیتی ناشی از آن تنها بهعنوان مثال در یک موضوع آب در خشکشدن دریاچۀ ارومیه (۱۳۹۰)، خوزستان (۱۴۰۰)، اصفهان (۱۴۰۰)، چهارمحالوبختیاری (۱۴۰۱) و سیستان (۱۴۰۲) هستیم.
مسئولیت اجتماعی فرصتی برای حفاظت از محیطزیست
در دنیای امروز، مسئولیت اجتماعی صنایع به یکی از مباحث مهم در مدیریت تبدیل شده است. مسئولیت اجتماعی، به تعهد صنایع و شرکتها در قبال مسائل اجتماعی، اقتصادی و محیطزیستی فراتر از منافع مالی کوتاهمدت اشاره دارد. این مفهوم تأکید میکند که صنایع، نهتنها باید به دنبال سودآوری باشند، بلکه باید تأثیرات فعالیتهای خود بر محیطزیست، کارکنان، مصرفکنندگان و جامعۀ پیرامون را نیز در نظر بگیرند و به بهبود شرایط محیطزیستی، اجتماعی و اقتصادی کمک کنند. در حوزۀ محیطزیست، مسئولیت اجتماعی به معنای اجرای سیاستها و برنامههایی است که هدف آنها کاهش اثرات منفی فعالیتهای صنعتی بر طبیعت و منابع طبیعی است.
افزایش بادهای ۱۲۰روزه در سیستان
سیستان و بلوچستان - رئیس اداره پیشبینی و مدیریت بحران مخاطرات وضع هوا سیستان و بلوچستان با اشاره به صدور هشدار هواشناسی سطح زرد جوی، از تداوم وزش بادهای ۱۲۰ روزه در شمال این استان خبر داد.
