بایگانی مطالب: گزارش روز
بشقاب مسموم
غذا با یک بیل بلند هم زده و با همان بیل به ظرف دیگری منتقل می‌شود. آشپزان با کلا‌ه‌های توری و لباس‌های سفید و سرمه‌ای متوجه دوربینی که حرکاتشان را ثبت می‌کند، نیستند. برخی منابع خبری گفته‌اند این تصویر متعلق به دانشگاهی در مشهد است. ویدئو، دانشجویان بسیاری را عصبانی کرده است. دانشجویانی که هر از چندی به کیفیت و نحوه آماده‌سازی غذای سلف دانشگاه معترض‌اند و این تصویر شاهدی بر اعتراض‌هایشان است. برخی از فعالان صنفی دانشگاه‌ها در گفت‌وگو با «پیام ما» تأیید می‌کنند تجربه مسمومیت غذایی بعد از خوردن غذای دانشگاه را داشته‌اند. یکی از مسئولان وزارت علوم هم می‌پذیرد که کیفیت غذای سلف مطلوب نیست و می‌گوید این وزارتخانه حالا برای تأمین تغذیه دانشجویان فکر تازه‌ای دارد.
افغانستان در قعر تاریکی
|پیام ما| هیچ صدایی از افغانستان نمی‌آید؛ حتی سخنگویان طالبان هم خاموش‌اند. قطع اینترنت و خدمات مخابرات در سراسر افغانستان که از ساعت ۱۷ روز دوشنبه، ۷ مهرماه، آغاز شده، به دومین روز رسیده است. مردم کشور همسایه شاهد یکی از بی‌سابقه‌ترین بحران‌های ارتباطی‌اند. موبایل‌ها دیگر آنتن نمی‌دهند. خدمات آنلاین دانشجویی متوقف شده. دخترانی که به‌دلیل ممنوعیت مکاتب دخترانه در چهار سال گذشته از مدرسه جا مانده بودند، امکان حضور در کلاس‌های آنلاین را از دست داده‌اند. دست‌کم ۱۰ پرواز کابل لغو شده است. فعالیت صرافی‌ها مختل شده و خدمات پولی دیگر انجام نمی‌شود. به‌دنبال این قطعی صدها کامیون در گذرگاه مرزی دوغارون در صف انتظار گیر افتاده‌اند. کاربران ایرانی در سال ۹۸ به‌مدت سه روز شاهد خاموشی مشابه بودند، اما طبق اخباری که از افغانستان می‌رسد، خاموشی اینترنت در این کشور به‌بهانه «جلوگیری از منکرات» تا اطلاع ثانوی ادامه خواهد داشت. نهادهای حقوق بشری این اقدام را نقض آشکار حقوق بنیادین مردم خوانده‌اند و درباره پیامدهای آن هشدار داده‌اند.
دارو در متن یا حاشیه تحریم؟
تحریم‌های بین‌المللی اقتصادی علیه کشورها در ظاهر دارو را مستثنا می‌کنند، اما تجربه کشورهایی چون عراق و کوبا نشان داده است در عمل، محدودیت‌های بانکی و حمل‌ونقل زنجیره تأمین دارو را از کار می‌اندازد و جان بیماران را به خطر می‌اندازد؛ حالا با فعال شدن مکانیسم ماشه، بیم آن می‌رود که این چرخه برای بیماران ایرانی نیز تکرار شود.
تنها صداست که می‌ماند
آنچه روزگاری از امواج رادیو شنیده می‌شد، حالا از گوشی‌های هوشمند به گوش می‌رسد: «پادکست». رسانه‌ای که میلیون‌ها شنونده در سراسر جهان پیدا کرده و در ایران هم در چندین سال گذشته به‌سرعت محبوب شده. هشتم مهرماه، روز جهانی پادکست است؛ روزی برای شنیدن صداهای متفاوت که از دل روایت‌های شخصی و بومی، جهانی تازه ساخته‌اند. ما در «پیام ما» به سراغ این جهان تازه رفتیم و تلاش کردیم با تعدادی از سازنده‌های پادکست‌های پرمخاطب همچون «رادیوتراژدی» و «گازت» گفت‌وگو کنیم تا از ایده‌ها و چالش‌هایشان برایمان بگویند. در مسیر تهیه این گزارش، محبوبیت پادکست‌های بومی ما را بر آن داشت که گپ‌وگفتی هم با سازندگان رادیو «جمعه»، «اسفار» و «مگون» داشته باشیم.
رد مرز در پاکدشت، دلتنگی در پروان
تا «پروان» سه روز و سه شب راه است. راه دور کوچه‌های تنگ دروازه‌غار تا دامنه‌های هندوکش، «ظریفه» را به پسرش می‌رساند. او را رد مرز کرده‌اند و مادر طاقت نمی‌آورد پسر ۱۶ساله‌اش در ولایت پروان تنها بماند. دست شوهر و سه فرزندش را گرفته و خود را به راه دشوار سپرده. آنها بعد از تقلای بسیار پولشان را از صاحبخانه پس گرفته‌اند، اندک وسایل خانه را به باربری سپرده‌اند و در اتوبوسی نشسته‌اند که به مشهد می‌رود. و از آنجا تا مرز دوغارون، و بعد هرات و قندهار، و بعد کابل و چاریکار. آنجا دختران را به مکتب راه نمی‌دهند، طالبان اینترنت را قطع کرده، بیکاری و گرانی است. ولی باید رفت.
تاب‌آوری
سایه تهدید مکانیسم ماشه، بیش از آنکه بتواند به‌لحاظ اقتصادی جامعه ایران را تهدید کند، در حال به چالش کشیدن آمادگی روانی جامعه است. برخی از تحلیل‌های غیررسمی هشدار بحران اجتماعی می‌دهند. بااین‌حال، «غلامرضا معصومی»، استاد مدیریت بحران و سلامت در بلایا، در گفت‌وگو با «پیام ما» تأکید می‌کند که با تقویت تاب‌آوری اجتماعی از طریق آموزش عمومی و اعتمادسازی میان مردم و نهادها می‌توان نه‌تنها آسیب‌ها را کاهش داد، بلکه ظرفیت‌های جامعه را برای عبور از بحران ارتقا داد.
کارگران «ایرالکو» در برزخ وعده‌ها
در پی بیش از ۴۰ روز اعتصاب غذای کارگران آلومینیوم اراک برای پیگیری مطالبات و بهبود وضعیت معیشتی و شغلی، وعده‌هایی از سوی کارفرما داده شده که هنوز به‌طور کامل اجرایی نشده است. کانون اصلی اعتراض چهار هزار کارگر این کارخانه، حول محورهای اساسی مانند بلاتکلیفی بازنگری طرح طبقه‌بندی مشاغل و بحران ایمنی ناشی از استهلاک شدید تجهیزات کلیدی مانند جرثقیل‌های حمل مذاب، متمرکز است. در طول این دوره از اعتراضات، کارگران شرکت ایرالکو در حرکتی اعتراضی از دریافت وعده‌های غذایی کارخانه خودداری کردند و در جریان آن نیز، بیش از ۱۰ نفر به نمایندگی از کارگران برای چند روز به‌طور کامل دست به اعتصاب غذا زدند. باوجوداین، سیاست کارگران این شرکت در این دور از اعتراضات پرهیز از اعتصاب کار بود. «پیام ما» در این گزارش به مطالبات این کارگران و نتیجه اعتراضشان می‌پردازد.
فقر تخت روانپزشکی در ایران
سلامت روان ایرانیان در آستانه بحرانی تازه است؛ تازه‌ترین پیمایش ملی نشان می‌دهد یک‌چهارم جمعیت کشور دچار نوعی اختلال روانی‌اند؛ از سوی دیگر «کامران باقری لنکرانی»، وزیر اسبق بهداشت، وضعیت اختلالات روانی را «افزایشی» و «هشدارآمیز» خوانده است. همچنین «وحید شریعت»، رئیس انجمن علمی روانپزشکان ایران، به «پیام ما» می‌گوید: «جامعه امروز ایران با مجموعه‌ای از عوامل برانگیزاننده و فشارهای بیرونی مواجه است که چشم‌انداز مثبتی از آینده سلامت روان نشان نمی‌دهد.» این وضعیت درحالی‌است که به‌گفته «محمدرضا شالبافان»، مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت، «در حال حاضر تخت‌های روانپزشکی تنها پاسخگوی نصف نیاز جمعیت ایران است.» کمبود تخت‌های بستری و طولانی بودن روند دسترسی به درمان، وضعیت را برای بیماران و خانواده‌هایشان دشوارتر کرده است.
زندگی میان شعله و شیمیایی
اهواز سالیان سال است که با بحران آلودگی هوا دست‌وپنجه نرم می‌کند و مردم این شهر بهای سنگینی برای آن می‌پردازند. بحران آلودگی هوا به بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی مردم تبدیل شده، به‌طوری‌که حتی در خانه‌ها نیز مردم از هوای آلوده در امان نیستند. اسپری‌های تنفسی به‌عنوان داروی ضروری به خانه‌های بسیاری از شهروندان راه یافته است. در کنار طوفان‌های گردوغبار که تعداد روزهای بدون آن انگشت‌شمار شده، پدیده جدید «دودهای شبانه» که یک منشأ آن آتش‌سوزی هورالعظیم است، نفس مردم را به شماره انداخته است. تابستان امسال هجوم دود این آتش‌سوزی‌ها در گرمای طاقت‌فرسای ۴۸ تا ۵۲ درجه‌ای تابستان، زندگی روزمره مردم را مختل کرد. شب‌هنگام، بوی آزاردهنده دود از طریق کولرها وارد خانه‌ها می‌شد و آسایش را از مردم می‌گرفت. سردرد، سرگیجه، تهوع و اختلال در خواب تنها بخشی از عوارض این آلودگی است که با وجود آلاینده‌های شیمیایی، سلامت عمومی را به خطر انداخته است. چنین شرایطی، حق اولیه دسترسی به هوای سالم را برای مردم اهواز به یک رؤیای دور از دسترس تبدیل کرده است. «مریم محمدی روزبهانی»، دانشیار آلودگی‌های محیط‌زیست و عضو هیئت‌علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز، در گفت‌وگو با «پیام ما» می‌گوید: «اهواز با آلودگی هوای ناشی از فلرهای نفتی، صنایع آلاینده و گردوغبار دست‌وپنجه نرم می‌کند و در این میان، دود ناشی از آتش‌سوزی‌های مکرر تالاب هورالعظیم، بحران را به مرحله‌ای فاجعه‌بار رسانده که سلامت مردم را به خطر انداخته است.»
آرزوی پاییز پاک
آلودگی هوای تهران در پاییز امسال می‌تواند تهدیدی جدی برای سلامت شهروندان باشد. در شش‌ماهه نخست امسال روزهای ناسالم و بسیار ناسالم افزایش یافت و تنها شش روز هوای پاک ثبت شد. این به‌معنای افزایش بیماری‌ها و مرگ‌های ناشی از آلودگی هوا است. بااین‌حال، اقدامات قانونی مانند الزام خودروسازان به نصب کاتالیست و ارتقای نظارت بر معاینه فنی، نویدبخش کاهش آلاینده‌ها و بهبود کیفیت هوا در سال‌های آینده است.
