حادثه‌ تلخ مرگ «حمیدرضا درجاتی»، عکاس خبری، در جریان پوشش یک مسابقه اتوموبیل‌رانی، بار دیگر مسئله‌ مغفول‌مانده‌ ایمنی عکاسان در ایران را به صدر توجهات آورده است؛ مسئله‌ای که نه در ساختارهای رسمی جایگاهی دارد، نه در میان متولیان برگزاری رویدادها جدی گرفته می‌شود. «صبا طاهریان»، عضو هیئت‌مدیره‌ انجمن صنفی عکاسان مطبوعاتی ایران، در گفت‌وگو با «پیام‌ما» از نبود آموزش‌های پایه‌ای، نبود استانداردهای ایمنی و همچنین خلأ سازوکارهای حمایتی و فرار از مسئولیت‌ها می‌گوید؛ از واقعیتی که جامعه‌ عکاسان سال‌هاست با آن مواجه است.

| پیام‌ما | مرد ۴۲ساله پشت به دوربین ایستاده. همین چندروز پیش بود که با خیال آسوده در‌حالی‌که چند کتاب نفیس تاریخی در دست داشت و کلاه نقابداری به سر، از مقابل دوربین دیگری عبور کرد. تصویر ثبت‌شده‌اش در عصر روز پنجشنبه که در صفحه اینستاگرامی روزنامه «پیام‌ما» برای نخستین بار منتشر شد، پرده از یک سرقت عجیب برداشت. حالا نیمه‌شب گذشته دستگیر شده است و پشت به دوربین در اداره آگاهی روایتش را خلاصه می‌کند در یک جمله که: «فروردین برای بازدید موزه رفتیم، وقتی قرآن‌ها رو دیدم کنارشون نوشته بود قرآن با آب‌طلا وسوسه شدم. به‌خاطر مشکل مالی، گفتم یه دونه از اینها رو بفروشم، مشکلاتم حل میشه.»

هر از چندگاهی در کشور ما حوادثی رخ می‌دهد که در عمق خود بحران‌ها و ضعف‌های ساختاری ریشه‌داری را آشکار می‌سازند. پرسش کلیدی همواره این است که آیا از این بحران‌ها درس آموخته و عبرت‌گیری لازم صورت می‌گیرد؟ حادثه تلخ و تکان‌دهنده خفه شدن متوالی هفت نفر در یک چاه در شهر کونانی از توابع شهرستان کوهدشت، یکی از این وقایع بود که شوکی بزرگ به جامعه وارد کرد و سؤالات جدی‌ای را در سطوح مختلف مطرح ساخت. جدا از ابعاد انسانی و داغی که بر دل خانواده‌های داغدار نشست، این فاجعه پرسشی محوری را پیش می‌کشد: چرا زندگی در چنین مناطقی، و تلاش روزمره برای معاش یا حتی اقدام فداکارانه و تحسین برانگیز این افراد برای نجات جان همسایه، باید به قربانی کردن جان خود و چنین فرجام تراژیکی منجر شود؟ چرا در این جوامع، زندگی روزمره با چنین سطح بالایی از ریسک همراه است؟

بازارهای تاریخی ایران، از مهمترین و ماندگارترین ساختارهای شهری در بافت کهن شهرهای ایرانی به‌شمار می‌آیند. این بازارها که در دوره‌های مختلف تاریخی شکل گرفته‌اند، علاوه بر نقش اقتصادی، همواره کارکردهای اجتماعی، فرهنگی، مذهبی و حتی سیاسی نیز داشته‌اند. معماری منسجم و هماهنگ این فضاها، با الهام از اصول معماری اسلامی و ایرانی، جلوه‌ای شاخص از زیبایی‌شناسی، کارکردگرایی و سازگاری با اقلیم ارائه داده است. بازار بزرگ تبریز، بازار وکیل شیراز، بازار اصفهان و بازار تهران از جمله نمونه‌های برجسته‌ای هستند که همچنان حیات اقتصادی و فرهنگی خود را حفظ کرده‌اند. در سال‌های اخیر، بازارهای تاریخی ایران با چالش‌های جدی مواجه شده‌اند که حیات این میراث گران‌بها را تهدید می‌کند.

|پیام‌ما| شش دهه از تصویب قانون ملی جنگل‌ها می‌گذرد. چه در دوران پیش از انقلاب و چه پس از آن، موضوع رفع تداخلات اراضی جامعه محلی با آنچه به‌نام منابع ملی می‌شناسیم، همواره یکی از موضوعات مهم دولت بوده است. تداخلی که معمولاً به‌دلیل محدودیت‌ها هم به ضرر جامعه محلی تمام شده است و هم به ضرر منابع ملی. این میان، سوداگری گروهی اندک در قالب طرح‌هایی که به‌عنوان زمین‌خواری مطرح می‌شود نیز مطرح است. مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی در گزارشی کارشناسی اعلام کرده است که پس از انقلاب اسلامی تصویب «قانون افزایش بهره‌وری بخش کشاورزی و منابع طبیعی» و ایجاد کمیسیون‌‎های مربوط به آن در استان‌ها، به‌عنوان اقدامی مؤثر در این زمینه بود. قانونی خوب که شیوه اجرای آن، کارایی لازم را از آن گرفته بود. به‌نظر می‌رسد این مطالعه کمیسیون‌های مربوطه فقط رفع تداخلات را می‌بینند نه مدیریت آن را؛ همین نبود مدیریت، زندگی جامعه محلی را خدشه‌دار کرده است. همچنین، این گزارش هشدار می‌دهد کمیسیون‌ها نباید به‌بهانه رفع تداخل در حدود مالکیت تداخل کنند.

پیشرفت صنعت مد و فشن و پرداختن به مقوله‌های مربوط به دیزاین در سال‌های اخیر، توجه علاقه‌مندان این حوزه را به خود معطوف کرده است، تا جایی که به‌تازگی برنامه‌ها و رویدادهای زیادی در این زمینه برگزار می‌شود. رویدادهای مد و فشن در ایران اتفاقی تازه‌اند و کم‌کم تقویم سالانه این رویدادها درحال شکل‌گیری است. اما اگر بخواهیم با استانداردهای جهانی بسنجیم، فشن‌ایونت‌های ایرانی شبیه کودکی است که تازه راه‌رفتن یاد گرفته؛ هیجان‌انگیز، اما پر از زمین‌خوردن.

«با افتخار می‌گویم که هم فرزندخوانده هستم و هم نامشروعم.» اینها آغاز صحبت‌های «سیده فاطمه حسینی عزآبادی(احسانی)» زن شصت‌ساله‌ای بود که مدتی پیش در فضای مجازی دست‌به‌دست شد. او در این ویدئو از سرنوشت تکان‌دهنده‌اش گفت که باوجود فرزندخواندگی تا سال‌ها به‌دلیل نامشروع‌بودن از جمع‌های مختلف طرد شده است. اما پس از ۴۲ سال جنگیدن برای بازگرداندن هویتش، به‌واسطه طرح شکایت توانست با آزمایش دی‌ان‌ای ثابت کند که فرزند پدرش است. درنهایت، به‌دلیل آزار روانی که احسانی در طول این سال‌ها به دوش کشید، یک قاضی حکم داد که پدر موظف است ۴۰ درصد دیه‌اش را پرداخت و در روزنامه رسمی از او عذرخواهی کند. روایت احسانی مشابه روایت فیلم کوتاهی است که روز سی‌ام اردیبهشت‌ماه در خانه اندیشمندان علوم انسانی اکران شد. «یادداشت‌های زیرزمینی» ساخته «عباس شکوری» و با بازی «رضا کیانیان» براساس یکی از پرونده‌های واقعی این قاضی فیلمساز است. در برنامه اکران این فیلم که تلنگری است به قوانین موجود درباره فرزندان نامشروع، احسانی بار دیگر سرگذشتش را روایت کرد، شکوری از دلیل ساخت این فیلم گفت و «هادی وحید»، دکترای فلسفه و حقوق و استاد دانشگاه، درباره لزوم تغییر قوانین سخنرانی کرد.

در عصر دیجیتال، مرز میان گزارش خبری و تبلیغات تجاری یا سیاسی به‌طور فزاینده‌ای زایل شده است. یکی از پدیده‌های نگران‌کننده در این زمینه، «خبرنگاری باج‌گیر» است؛ وضعیتی که در آن خبرنگار یا رسانه با استفاده از موقعیت اطلاع‌رسانی خود، به‌جای انجام وظیفه‌ی خبری، اقدام به تهدید، چانه‌زنی و معامله‌ی پنهانی می‌کند.