با وجود بحران آب و برق در ایران، به‌ویژه در فلات مرکزی، توسعه معادن این مناطق بیش از هر زمان دیگری زیر ذره‌بین قرار گرفته است. مدافعان می‌گویند با بهره‌گیری از فناوری‌های کم‌مصرف، بازچرخانی آب، استفاده از انرژی خورشیدی و بادی و تمرکز بر معادنی با ارزش‌افزوده بالا، می‌توان این چالش را به فرصتی پایدار تبدیل کرد. منتقدان اما هشدار می‌دهند که بدون توجه به توان اکولوژیکی منطقه، پیامدهایی چون افت منابع آب زیرزمینی، تخریب پوشش گیاهی و تنش‌های اجتماعی اجتناب‌ناپذیر خواهد بود. پرسش کلیدی این است: آیا می‌توان میان توسعه معدن، حفظ منابع حیاتی و منافع جوامع محلی تعادلی پایدار برقرار کرد؟ برای پاسخ به این پرسش، سراغ «علی خطیبی»، عضو هیئت‌مدیره خانه معدن ایران، رفته‌ایم. او معتقد است سیاستگذاران معدن، باید توسعه را در چارچوب منطقه‌ای و با همکاری سایر دستگاه‌ها به‌گونه‌ای مدیریت کنند تا بهره‌برداری از منابع معدنی با حفظ تعادل اکولوژیکی و توسعه پایدار مناطق هم‌راستا باشد.

«پایان عملیات جست‌وجو» ‌بی‌تردید این تلخ‌ترین عبارتی است که می‌توان برای کوهنوردان مفقودشده در قله پوبدا در قرقیزستان استفاده کرد. جمله‌ای که از سوی رئیس فدراسیون کوهنوردی در مورد آخرین وضعیت «مریم پیله‌وری» و «حسن آقالو» عنوان شده و عملاً آخرین امیدها برای یافتن آنها را از بین برده است.

با وجود آثار پررنگ تغییراقلیم در کشور، تلاش‌های کارشناسی برای مقابله یا سازگاری با این پدیده کمرنگ است. ایران با چالش‌های جدی تغییراقلیم روبه‌روست؛ خشکسالی گسترده، افزایش محسوس دما و کاهش شدید منابع آب، زندگی و محیط‌زیست را نشانه رفته و امنیت غذایی را به خطر انداخته است. در چنین شرایطی، نقش متخصصان تغییراقلیم و همکاری میان آنها برای تحلیل داده‌ها، برنامه‌ریزی و ارائه راهکارهای علمی بیش از همیشه اهمیت یافته، اما نتایج یک پژوهش حاکی از آن است که ارتباطات میان کارشناسان در کشور همچنان پراکنده و محدود است. در همین حال، یکی از کارشناسان تغییر‌اقلیم با تأیید تعداد اندک کارشناسان این حوزه و محدودیت پژوهش‌های مرتبط، به «پیام ما» می‌گوید تصمیم‌گیران هم هنوز درک درستی از ابعاد گرمایش جهانی و تغییر‌اقلیم ندارند.

تأمین سوخت دیزل‌ژنراتورهای تصفیه‌خانه‌ها، در زمان قطعی برق اولویت فهرست مشکلات تولید نیست. تصفیه‌خانه‌های مشاع، مثل مشاعات یک ساختمان، شانس کمتری برای دریافت سوخت دارند. اولویت با واحدهای تولید است؛ واحدهایی که برای جلوگیری از تعطیلی و ورشکستگی، برق خود را به روش‌های مختلف از جمله دیزل‌ژنراتور تأمین می‌کنند. نتیجه این اقدام، پساب فعالی است که وارد تصفیه‌خانه‌های خاموش می‌شود. «صدیقه ترابی»، معاون محیط‌زیست انسانی، این موضوع را رد می‌کند و می‌گوید «نمی‌توان همه آلودگی‌ها و مشکلات را به قطعی برق نسبت داد؛ بسیاری از واحدها مجهز به ژنراتور هستند.» باوجوداین، دبیرکل خانه صمت کشور به‌صراحت این آلودگی را اعلام کرده است: «نگاه‌ها در محاسبه خسارت‌ها بیشتر به خط تولید است، اما تصفیه‌خانه‌ای که نفسش گرفته و پسابی که راهی برای رهایی ندارد، در حاشیه می‌ماند.»

|پیام ما| موریانه‌ها از درون پوکش کرده‌اند. چوب‌های سقف و درهای چوبی خوراک موریانه‌ها و سوسک‌های چوبخوار شده است. هر از گاهی سقف یکی از اتاق‌ها تسلیم شده و فرو می‌ریزد و کف یکی از اتاق‌ها به‌دست حفاران غیرمجاز سوراخ می‌شود. دیوارها را رطوبت سست کرده و احوال قلعه خوش نیست. سخن از قلعه‌ای باشکوه است در ساحل خلیج‌فارس، جایی که روزگاری بزرگترین معاملات تجاری را به خود دیده است و میزبان افراد مهمی بوده. «قلعه خاندان مرزوقی» یا «قلعه مغویه» از آن‌همه شکوه و رونق، حالا نشان چندانی ندارد. سیمان‌هایی که به ازاره و گچ‌هایی که بر تن دیوارها کشیده‌اند، نفسش را بریده و باعث شده رطوبت تا عمق جانش نفوذ کند. برخی می‌گویند این اشتباهات به زمانی برمی‌گردد که قرار بود لوکیشن فیلم «کشتی آنجلیکا» شود. برخی هم مرمت‌های غیراصولی در سال‌های اخیر را عامل این‌همه آسیب و نفوذ رطوبت به جان بنا می‌دانند. مسئولان محلی می‌گویند می‌خواهند عمارت را نجات دهند، اما اعتبارات یک در میان می‌رسد و آنچه می‌رسد، کفاف کار اساسی برای مرمت را نمی‌دهد. همین گاه‌به‌گاهی اعتبارات بیشتر به بنا آسیب زده و باعث شده بیش از آنکه نجات پیدا کند، از مرمت مقطعی آسیب ببیند و به‌تدریج تخریب شود. از طرفی بنا قابل واگذاری به سرمایه‌گذار نیست، چون مالک شخصی دارد و ورثه هنوز رضایت نداده‌اند که ملک اجدادی‌شان احیا شود. همین است که عمارت باشکوه مرزوقی‌ها از درون در حال فرو ریختن است.

مشارکت «برای مردم» آغاز می‌شود و «توسط مردم» به پایان می‌رسد

«طبیعت برای ما همیشه یک پناهگاه بوده، وقتی دوربین در دست می‌گیریم، سعی می‌کنیم حسی را که خودمان موقع دیدن یک صحنه داریم، ثبت کنیم و به بیننده انتقال دهیم.» این گفته «پدرام شوبیری»، عکاس حیات‌وحش، است. او و همسرش، «ستاره چگینی»، سال‌هاست در حوزه عکاسی حیات‌وحش فعالیت دارند. آنها به مناطق زیادی در ایران سفر و تصویر گونه‌های مختلف را ثبت کرده‌اند. در گفت‌‌وگو با این زوج عکاس از آنها پرسیدم چطور به وادی عکاسی حیات‌وحش علاقه‌مند و درگیر حفاظت از گونه‌های مختلف شدند.

|پیام ما| تصاویر و گزارش‌های منتشرشده از خیابان اقدسیه تهران، وضعیت نگران‌کننده‌ای را نشان می‌دهد: ده‌ها نفر از متقاضیان ویزای چین، از عصر تا نیمه‌شب مقابل سفارت این کشور در صف ایستاده‌ یا خوابیده‌اند. صحنه‌هایی که بسیاری آن را «در شأن مردم ایران» نمی‌دانند، به‌ویژه وقتی بدانیم چین بزرگ‌ترین شریک تجاری ایران است و بخش عمده واردات کشور از این کشور تأمین می‌شود.

یکی از طرح‌های طولانی و برزمین‌مانده نظام سلامت ایران، طرح «نظام ارجاع و پزشک خانواده» است که دو دهه از نوشتن آیین‌نامه و اجرای آزمایشی آن می‌گذرد. از آن زمان تا امروز شش دولت بر سر کار آمده و هر یک این طرح را از طاقچه درآورده و پس از تکاندن آن، برنامه‌ اصلی خود قرار داده است؛ اما به‌غیر از اجرای آزمایشی و محدود، هرگز خبری از اجرای کامل آن نشد. پس از بیست سال، دوباره «محمدرضا ظفرقندی»، وزیر بهداشت دولت سیزدهم، از اجرای کامل این طرح خبر داد. این درحالی‌است که «حمید سوری»، استاد اپیدمیولوژی دانشگاه علوم‌پزشکی شهیدبهشتی، در گفت‌وگو با «پیام ما» گفت: «در رابطه با اجرای طرح پزشک خانواده پرسش‌هایی وجود دارد که تا پاسخ مستندی به آن داده نشود، اجرای آن بسیار نگران‌کننده است.»