رودخانه‌هایی با بوی مرگ و عفونت

تهران امروز فقط با یک مسئله زیست‌محیطی روبه‌رو نیست؛ با یک «پروژه بلندمدت کاهش رشد اقتصادی» طرف است. شهری که به‌تنهایی بیش از یک‌پنجم تولید ناخالص داخلی ایران را تأمین می‌کند، وقتی بخش بزرگی از سال را زیر لایه‌ای از ذرات معلق و گازهای آلاینده می‌گذراند، عملاً موتور اقتصاد کشور را در دور کند نگه می‌دارد.

«سقف‌ها فرو ریخته، دیوارها و مبلمان داخلی به‌شدت آسیب دیده‌اند و عملاً با فضای رهاشده‌ای مواجه‌ایم.» این تازه‌ترین تصویری است که عضو شورای شهر کرج از وضعیت کاخ مروارید ارائه داده است؛ همان بنایی که بارها نابسامانی وضعیتش خبرساز شده. حالا مدیران میراث‌فرهنگی، برای چندمین بار می‌گویند قرار است مالکیت مجموعه از سپاه به دولت منتقل شود و درصورت تحقق، امکان واگذاری آن به بخش خصوصی برای مرمت، احیا و تبدیل‌شدن به کاخ‌موزه فراهم خواهد شد. اما سؤال اینجاست که آیا این مجموعه کم‌نظیر معماری سرانجام از این چرخه نابسامانی رها می‌شود؟ آیا انتقال مالکیت آن راهگشا خواهد بود؟

تهران سال‌هاست از آلودگی هوا رنج می‌برد. رنجی که قرار بود با تصویب قانون هوای پاک در سال ۱۳۹۶ بهبود یابد. اما از آن روز تا به الان، روزهایی که هوای تهران پاک و قابل‌تنفس بوده؛ کمتر شده و حتی در ۵ آذر ۱۴۰۴ آلوده‌ترین شهر جهان شناخته شده است. در تمام این مدت راه‌حل این مشکل از سوی مسئولان، تعطیلی مداوم مدرسه‌ها، اداره‌ها و دعا برای باد و باران بوده است؛ راهی که هیچ فایده‌ پایداری برای بهبود اوضاع ندارد. کنشگران محیط‌زیست تأکید می‌کنند هفت سال از تصویب قانون هوای پاک گذشته، اما تنها ۱۲ درصد از این قانون اجرایی شده است.

ماه آذر اوج حضور پرندگان مهاجر در آسمان ایران است. به‌همین دلیل، اولین پنجشنبه این‌ماه روز ملی پرنده‌نگری نام گرفته‌. هر چند این روز در تقویم‌ رسمی جایی ندارد، اما کارشناسان محیط‌زیست تأکید می‌کنند به‌دلیل اهمیت موضوع در زیست‌بوم ایران دارد، باید این روز در تقویم رسمی ثبت شود و مردم نسبت به ضرورت حضور پرندگان در آسمان ایران حساس‌تر شوند. چراکه هنوز هم در بسیاری از شهرها پرندگان مهاجر نادیده گرفته می‌شوند و حتی با سنگ و ترقه اهالی مواجه‌اند.

|پیام ما| وزیر میراث‌فرهنگی دیروز برای شرکت در دومین مجمع عمومی ائتلاف میراث‌فرهنگی آسیا (ACHA) وارد چین شد. این مجمع عمومی و نشست شورای ACHA از ۲۶ تا ۲۹ نوامبر ۲۰۲۵ در شهر چونگ‌چینگ چین برگزار می‌شود. به‌گفته برگزارکنندگان، این مجمع وزیران، رهبران جهانی حوزه میراث و متخصصان را گرد هم می‌آورد تا مسیر آینده همکاری‌های میراث‌فرهنگی در آسیا را ترسیم کنند. سایت مجمع اعلام کرده است: «نشست امسال قرار است پیشرفت‌های نهادی را معرفی و از سازوکارهای جدید تأمین مالی رونمایی کند. برنامه کنفرانس شامل گفت‌وگوهای وزارتی، نشست‌های علمی و نمایشگاه‌های فرهنگی است که برای شرکت‌کنندگان فرصت‌هایی فراهم می‌کند تا شبکه‌های حرفه‌ای خود را تقویت و رویکردهای نوآورانه برای حفاظت از میراث مشترک آسیایی را بررسی کنند.»

اخیراً گزارشی در روزنامه گاردین منتشر شده است درباره چگونگی سازگاری طوطی‌های فراری از تجارت حیوانات خانگی در شهر لس‌آنجلس. این روایت از این جهت مهم است که می‌تواند راهگشای رهیافت تازه‌ای باشد درباره وضعیت پژوهش‌های حفاظتی در شهرهای ایران.