اگر عنوان ادبیات قرن بیستم را «مدرنیسم» بدانیم، چندان دورازذهن نیست که قرن بیست‌ویکم را «قرن روایت» بنامیم؛ دوره‌ای که در آن روایت‌های مستند به بخشی جدایی‌ناپذیر از ادبیات تبدیل شده‌اند و حتی در سال ۲۰۱۵، «آکادمی نوبل» را مجاب کردند که برای نخستین‌بار جایزه ادبیات را نه به یک اثر داستانی، بلکه به روایتی مستند به نام «جنگ چهره زنانه ندارد» اختصاص دهد. چنین رویکردی، ژانر روایت را به رسمیت شناخته است. انتشار گسترده جستار و روایت‌های مستند در جهان و ترجمه و تألیف ناداستان در ایران، گواه همین تغییر است. افزون بر کتاب‌ها، روایت هسته اصلی مجلاتی چون «داستان همشهری»، «ناداستان» و «سان» بوده و این روزها فصلنامه «دوباره» نیز از روایت می‌گوید.

جنگ چهل‌روزه با وجود اعلام آتش‌بس، همچنان جامعه ایران را درگیر خود کرده است، بر اساس اعلام وزارت بهداشت، حدود ۱۵ درصد از جمعیت مناطق درگیر جنگ، علائم حاد استرس را تجربه کرده‌اند. از سوی دیگر باتوجه‌به موج بیکاری گسترده ناشی از جنگ، امکان بروز تبعات روانی برای افراد بیکار شده و خانواده‌های آنها وجود دارد.

اگر بدانید سطح حفاظتی یک «پارک ملی» در بالاترین درجه قرار دارد، با ورود به «پارک ملی بوجاق» در بالِ غربی «سپیدرود»، می‌گویید شاید من واژه حفاظت را چیز دیگری معنا کرده بودم. اینجا، جایی که باید قلمرو سکوت انسان و ردپای حیات‌وحش باشد، با شیارهای تایر خودروهایی روبرو می‌شوید که پهنه حساس دشت را با پیستِ آفرود اشتباه گرفته‌اند. اما آرام باشید؛ این تازه پرده اول از نمایش تخریب در یگانه پارک ملی خشکی - دریایی ایران است. کمی که پیش می‌روید و به کرانه سپیدرود نزدیک می‌شوید، شوک دوم در انتظارتان است. گروه‌های صیادی را می‌بینید که شانه‌به‌شانه، با تورهای بزرگ، در حال شخم‌زدنِ آبی هستند که صید در آن حکم جرم دارد؛ اما وقتی بدانید از اسفندماه تا اواخر اردیبهشت، این رودخانه زایشگاه آبزیان است، احتمالاً دیگر چشم‌هایتان گرد شود. در این زمان است که ماهی‌هایی مثل ماهی سفید و خاویاری از عمق دریا به سمت آب‌های شیرینِ سپیدرود می‌آیند تا تخم‌ریزی کنند. آن‌ها برای بقای نسل آمده‌اند، اما درست در گلوگاهِ رسیدن به مقصد، در تورهایی گرفتار می‌شوند که قانوناً نباید وجود داشته باشند. کافی است سر بچرخانید تا پارادوکسِ ماجرا کامل شود؛ پاسگاه محیط‌بانی درست روبروی صیادان قرار دارد. تماشای ماهی‌های مولدی که در چندقدمیِ نگاهِ قانون، روی ماسه‌ها بال‌بال می‌زنند، هر بیننده‌ای را مستأصل می‌کند. محلی‌ها، از سال‌ها جدال و کشمکش میان محیط‌بانی و صیادان می‌گویند؛ اما حقیقتِ تلخِ امروز، بوی فقرِ ساختاری می‌دهد و انگار همه با هم نسبت به تخریب این زیستگاه کنار آمده‌اند. در شرایطی که معیشتِ فرودستان به‌گل‌نشسته، حتی این صیادی بی‌رویه هم دیگر گره‌ای از سفره‌ها باز نمی‌کند، اما در غیابِ هرگونه طرح حمایتی یا اشتغال جایگزین، صیاد ناچار است آخرین رمقِ رودخانه را هم بمکد.

چند روزی است که وارد سومین ماه قطعی سراسری اینترنت شده‌ایم، به هفته دهم خاموشی دیجیتال رسیده‌ایم و در غروب روز یکشنبه (۱۳ اردیبهشت) با اینکه دسترسی گزینشی و سطح‌بندی‌شده اینترنت برای عده‌ای خاص برقرار شده، ۱۵۴۲ ساعت است که عموم مردم از ارتباط با جهان خارج محروم‌اند. شهروندان در بهاری که به بمباران و آتش‌بسی شکننده گذشته، حتی یک روز به شبکه جهانی متصل نشده‌اند و آنچه از مسئولان و تصمیم‌گیران کشور شنیده‌اند، وعده‌هایی درباره بازگشت به «وضعیت عادی»، طرح‌هایی برای اینترنت طبقاتی و تهدیدهایی درباره ادامه خاموشی تا زمانی نامشخص است. مؤسس وب‌سایت «روایت خاموشی» که تا امروز پنج هزار روایت از رنج مردم در آن منتشر شده، می‌گوید رنج کاربران و حق آنها برای دسترسی نادیده گرفته شده با تناقض‌گویی‌هایی مسئولان بعید نیست که خاموشی دیجیتال دائمی شود.

در نشست اطلاع‌رسانی مشارکت یونسکو در هفدهمین کنفرانس مقابله با بیابان‌زایی (COP17)، بر نقش آموزش، علم و سیاست‌گذاری در احیای اراضی تخریب‌شده و تقویت همکاری‌های جهانی برای مقابله با بحران‌های محیط‌زیستی تأکید شد. این اجلاس از ۲۶ مرداد تا ۶ شهریور ۱۴۰۵ در اولان‌باتور مغولستان با حضور نمایندگان ۱۹۷ کشور برگزار می‌شود.

با فرا رسیدن روزهای اوج مصرف انرژی در استان یزد، تجهیزات سرمایشی اکنون سهمی ۳۰ درصدی از کل بار شبکه برق استان را به خود اختصاص داده‌اند. کارشناسان ضمن تاکید بر تنظیم دما روی «مرز آسایش» و استفاده از سایه‌بان‌ها برای کاهش مصرف، نسبت به خطرات برق‌گرفتگی در سرویس کولر و اهمیت نصب کلیدهای محافظ جان هشدار داده‌اند.

رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست با اشاره به تداوم آموزش زیست‌محیطی در ۱۴ ماه گذشته، از راه‌اندازی مسابقه «مأموریت ماکان» به یاد شهید ماکان نصیری و شهید مهرانا مهدوی خبر داد و گفت: این طرح فراتر از یک رقابت، حرکتی فرهنگی برای جانشینی کودکان در مسیر صیانت از طبیعت است.

در نشست اطلاع‌رسانی مشارکت یونسکو در هفدهمین کنفرانس مقابله با بیابان‌زایی (COP17)، بر نقش آموزش، علم و سیاست‌گذاری در احیای اراضی تخریب‌شده و تقویت همکاری‌های جهانی برای مقابله با بحران‌های محیط‌زیستی تأکید شد؛ اجلاسی که با حضور نمایندگان ۱۹۷ کشور در اولان‌باتور برگزار خواهد شد.

وزیر آموزش‌وپرورش با تأکید بر اینکه محیط‌زیست یکی از چهار ابرچالش قرن حاضر است، از تدوین پیوست‌های محیط‌زیستی در متون درسی از پیش‌دبستان تا متوسطه و راه‌اندازی هنرستان‌های محیط‌زیست در استان‌ها خبر داد.

معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست با اشاره به رونمایی از طرح ماکان گفت: دانش‌آموزان شهید جنگ تحمیلی، سفیران طبیعت، درختان، پرندگان، رودخانه‌ها و کوه‌های این سرزمین بودند، آنها صدای محیط‌زیست را شنیدند و برای حفظ آن تلاش می‌کردند.