صنعت مد و پوشاک از نظر انتشار گازهای گلخانه‌ای، مصرف آب، تولید فاضلاب و پسماند نساجی، از آلاینده‌ترین و پرمصرف‌ترین صنایع جهان به شمار می‌رود. شاید دور از انتظار باشد، اما برای تولید یک شلوار جین حدود ۷ هزار و ۵۰۰ لیتر آب مصرف می‌شود و حدود ۲.۵ کیلوگرم ردپای کربنی بر جای می‌ماند. چنین پیامدهای آنی و بلندمدتی در صنعت مد، از دهه ۱۹۶۰ میلادی مفهوم مد پایدار را مطرح کرد؛ رویکردی که با مد سریع یا «فست‌فشن» مقابله می‌کند و بر اقتصاد چرخشی تأکید دارد. در ایران نیز مد پایدار ریشه در برخی باورهای فرهنگی دارد. نکوهش اسراف، استفاده مجدد از لباس و مفهوم قناعت، همگی با اندیشه مصرف چندباره و اقتصاد چرخشی قابل تبیین‌اند.

| پیام ما | آینده بیش از نیمی از جمعیت ایران به سرنوشت سازمانی گره خورده است که سال‌هاست با ناترازی منابع، بدهی‌های انباشته، تغییرات بازار کار و افزایش هزینه‌های درمان دست‌وپنجه نرم می‌کند. این چالش‌ها می‌تواند از یک مسئله بیمه‌ای فراتر رود و به بحرانی برای امنیت معیشتی و رفاه اجتماعی میلیون‌ها ایرانی تبدیل شود.

بامداد ۱۸ تیر و در پی تشدید درگیری میان ایران و آمریکا در تنگه هرمز، پل «آق‌تکه‌خان»؛ پل راهبردی کریدور ریلی چین ـ ترکمنستان ـ ایران در شهرستان آق‌قلا در استان گلستان، در موقعیتی کیلومترها دورتر از تنگه و جنوب ایران هدف قرار گرفت؛ مسیری که روسیه از آبان سال گذشته کالاهای خود را از آن عبور می‌داد و ترافیک قطارهای چین پس از محاصره دریایی سه برابر شده بود. بر اساس آمارهای موجود، سال گذشته دست‌کم ۶۵ قطار از مبدأ چین از این مرز ریلی وارد کشور شدند و با آغاز محاصره دریایی از سوی آمریکا، این تردد کالایی رشد سه‌برابری را تجربه کرد. بر اساس اطلاعیه سپاه نینوا در استان گلستان، این حمله هیچ‌گونه خسارت جانی در پی نداشت.

نیروگاه شازند در یک سال گذشته بیش از یک میلیارد لیتر مازوت سوزانده است؛ آماری تکان‌دهنده که علی ناهیدنژاد، پژوهشگر محیط زیست، آن را برآورد می‌کند. هرچند بحران آلودگی هوای استان مرکزی و به‌ویژه اراک قصه امروز و دیروز نیست و سال‌هاست نفس این منطقه را تنگ کرده، اما مازوت‌سوزی‌های پیاپی این وضعیت را هر سال به وخامت بیشتری کشانده است؛ تا جایی که تنها در سال ۱۴۰۳ پیامدهای مستقیم این آلودگی به قیمت جان ۶۶۰ شهروند در اراک و ۱۴۰ نفر در شازند تمام شده است. در این باره گفت‌وگویی با این پژوهشگر محیط‌زیست داشتیم که در ادامه می‌خوانید.

در حالی که مدیرکل آموزش‌وپرورش استان همدان در تاریخ ۳۱ خرداد از شناسایی ۹ هزار دانش‌آموز دارای فقر شدید در این استان خبر داده بود، این نهاد در پیگیری‌های بعدی، این عدد را تأیید نکرد. روابط عمومی اداره کل آموزش‌وپرورش اجرای طرحی موسوم به «نماد» را برای شناسایی دانش‌آموزان نیازمند تأیید می‌کند، اما می‌گوید این آمار بر پایه خوداظهاری دانش‌آموزان به دست آمده و نیازمند راستی‌آزمایی است. شواهد میدانی اما نشان می‌دهد فارغ از آمار و ارقام، دانش‌آموزان درگیر فقر در این استان تنها با یک مسئله دست‌وپنجه نرم نمی‌کنند و مشکلات متعدد، به‌ویژه اعتیاد والدین و بدسرپرستی، مانع ادامه تحصیل آن‌ها شده است. به گفته اولیای برخی مدارس حاشیه‌ای شهر همدان، سن ترک تحصیل و ورود به بازار کار در میان دانش‌آموزان پسر کاهش یافته است.

نقش رستم امروز هم‌زمان با سه تهدید روبه‌روست؛ فرونشست دشت مرودشت، پیامدهای فعالیت‌های پتروشیمی و احتمال ازسرگیری فعالیت‌های معدنی.کارشناسان در گفت‌وگو با «پیام ما» می‌گویند آنچه میراث جهانی مرودشت را به این نقطه رسانده، حاصل دهه‌ها برداشت بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی، توسعه کشاورزی آب‌بر و مدیریت ناپایدار منابع آب است؛ روندی که نه‌تنها تخت جمشید و نقش رستم، بلکه زیست‌بوم و اقتصاد منطقه را نیز تهدید می‌کند.

گزارش «مخاطرات اقلیمی کودکان ۲۰۲۶» یونیسف نشان می‌دهد کودکان ایران در میان کشورهایی قرار دارند که هم‌زمان با چندین مخاطره اقلیمی روبه‌رو هستند. بر پایه برسی پیام ما، آلودگی هوا، توفان‌های شن و گردوغبار، گرمای شدید، موج‌های گرما و خشکسالی مهم‌ترین تهدیدهای اقلیمی شناسایی‌شده برای کودکان ایرانی‌اند.

در ویدیوکست پایان هفته، چهار گزارش کلیدی هفته گذشته را مرور کرده‌ایم