ایران به‌عنوان یکی از کهن‌ترین تمدن‌های جهان، هزاران اثر تاریخی و فرهنگی را در دل خود جای داده است، اما چهار دهه اخیر، دوره‌ای فاجعه‌بار برای میراث معماری و بافت‌های تاریخی کشور بوده است. از نابودی خانه‌های تاریخی در یزد و کاشان گرفته تا تخریب بی‌رحمانه بافت تاریخی شیراز و تهران، این روند شتاب‌زده به سود پروژه‌های عمرانی و توسعه شهری، هویتی بی‌بدیل را در خطر نابودی قرار داده است.

|پیام ما| اواخر آذرماه، آتش‌سوزی گسترده‌ای در اقامتگاه کاشکیلو رخ داد که منجر به خسارات مالی فراوانی شد. به‌رغم تلاش‌های اولیه برای مهار آتش، تأخیر در رسیدن آتش‌نشانی و مشکلات در سیستم اطلاع‌رسانی به نهادهای امدادی موجب گسترش سریع آتش به کپرها و از بین رفتن بخش عمده‌ای از سازه‌های سنتی اقامتگاه شد. بروز این حادثه بار دیگر مسئله ایمنی اقامتگاه‌های بومگردی و همچنین پوشش بیمه‌ای این مراکز را یادآور می‌شود. هر چند کاشکیلو هم تحت‌پوشش بیمه بود و هم مجهز به تجهیزات اطفای حریق، اما خسارت مالی فراوانی به این مرکز وارد شده که نیازمند حمایت شرکت‌‎های بیمه‌ای است. قراردادهای شرکت‌های بیمه در حال حاضر با چالش‌هایی در پوشش بیمه‌ای اقامتگاه‌های بومگردی مواجه هستند و ضروری است نوع پوشش بیمه‌ای اقامتگاه‌های سراسر کشور مورد بازنگری قرار گیرد.

مرکز آمار ایران، میزان ورود گردشگران خارجی، صادرات صنایع دستی و بازدیدکنندگان از مراکز تاریخی و موزه‌ها را اعلام کرد.

|پیام ما| مناطق مرزی به‌دلیل شرایط ویژه‌ای که دارند، محدودیت‌هایی را در برخی حوزه‌ها تجربه می‌کنند که بسته به نوع روابط میان کشورهای دو سوی مرز، کاهش یا افزایش پیدا می‌کند. در کشورهایی مثل ایران که آثار طبیعی و تاریخی فراوانی در گستره وسیع آن قرار گرفته، شهرهای مرزی هم سهم قابل توجهی از این آثار را به خود اختصاص داده‌اند. اما به رغم این جاذبه‌ها، آنگونه که شایسته است، از سوی گردشگران داخلی مورد توجه قرار نمی‌گیرند و در مواردی در سیاستگذاری‌های کلان هم جایی ندارند. فارغ از ضعف مدیریت مقصد در حوزه گردشگری داخلی، نگرش‌های موجود به مناطق مرزی مانعی در مسیر توسعه گردشگری در این مناطق محسوب می‌شود.

|پیام ما|«سید رضا صالحی امیری» با انتصاب یک چهره سیاسی در مسند معاونت گردشگری کشور، با مشکلات متعدد و چندجانبه حوزه گردشگری مواجه شد. او ترجیح داد تا در عوض اینکه از متخصصان و افراد مجرب این حوزه برای رفع موانع داخلی و خارجی گردشگری کمک بگیرد، روی یک چهره سیاسی حساب باز کند. همین است که «انوشیروان محسنی بندپی» که سابقه استانداری و ریاست بهزیستی را در کارنامه داشت، به جای «علی‌اصغر شالبافیان» که سالها به عنوان یک چهره آکادمیک و متخصص در حوزه گردشگری شناخته شده بود، منصوب کرد. انتصاب بندپی در شرایطی است که به باور فعالان گردشگری، بحران‌ها، گردشگری را تا مرز هشدار رسانده است. پیشکسوتان این حوزه نسبت به وضعیت گردشگری ابراز نگرانی کرده و در مورد برخی اقدامات در این بخش هشدار می‌دهند. باید دید معاون جدید گردشگری می‌تواند سایه بحران را بعد از گذشت بیش از ۵ سال از سر این بخش کم کند یا نه؟

سومین نشست گروه ویژه گردشگری و حمل و نقل اکو به‌صورت مجازی برگزار شد و مقامات کشورهای عضو اکو در مورد طرح‌های همکاری برای افزایش اتصال و تسهیل سفر گردشگران در منطقه به بحث و گفت‌وگو پرداختند.

سال ۱۴۰۱ سال دهه‌هشتادی‌ها بود،‌ در این سال‌ بارها و بارها خواسته‌ها و ویژگی‌های متولدین این دهه در رسانه‌ها از زبان جامعه‌شناسان و اهالی فرهنگ و سیاست مطرح شد. برخی رسانه‌ها هم مصاحبه‌هایی با متولدین این دهه داشتند و از آنها خواستند درباره مشکلات و چالش‌هایشان بگویند. یک سال بعد با آرام شدن عرصه عمومی، دهه‌هشتادی‌ها هم به حاشیه رفتند. بااین‌حال، این گروه سنی که بیشترین کرسی‌های دانشگاه را در اختیار دارد،‌ با انباشتی از مطالبه‌های برآورده‌نشده مواجه است. این مطالبه‌ها در کنار فضای عمومی جامعه و تعاریف این نسل از وطن و .. باعث شده است بسیاری از آنها مهاجرت، حتی به‌شکل کوتاه‌مدت، را در برنامه خود داشته باشند. آیا در حوزه محیط‌زیست و حیات‌وحش هم شرایط به همین ترتیب است؟ حفاظتگران دهه‌هشتادی این روزها با چه چالش‌هایی مواجهند؟ نگاهشان به نسل‌های پیشین چطور است؟ نسبت به رسانه چه دیدگاهی دارند؟ آیا آنها هم می‌خواهند مهاجرت کنند؟ چشم‌انداز حفاظت را چطور می‌بینند و چگونه از شبکه‌های اجتماعی برای معرفی و حفاظت از تنوع‌زیستی بهره می‌گیرند. در میزگردی با حضور «آذین سعیدی‌‌نسب» متولد سال ۱۳۸۰ و ترم اول ارشد علوم و مهندسی محیط‌زیست گرایش ارزیابی و آمایش سرزمین، «شایان رومی» متولد ۱۳۸۰ ترم سوم کارشناسی ارشد با گرایش مدیریت و حفاظت از تنوع‌زیستی و «الوند محمدعلیزادگان» متولد ۱۳۸۲ و ترم پنجم کارشناسی علوم و مهندسی محیط‌زیست، از آنها در‌این‌باره پرسیدیم. آذین سعیدی‌نسب و شایان رومی در حوزه حفاظت از گوشت‌خواران و الوند محمدعلیزادگان در حوزه حفاظت از خزندگان فعالیت می‌کنند.

هفته گذشته خبر تخریب شبانه این سینما منتشر شد و واکنش اداره‌کل میراث‌فرهنگی استان به این اتفاق قول ثبت ملی این اثر بود. حالا اما ریاحیان با بیان اینکه پرونده ثبتی سینما نور آماده و برای ثبت در آثار ملی ایران فرستاده شد، می‌گوید: «البته این مسئله زمان‌بر است؛ ثبت ملی بناهای تاریخی روندی دارد و این آثار باید شاخصه‌هایی داشته باشند که جمع‌آوری این مستندات و طی این مراحل پیچیدگی خاص خود را دارد و درنهایت باید کارگروهی در تهران تشکیل شود و پرونده ثبت ملی این آثار را بررسی کند. می‌توانستیم زودتر در این زمینه اقدام کنیم و من به‌عنوان متولی میراث‌‌فرهنگی شهرستان کرمان اعلام می‌کنم که این کم‌کاری از طرف ما انجام شده است. واقعیت این است که از این بناها در کرمان زیاد داریم و ممکن است شبیه این اتفاق ۱۰ روز دیگر برای یکی دیگر از این بناها بیفتد؛ اما اگر زودتر اقدام می‌کردیم، این اتفاق برای سینما نور کرمان نمی‌افتاد.»

زمستان که می‌رسد محله جلفای اصفهان چهره‌ای دیگر به خود می‌گیرد؛ محله‌ای که نه‌فقط مقصدی برای قدم زدن در تاریخ بلکه یکی از خاص‌ترین مقاصد گردشگری زمستانی ایران به‌شمار می‌رود. خیابان‌های چراغانی‌شده، کلیساهای تاریخی، و بازارچه‌های رنگارنگ جلفا هرساله در آستانه ولادت حضرت مسیح و آغاز سال نو میلادی، گردشگران داخلی و خارجی را به این نقطه از اصفهان می‌کشاند.

فعالان محیط‌زیست در شهر «کنارک»‌ یکی از شهرهای ساحلی استان سیستان‌وبلوچستان می‌گویند شهرداری با صدور مجوز به سرمایه‌گذار بخش خصوصی با ساخت‌وساز سازه‌های سنگین در محدوده حریم ۶۰ متری دریا که قانون محدودیت ساخت دارد، موافقت کرده است و با ورود اداره منابع‌طبیعی شهرستان این ساخت‌وساز به‌طور موقت متوقف شده است. اما رئیس شورای این شهر می‌گوید با ساخت هیچ سازه سنگینی نه در حریم دریا و نه در هیچ‌کجای ساحل موافقت نکرده است و واقعه رخ‌داده تخلف سازنده بوده است که بلافاصله با برخورد ورود شهرداری، شورای شهر و به‌ویژه برخورد دادستان این شهر متوقف شده است و حالا سرمایه‌گذار باید طرحش را اصلاح کند. اما فعالان محیط‌زیست یک سؤال دارند: «سازه‌های بتن و سیمان قرار است چگونه برچیده یا اصلاح شوند؟ نهادهای مرتبط و ناظر در زمان رخ دادن این تخلف کجا بودند؟» بخشی از شهر کنارک در محدوده حریم ۶۰متری دریا واقع است و این موضوع دست‌نخورده نگهداشتن حریم دریا و عمل به قانون را دچار پیچیدگی‌های زیادی کرده است.

|پیام ما|پس از موافقت مجلس با تبدیل شدن سازمان میراث‌فرهنگی به وزارتخانه در سال ۱۳۹۸ تغییراتی در شرح وظایف این مجموعه ایجاد شد که این تغییرات را دولت در قالب لایحه‌ای با عنوان «اهداف، وظایف و اختیارات وزارت میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری» تقدیم مجلس کرد تا تشریفات قانونی آن انجام شود. ماده چهارم این قانون به تفکیک وظایف این وزارتخانه را در سه حوزه میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری تبیین کرده است. مرکز پژوهش‌های مجلس اول دی‌ماه در قالب گزارشی بندهای مربوط به حوزه صنایع‌دستی ماده چهارم این لایحه را بررسی و پیشنهادات کارشناسی برای الحاق بندهایی به این لایحه ارائه کرده است.

اهمیت آموزش و آگاهی در زمینه میراث فرهنگی بر کسی پوشیده نیست. آموزشی که باید از کودکی و در مدارس آغاز شود، اما مدیران میراث‌فرهنگی و آموزش‌وپرورش هنوز به ضرورت آن واقف نیستند و اقدامی برای آن انجام نمی‌دهند. با «شادی گنجی»، باستان‌شناس، پژوهشگر و نویسنده، درباره اهمیت آگاهی از تاریخ در جامعه و به‌خصوص دانش‌آموزان گفت‌وگو کردیم، او درباره خطر فراموشی تاریخ در جامعه معتقد است: «جامعه‌ای که تاریخ و گذشته خودش را به یاد نیاورد، مثل فردی است که دچار فراموشی می‌شود‌. تصور کنید یک انسان بزرگسال اگر خاطراتش را از دست بدهد، چه رنجی می‌کشد؟ فراموشی تاریخ مثل ابتلا به آلزایمر است، همان‌قدر تلخ و دلخراش»