«گمان می‌­کنم مشابه بسیاری از نقاط دنیا اشکال مختلفی از حکمرانی در مناطق تحت حفاظت در کشور شکل بگیرد که قرق‌های اختصاصی یا همان حفاظتگاه‌ها نیز مدلی از آنها هستند.» «فرشته باقری» که سال‌هاست در حوزه قرق‌ها کار می‌کند، آینده را این‌چنین می‌بیند. در زمانه‌ای که فعالان حفاظتگاه‌های مردمی یا همان قرق‌های اختصاصی زیر تیغ آماج انواع اتهام‌ها هستند، حضور او به‌عنوان یک زن در این حوزه آیا مشکلات مضاعفی را برایش ایجاد کرده است؟ در گفت‌وگو با او علاوه‌بر این موضوع درباره کارایی قرق‌ها در ایران، مقایسه آن با اکوتوریسم و ... پرسیدیم.

در سومین هفته فروردین استان یزد یک هفته در گردوغبار فرورفت. گردوغباری که به‌گفته مدیرکل محیط‌زیست این استان امسال به‌دلیل خشکسالی زیاد و کم‌بارشی تشدید خواهد شد و البته تا پایان هفته هم میهمان یزد خواهد ماند. براساس‌ آنچه این مسئول اعلام می‌کند، کانون‌های مستعد گردوغبار و فرسایش بادی در این استان به‌طور متوسط در سال ۳۰۰ هزار تُن گردوغبار تولید می‌کنند. ضمن اینکه این استان که در مرکز کشور قرار دارد، همراه با بادهای شمالی از کویرهای سمنان، همراه با بادهای غربی از اطراف تالاب گاوخونی و یا سایر کانون‌های فرسایشی استان‌های همجوار هم میزبان گردوغباری می‌شود که حتی منشأ در خود استان ندارد. همچنین، بالغ‌بر ۶۰۰ هزار هکتار مساحت جاده‌های این استان شامل جاده‌های مزارع، معادن، برخی از روستاها و آبادی‌ها هم محدوده‌هایی هستند که تولید گردوغبار می‌کنند و با وزش باد این گردوغبارها جابه‌جا می‌شوند.

سوزن‌دوزی‌های سنتی ایران از شاخه‌های صنایع‌دستی و هنرهای سنتی محسوب می‌شود. فارغ از تعارف متعدد واژه «سنت» و «فرهنگ» هنر و هنر صنعتی است که ریشه در ساختارهای سنت و فرهنگ دارد. زبان بصری برای بیان. بیان آنچه بر باورها، منطبق است. در فرهنگ علامه دهخدا، سنت: آداب، آیین، رسم، رسوم، عرف و مذهب شناخته، معنی و برگردان شده است.

سبزی‌های کوهی، از سنت‌ها تا تهدیدهای محیطی

«در دامن کوه بزرگ شده‌ایم، زندگی ما به کوه بسته است.» این را اهالی پایین‌دست «کوه شِیور» در اهر می‌گویند. کوهی تاریخی با پوشش گیاهی و جانوری خاص و محل ییلاق و قشلاق عشایر، جایی که سال ۱۳۹۷ به‌عنوان منطقه شکارممنوع توسط سازمان حفاظت محیط‌زیست اعلام شد تا تیری در آن رها نشود، اما سال‌هاست انفجار معادن سنگ‌آهن و مس، کوه و اهالی آن را به لرزه درآورده. شیور برای اهالی روستاهای انجرد، زندآباد، جوبند، مزرعه، صومعه و گاودل به‌معنای زندگی است، اما زندگی در این منطقه با پروانه‌های اکتشاف مدامی که صنعت و معدن صادر می‌کند، به خطر افتاده. حالا در منطقه‌ای که چند معدن فعال‌اند یک مجوز اکتشاف دیگر صادر شده؛ همه این معادن در نزدیکی یکدیگر و در فاصله چند کیلومتری با روستاها مشغول به کارند و آن‌طورکه رئیس اداره محیط‌زیست اهر به ما می‌گوید، این منطقه دیگر امکان تغییر از منطقه شکارممنوع به حفاظت‌شده را ندارد؛ چراکه سراسر پهنه‌های این منطقه به‌عنوان پهنه معدنی ثبت شده است.

عصر یکشنبه، پنجم اسفندماه سال ۱۴۰۳، هشتصد و بیست و سومین شب از مجموعه شب‌های مجله بخارا با همراهی مجله صنوبر و خانه اندیشمندان علوم انسانی به شب بوم‌سازان زاگرس اختصاص داشت. در این شب، سخنرانان از اهمیت و تهدیدهای پیش روی زاگرس گفتند. «علی دهباشی»، سردبیر فصلنامه بخارا، زاگرس را تمدن‌بخش دانست. «مانیا شفاهی»، سردبیر فصلنامه صنوبر، آن را منبع اقتصادی و غذایی ایران عنوان کرد. «بهمن ایزدی» از پیر شدن زاگرس و ضرورت احیای آن سخن گفت. «بهرام زهزاد»، بوم‌شناس، انسان را عامل تغییرات زاگرس از هزاران سال پیش تاکنون معرفی کرد و «رضا ساکی»، دستاوردهای فعالان محیط‌زیست برای معرفی و احیای زاگرس را برشمرد که یکی از آنها همین شب بوم‌سازگان زاگرس بود.

دبیر ستاد ملی مدیریت پدیده گرد و غبار، نسبت به تشدید بحران و خطر تبدیل دریاچه نمک به کانون غبارخیز کشور هشدار داد و گفت: وضعیت منطقه سراجه در مجاورت دریاچه نمک به مرحله بحرانی رسیده است. هر تصمیم نادرست در مدیریت این دریاچه می‌تواند ۲۰ میلیون نفر از جمعیت کشور را در معرض طوفان‌های گرد و غبار قرار دهد.

تصاویر، دو ویلای بزرگ را نشان می‌دهند که در منطقه حفاظت‌شده خاییز ساخته شده‌اند. این ویلاها بخشی از طرح گردشگری تنگ تکاب در منطقه حفاظت‌شده خاییز است که حالا با بتن‌ریزی گسترده کوه‌های بکر منطقه را تکه‌تکه کرده‌اند. بیش از شش سال از مخالفت فعالان استان‌های خوزستان و کهگیلویه‌وبویراحمد با این طرح گردشگری می‌گذرد، اما طرح به‌بهانه آنکه زمینش جزو مستثنیات است، مجوز فعالیت گرفت. حالا اما گزارشی رسمی از دادگستری منتشر شده که نشان می‌دهد این طرح روی گسل فعال زلزله قرار دارد، برخلاف ضوابط طرح‌های اکولاژ و اقامتگاه‌های بومگردی، بتن‌ریزی گسترده و آرماتوربندی در سایت پروژه انجام گرفته، ده‌ها گونه مهاجم و غیربومی در سایت پروژه کاشته شده و کانال‌کشی‌ها با سازه‌های بتنی و غیرهمگون با سیستم منطقه انجام گرفته است. این تخلفات حالا یک‌بار دیگر این طرح پرحاشیه در منطقه حفاظت‌شده را خبری کرده است و این سؤال را بار دیگر مطرح کرده که چرا ضوابط مناطق حفاظت شده برای این ۳۲ هکتار رعایت نشده و به‌راحتی ساخت‌وساز و تخریب در حال انجام است؟

وزارت نیرو می‌خواهد آب رودخانه ارس را برای تأمین آب شرب شهر تبریز و شهرهای کوچک مسیر منتقل کند. آبی که خود وزارت نیرو، وزارت امور خارجه و کمیسیون کشاورزی، آب، منابع‌طبیعی و محیط‌زیست مجلس شورای اسلامی آلودگی آن به فلزات سنگین را تأیید می‌کنند. تنها نهادی که متولی پایش آلودگی آب است و در مورد این موضوع اظهارنظر نمی‌کند، سازمان حفاظت محیط‌زیست است. بااین‌حال، مطالعاتی از خود این سازمان وجود دارد که مؤید آلودگی بالای رودخانه به ۵۹ فلز سنگین است. حالا وزارت نیرو می‌گوید می‌خواهیم آب را از منطقه‌ای غیرآلوده منتقل کنیم، اما نمی‌گوید کجا. سخنگوی صنعت آب ایران انتقال آب از بالادست ورود آلاینده‌ها (بالادست سد خداآفرین) را تأیید می‌کند، اما نقطه دقیق آن را قید نمی‌کند. به‌نظر می‌رسد بالادست منطقه آلوده به‌دلیل ورود آلودگی در معادن مس کشور ارمنستان باید جایی در خارج از مرزهای ایران باشد. وزارت امور خارجه اعلام کرده است مذاکراتی با ارمنستان برای رفع آلودگی رودخانه ارس در جریان است. وزارت امور خارجه تأکید می‌کند با کشور ارمنستان در مورد رفع آلودگی مماشات ندارد، اما اطلاعی از تصمیم وزارت نیرو در مورد مکان‌یابی انتقال آب هم ندارد. مجلس بر موضوع مهمی تأکید می‌کند؛ اینکه سازمان حفاظت محیط‌زیست کشور به‌رغم درخواست مجلس شورای اسلامی گزارشی از آخرین پایش آب ارس ارائه نداده است. برخی نمایندگان مجلس و رسانه‌ها اعلام کرده‌اند تاکنون پاسخ شفافی از سازمان حفاظت محیط‌زیست در این زمینه دریافت نکرده‌اند. در کنار همه اینها، بیش از ۵۰ مطالعه دولتی و دانشگاهی وجود دارد که جزئیات آلودگی را هم بیان می‌کنند. حالا سه سؤال بزرگ در مورد طرح انتقال آب این رودخانه به‌منظور شرب وجود دارد. رودخانه‌‌ای که اسناد می‌گویند به‌دلیل استمرار ورود آلاینده‌ها به آن، اکوسیستمش را آلوده کرده است و رد فلزات سنگین را می‌توان را تا عضلات ماهیان ارس و همچنین، طول ۱۵۰ کیلومتر در خاک ایران نیز رصد کرد. سؤال نخست در برابر وزارت نیرو قرار می‌گیرد: منطقه دقیقی که قرار است آبی سالم از آن منتقل شود، کجاست؟ پاسخ سؤال دوم در حوزه وظایف سازمان حفاظت محیط‌زیست است: «دلیل عدم انتشار شفاف وضعیت آلودگی آب این رودخانه چیست؟» و سؤال آخر متوجه وزارت امور خارجه است: «آیا با انتقال آب از خارج از مرزهای ایران، آن‌هم بر رودخانه‌ای که معاهده‌ای بر آن ندارند، موافقت خواهد کرد؟

|پیام ما| زندگی شهری، با فضای محدود و خلاقیت در طراحی آپارتمان‌های جمع‌وجور مترادف شده است. با غلبه بتن و فولاد بر شهرها، علاقه‌ای هیجان‌انگیز اما قابل‌پیش‌بینی به پرورش گیاهان و باغبانی، حتی در محدودیت‌های محیط‌های شهری پرتراکم، در حال افزایش است. این علاقه صرفاً به‌دلیل توجه به جنبه‌های زیبایی‌شناختی نیست؛ زیرا مطالعات به‌طور مداوم نشان می‌دهند که ارتباط با طبیعت استرس را کاهش می‌دهد و باعث افزایش تمرکز می‌شود. با این‌حال، در محیط‌های شهری پرتراکم، چالش اصلی، یافتن راه‌حل‌های نوآورانه برای تحقق این چشم‌انداز نهفته است. به‌ویژه در آپارتمان‌هایی که محدودیت بیشتر دارد.