عصر یکشنبه، پنجم اسفندماه سال ۱۴۰۳، هشتصد و بیست و سومین شب از مجموعه شب‌های مجله بخارا با همراهی مجله صنوبر و خانه اندیشمندان علوم انسانی به شب بوم‌سازان زاگرس اختصاص داشت. در این شب، سخنرانان از اهمیت و تهدیدهای پیش روی زاگرس گفتند. «علی دهباشی»، سردبیر فصلنامه بخارا، زاگرس را تمدن‌بخش دانست. «مانیا شفاهی»، سردبیر فصلنامه صنوبر، آن را منبع اقتصادی و غذایی ایران عنوان کرد. «بهمن ایزدی» از پیر شدن زاگرس و ضرورت احیای آن سخن گفت. «بهرام زهزاد»، بوم‌شناس، انسان را عامل تغییرات زاگرس از هزاران سال پیش تاکنون معرفی کرد و «رضا ساکی»، دستاوردهای فعالان محیط‌زیست برای معرفی و احیای زاگرس را برشمرد که یکی از آنها همین شب بوم‌سازگان زاگرس بود.

دبیر ستاد ملی مدیریت پدیده گرد و غبار، نسبت به تشدید بحران و خطر تبدیل دریاچه نمک به کانون غبارخیز کشور هشدار داد و گفت: وضعیت منطقه سراجه در مجاورت دریاچه نمک به مرحله بحرانی رسیده است. هر تصمیم نادرست در مدیریت این دریاچه می‌تواند ۲۰ میلیون نفر از جمعیت کشور را در معرض طوفان‌های گرد و غبار قرار دهد.

تصاویر، دو ویلای بزرگ را نشان می‌دهند که در منطقه حفاظت‌شده خاییز ساخته شده‌اند. این ویلاها بخشی از طرح گردشگری تنگ تکاب در منطقه حفاظت‌شده خاییز است که حالا با بتن‌ریزی گسترده کوه‌های بکر منطقه را تکه‌تکه کرده‌اند. بیش از شش سال از مخالفت فعالان استان‌های خوزستان و کهگیلویه‌وبویراحمد با این طرح گردشگری می‌گذرد، اما طرح به‌بهانه آنکه زمینش جزو مستثنیات است، مجوز فعالیت گرفت. حالا اما گزارشی رسمی از دادگستری منتشر شده که نشان می‌دهد این طرح روی گسل فعال زلزله قرار دارد، برخلاف ضوابط طرح‌های اکولاژ و اقامتگاه‌های بومگردی، بتن‌ریزی گسترده و آرماتوربندی در سایت پروژه انجام گرفته، ده‌ها گونه مهاجم و غیربومی در سایت پروژه کاشته شده و کانال‌کشی‌ها با سازه‌های بتنی و غیرهمگون با سیستم منطقه انجام گرفته است. این تخلفات حالا یک‌بار دیگر این طرح پرحاشیه در منطقه حفاظت‌شده را خبری کرده است و این سؤال را بار دیگر مطرح کرده که چرا ضوابط مناطق حفاظت شده برای این ۳۲ هکتار رعایت نشده و به‌راحتی ساخت‌وساز و تخریب در حال انجام است؟

وزارت نیرو می‌خواهد آب رودخانه ارس را برای تأمین آب شرب شهر تبریز و شهرهای کوچک مسیر منتقل کند. آبی که خود وزارت نیرو، وزارت امور خارجه و کمیسیون کشاورزی، آب، منابع‌طبیعی و محیط‌زیست مجلس شورای اسلامی آلودگی آن به فلزات سنگین را تأیید می‌کنند. تنها نهادی که متولی پایش آلودگی آب است و در مورد این موضوع اظهارنظر نمی‌کند، سازمان حفاظت محیط‌زیست است. بااین‌حال، مطالعاتی از خود این سازمان وجود دارد که مؤید آلودگی بالای رودخانه به ۵۹ فلز سنگین است. حالا وزارت نیرو می‌گوید می‌خواهیم آب را از منطقه‌ای غیرآلوده منتقل کنیم، اما نمی‌گوید کجا. سخنگوی صنعت آب ایران انتقال آب از بالادست ورود آلاینده‌ها (بالادست سد خداآفرین) را تأیید می‌کند، اما نقطه دقیق آن را قید نمی‌کند. به‌نظر می‌رسد بالادست منطقه آلوده به‌دلیل ورود آلودگی در معادن مس کشور ارمنستان باید جایی در خارج از مرزهای ایران باشد. وزارت امور خارجه اعلام کرده است مذاکراتی با ارمنستان برای رفع آلودگی رودخانه ارس در جریان است. وزارت امور خارجه تأکید می‌کند با کشور ارمنستان در مورد رفع آلودگی مماشات ندارد، اما اطلاعی از تصمیم وزارت نیرو در مورد مکان‌یابی انتقال آب هم ندارد. مجلس بر موضوع مهمی تأکید می‌کند؛ اینکه سازمان حفاظت محیط‌زیست کشور به‌رغم درخواست مجلس شورای اسلامی گزارشی از آخرین پایش آب ارس ارائه نداده است. برخی نمایندگان مجلس و رسانه‌ها اعلام کرده‌اند تاکنون پاسخ شفافی از سازمان حفاظت محیط‌زیست در این زمینه دریافت نکرده‌اند. در کنار همه اینها، بیش از ۵۰ مطالعه دولتی و دانشگاهی وجود دارد که جزئیات آلودگی را هم بیان می‌کنند. حالا سه سؤال بزرگ در مورد طرح انتقال آب این رودخانه به‌منظور شرب وجود دارد. رودخانه‌‌ای که اسناد می‌گویند به‌دلیل استمرار ورود آلاینده‌ها به آن، اکوسیستمش را آلوده کرده است و رد فلزات سنگین را می‌توان را تا عضلات ماهیان ارس و همچنین، طول ۱۵۰ کیلومتر در خاک ایران نیز رصد کرد. سؤال نخست در برابر وزارت نیرو قرار می‌گیرد: منطقه دقیقی که قرار است آبی سالم از آن منتقل شود، کجاست؟ پاسخ سؤال دوم در حوزه وظایف سازمان حفاظت محیط‌زیست است: «دلیل عدم انتشار شفاف وضعیت آلودگی آب این رودخانه چیست؟» و سؤال آخر متوجه وزارت امور خارجه است: «آیا با انتقال آب از خارج از مرزهای ایران، آن‌هم بر رودخانه‌ای که معاهده‌ای بر آن ندارند، موافقت خواهد کرد؟

|پیام ما| زندگی شهری، با فضای محدود و خلاقیت در طراحی آپارتمان‌های جمع‌وجور مترادف شده است. با غلبه بتن و فولاد بر شهرها، علاقه‌ای هیجان‌انگیز اما قابل‌پیش‌بینی به پرورش گیاهان و باغبانی، حتی در محدودیت‌های محیط‌های شهری پرتراکم، در حال افزایش است. این علاقه صرفاً به‌دلیل توجه به جنبه‌های زیبایی‌شناختی نیست؛ زیرا مطالعات به‌طور مداوم نشان می‌دهند که ارتباط با طبیعت استرس را کاهش می‌دهد و باعث افزایش تمرکز می‌شود. با این‌حال، در محیط‌های شهری پرتراکم، چالش اصلی، یافتن راه‌حل‌های نوآورانه برای تحقق این چشم‌انداز نهفته است. به‌ویژه در آپارتمان‌هایی که محدودیت بیشتر دارد.

این روزها درباره مسئولیت اجتماعی بیش از هر زمان دیگری می‌شنویم، علاوه بر اینکه شرکت‌ها، سازمان‌ها و افراد یکسری منافعی دارند و از سوی دیگر آنها هم در قبال اجتماع، محیط زیست و... باید وظایفی را ایفا کنند. افراد جامعه هر کدام باید در نقشی که برعهده دارند نسبت به کم آبی، تولید زباله، آتش‌سوزی جنگل‌ها و مراقبت از گونه‌های نادر نسبت به گذشته حساس‌تر باشند؛ این موضوع را می‌توان به عملکرد شرکت‌ها و سازمان‌های بزرگ برای ایفای نقش خودشان در قالب مسئولیت اجتماعی بسط داد. ساده‌ترین و راحت‌ترین کاری که یک سازمان می‌تواند انجام دهد استفاده کمتر از ظروف یکبار مصرف است یا اینکه چطور می‌توانند زباله‌های کمتری تولید کنند، از طرف دیگری باید از خودشان بپرسند تا چه اندازه در راستای پذیرش و انجام مسئولیت اجتماعی به کارمندانشان آموزش‌ دادند؟ اما شرکت‌هایی هم فعالیت می‌کنند که عملکردشان انجام کارهایی در حوزه مسئولیت اجتماعی است. درخت می‌کارند، آب و علوفه برای حیوانات در مناطق گرمسیری تهیه می‌کنند، ردپای کربن را کاهش می‌دهند و... اگر زمانی که خوشحال هستید و اوضاع بر وفق مرادتان هست می‌توانید صدقه شاد بودنتان را با حمایت از گونه‌های در معرض انقراض بدهید، یا اگر عزیزتان از دنیا رفته و می‌خواهید یادش سبز بماند درختی بکارید یا اگر فرزندی در راه دارید به نام او از هیرکانی حمایت کنید؛ این کسب و کارهای تازه مسیر کارهای نیک کردن را برای شهروندان آسان کردند اما برای اینکه بتوانند ادامه دهند، نیاز به حمایت بیشتری هم دارند.

گفت‌وگو با علی تک روستا، کارگردان مستند «امید یک تالاب» درباره نجات تالاب صالحیه

چطور ۱۵ هکتار جنگل‌تراشی نادیده گرفته می‌شود؟

زاگرس، رشته‌کوهی که چون ستونی استوار، قلب ایران را در بر گرفته است، نقشی حیاتی در حیات زیستی، اقتصادی و اجتماعی کشور دارد. این منطقه بی‌نظیر با جنگل‌های بلوط خود، شاهرگ تأمین آب و تنظیم اقلیم برای سرزمینی خشک و کم‌آب همچون ایران است. اما این روزها، زاگرس با تهدیداتی بی‌سابقه دست‌وپنجه نرم می‌کند. جنگل‌های زاگرس، این میراث گرانبها، نه‌تنها مأمن منابع طبیعی بی‌شمارند بلکه پناهگاهی برای هزاران خانواده عشایری و روستایی هستند که حیاتشان به این منطقه گره خورده است.

|پیام ما|«آلودگی هوا به‌صورت ملموس دیده می‌شود، اما آلودگی خاک پیچیده‌تر و بغرنج‌تر است و مدیریت آن زمان‌بر» اینها گفته‌های «شینا انصاری»، رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست، در همایش روز جهانی خاک در استان خوزستان و شهر اهواز است. استانی که انواع و اقسام آلاینده‌‌ها نه هوا برایش گذاشته‌اند‌، نه خاک و نه آب! در هفته‌های اخیر میزان آلودگی هوا در این استان نسبت به سایر استان‌ها بیشتر بوده،‌ ضمن آنکه پژوهش‌های متعددی هم درباره آلودگی آب در آن منتشر شده است. وضعیت خاک نیز در این استان تعریفی ندارد و شاید یکی از دلایل انتخاب اهواز برای برگزاری همایش همین باشد،‌ اما آیا صرف این همایش می‌تواند گره از کار آلودگی در خوزستان باز کند؟