در قلب «دشت آزادگان»، جایی که هورالعظیم باید همچنان نبض حیات منطقه باشد، آب عقب‌نشینی کرده و پهنه‌های آبی کوچک‌تر شده‌اند. در میان نیزارهای نیمه‌جان، لاشه ماهی‌ها با شکم‌های سفره‌شده روی آب مانده و بوی تعفن از صدها متر آن‌سوتر به مشام می‌رسد. ماهی‌هایی که تا چند روز پیش بخشی از زنجیره حیات تالاب بودند، حالا خود به نشانه‌ای از وضعیت بحرانی اکوسیستمی تبدیل شده‌اند که حیاتش به آب وابسته است.

رئیس اداره احیای تالاب‌های اداره‌کل حفاظت محیط زیست خوزستان از وقوع آتش‌سوزی در بخش شمالی تالاب هورالعظیم خبر داد و گفت بررسی‌های ماهواره‌ای نشان می‌دهد دود مشاهده‌شده در محدوده تالاب، مربوط به آتش‌سوزی انتهای کانال المهدی و خارج از محدوده هورالعظیم بوده است.

معاون محیط طبیعی اداره‌کل حفاظت محیط زیست خوزستان اعلام کرد آتش‌سوزی مشاهده‌شده در فضای مجازی مربوط به تالاب هورالعظیم نیست و در محدوده انتهایی کانال زهکش المهدی و در نیزارهای حاشیه آن رخ داده است.

نشست تخصصی و اکران مستند «فراموش‌شده» به کارگردانی مهدی افشارنیک و با روایت محمد درویش، با هدف بررسی ریشه‌های بحران تالاب هورالعظیم، به میزبانی شرکت توسعه ۳ مپنا در باغ کتاب تهران برگزار شد.

بر اساس گفته‌های رئیس مرکز امور بین‌الملل و کنوانسیون‌های سازمان حفاظت محیط‌زیست، دیپلماسی آب در مرزهای شرقی، غربی و شمالی کشور، حتی در دوران جنگ نیز با وجود همه دشواری‌ها ادامه داشته است. با این حال، کارشناسان حوزه آب و دیپلماسی معتقدند دیپلماسی آب ایران به‌دلیل در اولویت نبودن مسئله آب، وجود تحریم‌ها و ناهماهنگی بین‌بخشی، هنوز نتوانسته است گرهی از بحران‌های آبی کشور باز کند. آنها معتقدند رویکرد کشور نسبت به دیپلماسی باید تغییر کند، بخش‌های غیررسمی مانند دانشگاه‌ها وارد این فرایند شوند و از ظرفیت‌های آنها بهره گرفته شود.

آلودگی هوای خوزستان به‌دلیل تداوم آتش‌سوزی هورالعظیم، سوزاندن بقایای نیشکرهای هفت‌تپه و فعالیت صنایع آلاینده در روزهای اخیر موجب شد رکورد جدیدی از آمار مراجعه به بیمارستان‌ها و مراکز درمانی این استان ثبت شود. در این شرایط استانداری خوزستان به دانشگاه علوم‌پزشکی جندی‌شاپور اهواز را از ارائه آمارهای جدید از میزان مراجعان منع کرد.

تالاب هورالعظیم به‌دلیل قرارگیری میان دو کشور ایران و عراق، تحت‌تأثیر معاهدات بین‌المللی مرتبط با تالاب‌ها و منابع آبی مشترک قرار دارد. یکی از این معاهدات کنوانسیون رامسر (۱۹۷۱) است و هر دو کشور ایران و عراق از اعضای آن هستند. در متن این معاهده حفاظت و استفاده پایدار از تالاب‌های با اهمیت بین‌المللی الزامی است و ماده ۳ کنوانسیون، کشورهای عضو را به همکاری‌های بین‌المللی برای حفاظت از تالاب‌های مرزی متعهد می‌کند. در حال حاضر، ۲۷ تالاب ایران در فهرست سایت‌های کنوانسیون رامسر ثبت شده‌اند، اما در میان آنها تالاب هورالعظیم داستان دیگری دارد؛ بخش عراقی این تالاب (هورالهویزه) با تمام مشکلاتش در سال ۲۰۰۷ به عضویت کنوانسیون درآمده، اما بخش ایرانی نه.

مردم خوزستان بهار و تابستان آلوده را سپری کردند و حالا در پاییزی آلوده نفس می‌کشند. هشت ماه تمام است که دود آتش‌سوزی بخش عراقی هورالعظیم به ریه مردم خوزستان می‌رود. آلودگی آنقدر ادامه یافته و با آتش‌زدن مزارع نیشکر و فلرسوزی تشدید شده که مدیریت بحران استان در آخرین تصمیم، مدارس بیشتر شهرها را تا پایان آبان غیرحضوری کرد. در این گزارش آمارهایی تازه درباره وضعیت کیفیت هوای خوزستان در سال جاری پیش روی شما می‌گذاریم.

اهواز سالیان سال است که با بحران آلودگی هوا دست‌وپنجه نرم می‌کند و مردم این شهر بهای سنگینی برای آن می‌پردازند. بحران آلودگی‌ هوا به بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی مردم تبدیل شده، به‌طوری‌که حتی در خانه‌ها نیز مردم از هوای آلوده در امان نیستند. اسپری‌های تنفسی به‌عنوان داروی ضروری به خانه‌های بسیاری از شهروندان راه یافته است. در کنار طوفان‌های گردوغبار که تعداد روزهای بدون آن انگشت‌شمار شده، پدیده جدید «دودهای شبانه» که یک منشأ آن آتش‌سوزی هورالعظیم است، نفس مردم را به شماره انداخته است. تابستان امسال هجوم دود این آتش‌سوزی‌ها در گرمای طاقت‌فرسای ۴۸ تا ۵۲ درجه‌ای تابستان، زندگی روزمره مردم را مختل کرد. شب‌هنگام، بوی آزاردهنده دود از طریق کولرها وارد خانه‌ها می‌شد و آسایش را از مردم می‌گرفت. سردرد، سرگیجه، تهوع و اختلال در خواب تنها بخشی از عوارض این آلودگی است که با وجود آلاینده‌های شیمیایی، سلامت عمومی را به خطر انداخته است. چنین شرایطی، حق اولیه دسترسی به هوای سالم را برای مردم اهواز به یک رؤیای دور از دسترس تبدیل کرده است. «مریم محمدی روزبهانی»، دانشیار آلودگی‌های محیط‌زیست و عضو هیئت‌علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز، در گفت‌وگو با «پیام ما» می‌گوید: «اهواز با آلودگی هوای ناشی از فلرهای نفتی، صنایع آلاینده و گردوغبار دست‌وپنجه نرم می‌کند و در این میان، دود ناشی از آتش‌سوزی‌های مکرر تالاب هورالعظیم، بحران را به مرحله‌ای فاجعه‌بار رسانده که سلامت مردم را به خطر انداخته است.»