جشنواره «خواجه عطا»، همچون تصویری زنده از میراث کهن و اصالت ایرانیان خلیج‌فارس، با شکوهی خیره‌کننده در بندرعباس رخ نمود. در میان آوای مواج دریا و نغمه‌های اصیل بندری، صحنه‌هایی بی‌بدیل از زندگی، هنر، میراث فرهنگی و عشق به آیین‌ها و رسوم سرزمین ایران به تصویر کشیده شد. مراسم ازدواج سنتی، با رنگ‌ها و آواهای خاص خود، گویی پلی است بین گذشته‌های دور و امروز و یادآور اصالت و پیوندی که از دل تاریخ تا امروز دوام یافته است. آیین «رزیف»، این میراث معنوی دریانوردان، با هم‌آوایی گروهی و طنین ضرباهنگ‌های اصیل، یادآور اتحاد و همدلی ساحل‌نشینان بود، انگار که نسیم دریا با صدای آنها همراه شده تا صدای فرهنگ و هنرشان را به دورترین افق‌ها ببرد.

در سال‌های اخیر، پروژه‌های عمرانی و ساخت‌وسازهای کلان در ایران رشد چشمگیری داشته‌اند، اما این رشد و توسعه در بسیاری از موارد با تخریب و آسیب‌های جدی به بافت‌های تاریخی و میراث فرهنگی همراه بوده است. تخریب بناهای تاریخی در بسیاری از شهرهای کشور به یکی از بحران‌های جدی تبدیل شده است که درصورت بی‌توجهی به آن، هویت فرهنگی و تاریخی این مناطق به‌طور کامل از بین خواهد رفت. تهران، اصفهان، شیراز و دیگر شهرهای تاریخی کشور شاهد این آسیب‌ها بوده‌اند که به‌دلیل بی‌توجهی به مسائل حفاظتی، خسارت‌های جبران‌ناپذیری را بر میراث فرهنگی تحمیل کرده است. در این گزارش، باتوجه‌به اهمیت و فجایع حاصل از پروژه‌های عمرانی، به گفت‌وگو با سه کارشناس برجسته در این حوزه پرداخته‌ایم تا نظرات آنان را درباره وضعیت کنونی و آسیب‌های جدی که این پروژه‌ها به بافت‌های تاریخی وارد کرده‌اند، بررسی کنیم.

بعد از انجام کارهای معمول هر روز، سراغ تلفن همراهم رفتم که در حالت سکوت بود. تماس‌های بدون پاسخ زیادی از دوستان مختلف داشتم؛ نگران شدم. بعد از چند تماس متوجه شدم در تصمیمی عجولانه و غیرحرفه‌ای پیشنهاد تغییر نام خیابان «بیستون» در میدان جهاد توسط شورای شهر تهران به تصویب رسیده است. به‌واسطه اینکه سال‌ها «مدیر پایگاه میراث فرهنگی بیستون» بودم و پرونده ثبت جهانی این محوطه تاریخی که به سرپرستی این‌جانب به یونسکو ارسال شده بود، دوستان و خبرنگاران علاقه‌مند بودند نظرم را درباره این تغییر بدانند.

|پیام ما| بازنگری حرایم، بلای جدیدی است که بر بافت‌های تاریخی نازل شده است. بلایی که مدیرکل ثبت و حریم آثار تاریخی آن را کاری تخصصی و اصولی می‌داند و می‌گوید وزارت میراث‌فرهنگی ابایی از انجامش ندارد. اما به‌نظر می‌رسد آنچه در عمل اتفاق افتاده، توافقی است که میان وزارت میراث‌فرهنگی به‌عنوان متولی حفظ این بافت‌ها، با تخریب‌کنندگانی که پرچم توسعه نامتوازن شهری را به‌دست دارند، صورت گرفته است. سیاستی که از نخستین سفر استانی هیئت دولت سیزدهم به شیراز در دستورکار وزارت میراث‌فرهنگی قرار گرفت و در جلسه رأی اعتماد وزیر دولت چهاردهم بر آن صحه گذاشته و وعده آن به نمایندگان مجلس داده شد. حالا از گرگان تا سبزوار و از اصفهان تا همدان، خبرهای جدیدی از بازنگری حریم‌ها و کوچک‌سازی بافت‌های تاریخی می‌رسد. این موضوع در نشست اخیر «کافه کارزار» به‌عنوان محوری برای گردهمایی دغدغه‌مندان این حوزه انتخاب شد تا باتوجه‌به تشدید نگرانی‌ها در بافت‌ تاریخی شهرهای مختلف، مروری داشته باشند بر کنشگری اجتماعی که در سال‌های اخیر برای حفظ بافت‌های تاریخی صورت گرفته و در مواردی منجر به توقف تخریب و در مواردی باعث کند شدن روند تخریب‌ها شده است.

|پیام ما| در میان هیاهوی غرفه‌های رنگارنگ اکسپو ژاپن، جایی که کشورها باافتخار دستاوردهای خود را به نمایش می‌گذارند، جای ایران خالی خواهد بود. صندلی خالی ایران، قصه‌ای تلخ از فرصت‌های سوخته و سکوتی است که بلندتر از هر فریادی به گوش می‌رسد. اکسپو ۲۰۲۵ اوزاکا کانسای ژاپن، یکی از مهمترین رویدادهای جهانی، از ۲۳ فروردین تا ۲۱ مهرماه سال آینده با موضوع «طراحی جامعه آینده برای زندگی بشر» برگزار خواهد شد. این نمایشگاه با حضور کشورهای مختلف در عرصه‌های علمی، فناوری، فرهنگ و محیط‌زیست فرصتی منحصربه‌فرد برای نشان دادن دستاوردها و توانمندی‌های هر کشور است. اما در کمال تأسف، ایران اعلام کرده است در این رویداد مهم جهانی شرکت نخواهد کرد. اگر می‌خواهید بهتر بدانید که اکسپو چقدر اهمیت دارد، همین بس که نمایشگاه و پیامدها و برایندهای آن برای کشورهای جهان آن‌چنان ارزشمند است که امروزه اکسپوها سومین رویداد مهم دنیا پس از مسابقات جام جهانی فوتبال و بازی‌های المپیک هستند و نام «المپیک فرهنگ ملل» را برای آن برگزیده‌اند.

در تاریخ باشکوه ایران‌زمین، هنرها و صنایع‌دستی جایگاه ویژه‌ای دارند، گویی هر نخ و هر گره داستانی از فرهنگ، عشق و هویت این سرزمین را روایت می‌کند. یکی از ظریف‌ترین و اصیل‌ترین این هنرها، «نقده‌دوزی» است؛ هنری که بسان شعری بی‌کلام، بر تاروپود پارچه نقش می‌بندد و جلوه‌ای از شکوه و جلال را به نمایش می‌گذارد. قرن‌هاست که نقده‌دوزی با درخشش نخ‌های زرین و سیمین خود، از لباس‌های فاخر گرفته تا تزئینات آیینی و ملی را زینت‌بخش زندگی ایرانیان کرده است. اما در جهان امروز، جایی که زندگی مدرن با سرعتی سرسام‌آور پیش می‌رود، این هنر فاخر نیز در معرض فراموشی قرار گرفته است. کاهش تعداد هنرمندان ماهر، کمبود حمایت‌های لازم، و بی‌توجهی به ارزش‌های فرهنگی هنر نقده‌دوزی، خطر خاموشی چراغ این هنر را بیش‌ازپیش نزدیک کرده است. اگر این روند ادامه پیدا کند، شاید فرزندان این سرزمین دیگر نتوانند شکوه خیره‌کننده این هنر را لمس کنند و از داستان‌های سرشار از زندگی که در هر نقش و طرح نهفته است، بهره‌مند شوند. در این میان، شنیدن صدای هنرمندانی که همچنان با عشق و تلاش در این مسیر قدم می‌زنند، برای حفظ و احیای این هنر ضروری است. «محبوبه پورقدیری»، از برجسته‌ترین چهره‌های نقده‌دوزی معاصر اصفهان، در گفت‌وگویی صمیمانه با پیام ما، از زیبایی‌ها، دشواری‌ها و امیدهای خود برای آینده این هنر سخن گفته است. همراه ما باشید تا از نگاه او، به دنیای باشکوه نقده‌دوزی سفر کنیم.

یک مقام مسئول در وزارت میراث‌فرهنگی با بیان اینکه قرارگیری حریم حفاظتی باغ عباس‌آباد در حریم شهر بهشهر، تهدیدی برای این اثر ثبت جهانی است، گفت: به‌رغم مخالفت وزارت میراث‌فرهنگی، این باغ در اسناد ابلاغی طرح جامع بهشهر، به حریم شهر الحاق شده است.

رئیس ایکوم ایران گفت: وزارت میراث فرهنگی می‌داند که اگر موزه‌ها درگیر امر خرید و فروش شوند،کار غلطی است.

«مکران» آزمایشگاه توانمندی یا ناتوانی ایران است. این گفته‌های محمد فاضلی در نشست تخصصی «ایده‌هایی برای پیشرفت و توسعه منطقه مکران» است که در از سوی اتاق ایران برگزار شد. جلسه‌ای که در آن دستیار ویژه رئیس‌جمهوری در توسعه دریامحور هم حضور داشت و توضیح داد در برنامه‌های دولت پیشین در طرح‌های مطالعه‌شده برای توسعه دریامحور و توسعه مکران به همه جوانب مثل استفاده از سواحل دریای عمران توجه نشده است. کارشناسان در این برنامه گفتند سؤال‌های بنیادینی برای توسعه مکران وجود دارد که پاسخ به‌آنها مسیر این پهنه را روشن می‌کند: مکران خوابگاه یا زیستگاه؟

جشنواره‌های سینمایی و پاتوق‌های فرهنگی همیشه موقعیت‌های خوب و دلچسبی برای دیدن فیلم‌هایی هستند که کمتر موقعیت دیده شدن توسط مخاطب را دارد. به‌خصوص فیلم‌هایی که در اکران‌های عمومی معمولاً رنگ پرده را نمی‌بینند و یا براساس سیاست‌های معمولاً یک بام و دو هوای مسئولان سینمایی گرفتار اکران‌های ناقص در بدترین ساعت نمایش و یا در دورافتاده‌ترین سالن‌های سینمایی در کلانشهر‌ها می‌شوند که آلودگی هوا و ترافیک را باید بر دیگر علت‌ها اضافه کنید.

درنتیجه سنجش از دور، عکس‌های هوایی کهن، تصاویر ماهواره‌ای و ترکیب آن با داده‌های بررسی‌های فشرده میدانی باستان‌شناسی، یک دستگرد یا زمین کشاورزی بزرگ مقیاس در دشت محمدآباد-باغدشت در جنوب جره فارس کشف شد. به‌گفته «پارسا قاسمی»، دکترای باستان‌شناسی، از دانشگاه پاریس ۱ پانتئون-سوربن و متخصص باستان‌شناسی چشم‌انداز، این دستگرد در سال ۸۵ در بررسی‌های او شناسایی شده بود که فرایند مستندسازی و برداشت آن طی یک دهه گذشته انجام شده است.

|پیام ما| اواخر آذرماه، آتش‌سوزی گسترده‌ای در اقامتگاه کاشکیلو رخ داد که منجر به خسارات مالی فراوانی شد. به‌رغم تلاش‌های اولیه برای مهار آتش، تأخیر در رسیدن آتش‌نشانی و مشکلات در سیستم اطلاع‌رسانی به نهادهای امدادی موجب گسترش سریع آتش به کپرها و از بین رفتن بخش عمده‌ای از سازه‌های سنتی اقامتگاه شد. بروز این حادثه بار دیگر مسئله ایمنی اقامتگاه‌های بومگردی و همچنین پوشش بیمه‌ای این مراکز را یادآور می‌شود. هر چند کاشکیلو هم تحت‌پوشش بیمه بود و هم مجهز به تجهیزات اطفای حریق، اما خسارت مالی فراوانی به این مرکز وارد شده که نیازمند حمایت شرکت‌‎های بیمه‌ای است. قراردادهای شرکت‌های بیمه در حال حاضر با چالش‌هایی در پوشش بیمه‌ای اقامتگاه‌های بومگردی مواجه هستند و ضروری است نوع پوشش بیمه‌ای اقامتگاه‌های سراسر کشور مورد بازنگری قرار گیرد.