بایگانی مطالب برچسب: منابع آبی
شور زندگی اصفهانی‌ها به جریان افتاد
اصفهان، شهر تاریخ و فرهنگ است و زاینده‌رود، شریان حیاتی این دیار که از دیرباز نماد شکوه و هویت این استان بوده، پس از مدتی خشکی دوباره جریان یافته است. اما تنها آب نیست که در بستر رودخانه جاری است بلکه روح و هویت اصفهان دوباره به زندگی برگشته‌اند. در روزهای اخیر، زاینده‌رود دوباره به‌طور موقت برای تأمین نیازهای کشاورزی باز شده است و مردم اصفهان در کنار آن گرد هم آمده‌اند. بستر رودخانه که مدتی خشک و بی‌صدا بود، حالا شاهد لحظاتی پر از نشاط و شادی است. مردم با هر قدم در کنار سی‌وسه‌پل و پل خواجو، یاد روزهای گذشته را زنده می‌کنند. برای آنها، زاینده‌رود نه‌تنها یک رودخانه بلکه بخشی از تاریخ و هویت فرهنگی‌شان است که زندگی را در این سرزمین جاری نگهداشته است.
تکرار اشتباه تیلاپیا در دز؛ این بار ماهی‌های چینی
یک دهه بعد از هجوم ماهی تیلاپیای آفریقایی به رودها و تالاب‌های خوزستان، حالا نوبت به ماهیان چینی رسیده است. گونه‌های غیربومی که طبق ماده ۳ قانون حفاظت، احیاء و مدیریت تالاب‌های کشور ممنوعه است، اخیراً در رودخانه دز، یکی از مهم‌ترین زیستگاه‌های شمال خوزستان، رهاسازی شده‌اند. آن‌طور که برخی کارشناسان محیط‌زیست این واقعه را «ترور بیولوژیک رودخانه دز» توصیف کرده‌اند. اوایل آبان‌ماه بود که اداره شیلات با همراهی اداره محیط‌زیست دزفول بیش از نیم‌میلیون بچه‌ماهی چینی را در رودخانه دز رهاسازی کرده که اعتراض فعالان محیط‌زیست را به دنبال داشت. سید محسن رضازاده عضو انجمن محیط زیستی کنکاج دزفول به پیام ما می‌گوید: «هشت انجمن محیط زیستی خوزستان در اعتراض به رهاسازی ماهیان غیربومی در رودخانه دز، در حال تنظیم شکوائیه با عنوان تخریب محیط‌زیست و بوم‌شناسی رودخانه دز در مراجع قضایی هستند تا به دادستان دزفول و دادستان مرکز استان ارائه دهند.»
مدیریت زیستگاهی و مشارکت جامعه محلی عامل بازگشت یوزها
تراژدی منابع مشترک در «راه ابریشم»
کشورهایی که در مسیر «راه ابریشم» هستند، در کنار اشتراکات فرهنگی و تمدنی، از نظر محیط‌زیستی نیز یک ویژگی مشترک دارند؛ پوشش گیاهی و جانوری آنها به‌شدت آسیب دیده است. این کشورها باید بتوانند در این زمینه با هم همکاری کنند و به راه‌حل‌هایی با مشارکت تمام ذی‌نفعان برسند. اینها گفته‌های «ماندانا سجادی»، عضو هیئت‌علمی دانشگاه تهران، است که در نشست «گردشگری، صلح و محیط‌زیست در راه ابریشم» مطرح کرد. این نشست به همت انجمن علمی مطالعات صلح ایران و گروه گردشگری خانه اندیشمندان علوم انسانی روز چهارشنبه، ۲۵ مهر، در سالن حافظ خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار شد.
مدیـــــــــــران تحمیــــــــلی
این روزها همچنان که جامعه محیط‌زیست در تب‌وتاب اتفاقات عمومی در جامعه است، دغدغه دیگری هم دارد؛ انتصاب مدیران کل استان‌ها در سازمان حفاظت محیط‌زیست. این مدیران در استان‌های مختلف باید بتوانند در مقابل سایر مدیران ارشد استان که قصد دارند با انگیزه اشتغال و تولید به زیستگاه‌ها دست‌اندازی کنند بایستند، آلودگی‌های خاک و آب را مدیریت کنند، حفاظت را به‌شکل مشارکتی پیش ببرند و ... همه این اتفاق‌ها نیز باید با بودجه اندک سازمان حفاظت محیط‌زیست انجام شود. آیا دست رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست برای انتخاب مدیران کل باز است یا ناچار است در مواجهه با انواع و اقسام فشارهای حقیقی و حقوقی این کار را انجام دهد؟ در سال‌های اخیر گروهی از مدیران استانی برای خود نقشی در انتصاب مدیران کل محیط‌زیست قائل شده‌اند، نمونه‌اش در برخی استان‌ها که استانداران، نمایندگان مجلس و... که در نظر دارند مدیر نزدیک به آنها در این جایگاه قرار گیرد و رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست باید در مقابل این فشارها، برای انتصاب گزینه شایسته اقدام کند؟ این رویه چه صدماتی به محیط‌زیست می‌زند و چقدر در تخریب زیستگاه نقش داشته است؟ در این پرونده «بهمن ایزدی»، پیشکسوت محیط‌زیست، و «فریدون مجلسی»، نویسنده کتاب «فروپاشی»، دیدگاه‌های خود را در این زمینه بیان کرده‌اند.
اجماع ملی بر سر بحران آب
بغرنج‌شدن چالش‌های آب، محیط‌زیست، گردوغبار و مانند آن که بخشی از آن متوجه مدیریت داخل است و برخی نیز ارمغان همسایه‌ها، یک سؤال را در جامعۀ کارشناسی پررنگ می‌کند: در اقلیم خشک ایران و منطقه، حکمرانی مطلوب چگونه تعریف می‌شود که سطح چالش‌ها را به حداقل برساند؟ «مارال دربندی» از پژوهشگرانی است که سال‌ها در یکی از مهم‌ترین نهادهای مطالعاتی کشور یعنی مرکز مطالعات تحقیقات استراتژیک نهاد ریاست‌جمهوری، فعالیت می‌کرده است. او که در مطالعاتش تمرکز ویژه‌ای بر مفهوم «حکمرانی خوب و مؤلفه‌های تحقق آن» به‌ویژه در مباحث مرتبط با آب، محیط‌زیست و پیامدهای سیاسی و اجتماعی چالش‌های ناشی از سوءمدیریت این زمینه‌ها دارد، معتقد است دولت به‌تنهایی و باتکیه‌بر توان سازمانی خودش، از پس چالش‌ها برنخواهد آمد. به باور دربندی، اجماعی میان دولت و ملت با همۀ ظرفیت‌های علمی، عملی و مشارکت‌جویانه باید اتفاق بیفتد، تا بتوان کشور را از ورطۀ ابر چالش‌های امروز و فردا نجات داد. او اما تأکید می‌کند که دولت، باید پیشگام شفافیت و پاسخگویی باشد و زمینۀ مشارکت حداکثری را فراهم کند.
آیا خشکی ۱۰۰ درصدی ۹ تالاب ایران در تابستان جاری صحت دارد؟
مدیرکل دفتر حفاظت و احیای تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست درباره با خشک شدن ۹ تالاب کشورمان طی تابستان جاری توضیح داد.
حفظ محیط زیست با زبان هنر
تغییر اقلیم، ازدست‌رفتن تنوع‌زیستی و آلودگی پسماند؛ اینها بخشی از بحران‌های محیط‌زیستی است که کرۀ زمین با آن درگیر است. تنفس ساکنان این سیاره در غبار و آلودگی هوا و ازبین‌رفتن گونه‌های جانوری هم، گوشۀ دیگری از درگیری محیطِ‌زیست ما با فعالیت‌های انسانی است. در میان بیانیه‌ها و راه‌حل‌های کشورها و سازمان‌های مختلف، اما گاهی هنر و رسانه با ایده‌های بصری می‌تواند فراخوانی شود تا اقدامات بیشتری برای حرکت به‌سوی راه‌حل‌های پایدار صورت گیرد. نمایشگاه «فراتر از بوم: چشم به کار طبیعت» به‌همین منظور به‌طور مشترک توسط برنامۀ توسعۀ سازمان ملل متحد (UNDP)، مرکز اطلاع‌رسانی سازمان ملل متحد در تهران (UNIC) با همکاری «آرت‌یونیتی» و گالری «اچ» برگزار شد. این نمایشگاه که از نوزدهم مردادماه آغاز به کار کرد و تا بیست‌وهفتم این ماه ادامه داشت، ۳۶ اثر هنری از ۱۸ هنرمند ایرانی را گرد هم آورد تا به چالش‌های جهانی محیط‌زیست از دریچۀ سه بحران به‌هم‌پیوسته‌ای که سیارۀ ما امروزه با آن روبه‌رو است، بپردازد. در بیانیۀ «فراتر از بوم» هم آمده، این نمایشگاه دعوتی بود تا مخاطب در دل موضوعات حیاتی تغییر اقلیم، شکنندگی طبیعت و تنوع‌زیستی ما و تأثیر بسیار مخرب آلودگی و پسماند سفر کند. همان‌طور که «استفان پریزنر»، هماهنگ‌کنندۀ مقیم سازمان ملل متحد در ایران، دربارۀ این نمایشگاه به «پیام ما» می‌گوید: «هنر و فرهنگ، رسانه‌ای فوق‌العاده‌ای برای جلب‌توجه و ترویج حمایت از سیاره‌مان است.»
عمدۀ برنامه‌هایم در حوزۀ محیط‌زیست، اقتصادی است
دانش‌آموختۀ مهندسی مکانیک از دانشگاه شریف، کار به‌عنوان استاد دانشگاه شریف، معاون وزیر صنایع، پست مدیریتی در شرکت هواپیمایی هما، مدیریت در محیط‌زیست انسانی سازمان حفاظت محیط‌زیست، معاون وزیر تعاون، مدیرعامل شرکت حمل‌ونقل ریلی رجا، رایزن علمی ایران در چین، ژاپن و کرۀ جنوبی و معاون سازمان حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری تهران، بخشی از رزومۀ کاری «یوسف حجت» یکی از کاندیداهای ریاست سازمان حفاظت محیط‌زیست است. در گفت‌وگو با او، دربارۀ برنامه‌هایش برای مدیریت محیط‌زیست پرسیدیم و اینکه باتوجه‌به عدم تسلط او بر بخش محیط طبیعی سازمان حفاظت محیط‌زیست، چه برنامه‌ای برای غافل‌نماندن از این بخش دارد؟ حوزه‌ای که جزو وظایف هیچ نهاد و ارگان دیگری نیست و سازمان حفاظت محیط‌زیست باید آن را یک‌تنه پیش ببرد و نقش اجرایی در آن دارد.
تکرار بی‌آبی در زاهدان
حدود ۵ روز است که قطع آب گریبان بسیاری از مناطق شهر زاهدان را گرفته است و اهالی را ناچار به خرید آب شرب برای نیازهای اولیه کرده است. موضوع قطع طولانی آب در شرایطی دوباره در این شهر تکرار می‌شود که گرمای هوا در روزهای اخیر بی‌سابقه بوده است و این استان نیز مانند سایر نقاط کشور هر روز درحال شکستن رکورد گرمایی است. فقط یک ماه پیش بود که وزارت نیرو اعلام کرد، موضوع تنش و قطع آب شرب در زاهدان و منطقۀ سیستان استان سیستان‌وبلوچستان، دیگر تکرار نمی‌شود. براساس آنچه خرداد گذشته از سوی شرکت آب و فاضلاب کشور اعلام شد، در یک سال گذشته ۲ هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان برای پروژۀ آب‌شیرین‌کن و ۱ هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان برای چاه‌ها و خطوط انتقال هزینه شد و پروژه تأمین آب زاهدان و سیستان با ۴ هزار میلیارد تومان هزینه در یک سال اخیر، به بهره‌برداری رسید؛ اعداد تکان‌دهنده‌ای که به نظر اثری بر تأمین آب شرب زاهدان نداشته است. به نظر می‌رسد تبلیغات در مورد «رخت‌بربستن بی‌آبی» از زاهدان و سیستان، صرفاً دستاوردسازی بود.
دانش انرژی به‌روز شود
جهان امروز جهان فناوری است و این شعار نیست. آب یکی از مهم‌ترین چالش‌های کشور که زندگی بیش از هشتاد میلیون شهروند ایرانی با آن گره خورده است، اما چندان با تکنولوژی آشنا نشده است. گواه این موضوع استفاده از روش‌های قدیمی ذخیرۀ آب، بی‌توجهی به بازچرخانی، اجرای سنتی طرح‌های آبخیزداری و آبخوان‌داری، ضعف در کشاورزی سنتی، کارآمد نکردن آن و بسیاری مانند آن است. این مسئله نه فقط در مورد آب، بلکه در سایر بخش‌های انرژی کشور نیز قابل ردگیری است؛ چه اینکه برق کشور نیز از همین چالش رنج می‌برد و به‌رغم تبلیغات گستردۀ دولتی، هیچ راه‌حل عملی‌ای برای کاهش ناترازی برق در کشور به اجرا نرسیده است. این‌بار کارشناسان از ضرورت به‌روزرسانی دانش آب و انرژی و «فناور» کردن مدیریت این بخش می‌گویند.
آقای پزشکیان! آب را دریابید
به نظر می‌رسد اتفاق‌نظری بین مهندسان، جامعه‌شناسان و کارشناسان محیط‌زیست وجود دارد که مسئلۀ آب در ایران نیازمند تغییر نگرش کلان است. صاحب‌نظران یک‌صدا بیان می‌کنند که ریل‌گذاری سیاست‌های آبی باید مسیر گذشتۀ خود که سازه‌محور بود را رها کند و به مدیریت تقاضا، مهندسی تبخیر و مقولۀ عدالت آبی توجه کند. از این رو انتخاب گزینۀ وزارت نیرو به‌عنوان یکی از مهم‌ترین متولیان آب کشور، باید متأثر از این رویکردها باشد. ما در این روزها در «پیام ما» دیدگاه کارشناسان از طیف‌ها و علوم مختلف دربارۀ مسئلۀ آب را منعکس می‌کنیم.
