پژوهشگران با الهام از طبیعت، متاسطحی در مقیاس نانو ساخته‌اند که می‌تواند همچون ابری، رنگ، دما و قابلیت دیده‌شدن در تصویربرداری حرارتی را به طور همزمان تنظیم کند؛ این نوآوری تحول‌آفرین در حوزه‌های مختلف از سرمایش ساختمان‌ها تا استتار حرارتی کاربرد دارد.

در عصر وانمود، واقعیت، قربانی است

| پیام ما | در شهرهای ما، زباله فقط زباله نیست. بخشی از واقعیت روزمره است؛ نمادی از سبک زندگی، سازوکار اقتصادی، و نحوه مشارکت اجتماعی. در سال‌هایی که همه‌چیز دیجیتال می‌شود، از تاکسی تا خرید خانه، گروهی از جوان‌ها تلاش کرده‌اند همین زباله را هم به‌نوعی دیجیتال کنند با اپلیکیشن، پلتفرم و مدل‌های خلاقانه بازیافت. استارتاپ‌هایی مثل «تفکیکان» که در سال‌های اخیر موفق به جذب سرمایه شد، یا نرم‌افزارهایی مثل «کارو» در مشهد، «جارو» در تهران و کرج و «کلینزی» در بوشهر، به‌دنبال این هستند که مدیریت پسماند شهری را از قالب سنتی و پرهزینه بیرون بکشند و وارد بازی نوآورانه کنند. اما کار به این سادگی هم نیست. این‌طور نیست که صرفاً با راه‌اندازی یک اپلیکیشن و اندک تبلیغ در اینستاگرام، مردم به تفکیک زباله از مبدأ روی بیاورند یا ناگهان فرهنگ شهر تغییر کند. همین حالا اگر یک قوطی فلزی نوشابه روی زمین بیفتد، احتمال زیاد است که خیلی زود یکی از زباله‌گردها آن را بردارد، چون ارزش فروش دارد. اما کیسه‌ای زباله تر، بی‌بو و بی‌ارزش ممکن است هفته‌ها در گوشه یک کوچه بماند، بی‌آنکه کسی حتی لحظه‌ای درباره‌اش فکر کند. این گزارش نگاهی دارد به برخی از این تلاش‌ها برای نوآوری در حوزه بازیافت در ایران، چالش‌هایشان، و چشم‌اندازی که پیش‌ رو دارند. نه با نگاه تبلیغاتی، نه با کلیشه‌های محیط‌زیستی بلکه از منظر فناوری، مشارکت عمومی و واقعیت‌های شهری امروز.

|پیام ما| گاهی ساده‌ترین راه‌حل‌ها، انقلابی‌ترین و مؤثرترین آنها هستند. در جریان بحران انرژی برزیل در سال ۲۰۰۲، مکانیکی به‌نام «آلفردو موزر» روشی ساده و مؤثر برای روشن کردن فضاهای داخلی در طول روز ابداع کرد. او فقط با استفاده از یک بطری پلاستیکی PET که روی سقف نصب می‌شد و با آب و مقدار کمی سفیدکننده پر می‌شد، از شکست نور خورشید برای روشن کردن فضاهایی استفاده کرد که پیش‌تر در تاریکی فرو رفته بودند. در خانه‌های خودساخته‌ای که اغلب به‌دلیل توسعه‌های پیاپی، نور طبیعی و تهویه مناسب را از دست می‌دهند، این راه‌حل تفاوت چشمگیری ایجاد می‌کند. این اختراع که به «چراغ موزر» معروف شد؛ نوری معادل یک لامپ ۶۰ وات تولید می‌کرد و به‌واسطه گزارش‌های متعدد در سطح جهانی شناخته شد. از آن زمان، این پروژه به‌طور مداوم تکامل یافته و با نیازهای جوامع مدرن تطبیق پیدا کرده است؛ راه‌حلی بسیار ساده و درعین‌حال هوشمند که زندگی انسان‌ها را دگرگون کرده است.

شرکت اوپن‌ای‌آی، غول فناوری آمریکایی، روز دوشنبه ۳ فوریه (۱۵ بهمن) ابزار جدیدی را برای چت جی‌پی‌تی با نام «تحقیق عمیق» معرفی کرد. به گفته این شرکت، ابزار جدید می‌تواند «در عرض چند دقیقه کاری را انجام دهد که یک انسان برای آن چندین ساعت زمان نیاز دارد». در بیانیه‌ای که اوپن ای‌آی درباره ابزار تحقیق عمیق منتشر کرده آمده است: «شما یک پرسش را مطرح می‌کنید و چت جی‌پی‌تی صدها منبع آنلاین را جستجو، تحلیل و ترکیب می‌کند تا گزارشی جامع در سطح یک تحلیل‌گر تحقیقاتی ارائه دهد.»

حل معضلات ناشی از تغییر اقلیم و بحران‌های زیست‌محیطی دیگر یک امر فانتزی برای سیاستمداران نیست، بلکه به یک مسئله خطیر برای بقای آن‌ها در قدرت در سراسر جهان تبدیل شده است. ازاین‌رو سیاست‌گذاران دچار چالش شده‌اند تا از مصرف سوخت‌های فسیلی فاصله بگیرند و از انرژی‌های تجدیدپذیر استفاده کنند. در میان، تغییردادن اجاق‌های خوراک‌پزی از گازی به برقی و استفاده از خودروهای برقی در حمل‌ونقل عمومی و... بخش کوچکی از کارهایی است که حاکمان می‌توانند برای کاهش آلودگی سوخت‌های فسیلی، انجام دهند. البته شروع هر کار تازه‌ای مصائب خودش را دارد، مخصوصاً زمانی که این کارِ تازه چندوجهی و چندعاملی هم باشد؛ نمونه بارز آن واردات خودروهای برقی به ایران و به‌خصوص به سیستم حمل‌ونقل شهر تهران است. نفس شهروندان پایتخت سال‌ها است که تنگ می‌شود و هر سال هزاران نفر از مردم این شهر به‌خاطر آلودگی هوا از دنیا می‌روند و آسیب می‌بینند. در این شرایط، دولت و شهرداری تهران برای کاهش آلودگی هوا وعده واردات تاکسی‌های برقی و ایجاد جایگاه‌های شارژ اتومبیل‌ها را دادند و از اینجا بود که مسائل راننده‌های تاکسی‌های اقساطی شروع شد.

|پیام ما| جایزه نوبل فیزیک سال ۲۰۲۴ به «جان هاپفیلد» (John Hopfield) و «جفری هینتون» (Geoffrey Hinton) دو دانشمند فیزیکدان رسید. آن‌طورکه اعلام شده، این جایزه «به‌خاطر اکتشافات و اختراعات مهم و اساسی‌ای که امکان یادگیری ماشین از طریق شبکه‌های عصبی مصنوعی را فراهم می‌کند» به این دو دانشمند اعطا شده است. هاپفیلد و هینتون با الهام از ایده‌های فیزیک و زیست‌شناسی، سیستم‌های رایانه‌ای را توسعه دادند که می‌توانند الگوهای موجود در مجموعه داده‌ها را به‌خاطر بسپارند و از آنها یاد بگیرند. جالب اینکه این دو دانشمند هیچ‌گاه به‌طور مستقیم با یکدیگر همکاری نکرده‌اند، اما آنها براساس کارهای یکدیگر روی توسعهٔ پایه‌های ایجادشده در یادگیری ماشین و هوش مصنوعی (AI) کار کرده‌اند. و نکتهٔ دیگر اینکه پژوهش‌های این دو دانشمند در دههٔ ۱۹۸۰ میلادی انجام شده، اما حالا که نتایج درخشان این اقدامات مشخص شده است افتخار دریافت مهمترین جایزهٔ علمی جهان را نصیب آنها کرده است.

جایزه نوبل شیمی ۲۰۲۴ به «دیوید بیکر»، «جان جامپر» دانشمندان آمریکایی و «دمیس هسابیس»، دانشمند انگلیسی تعلق گرفت.

|پیام ما| بحران، بحران، بحران… و هربار این کلمه را می‌شنویم انگار با بحران‌های بیشتر روبه‌روییم و همه‌چیز دلهره‌آورتر می‌شود. اما نکته اینجاست که با هر چالشی فرصتی به‌وجود می‌آید. از کمبود مسکن ارزان‌قیمت گرفته تا رکود اقتصادی و شرایط اضطراری آب‌وهوایی، همیشه یک چالش جدید وجود دارد که درها را به روی فرصت‌های جدید باز می‌کند. اما حقیقت این است که هیچ‌یک از اینها رویدادهای مجزا نیستند. همهٔ آنها به‌نوعی به‌هم مرتبط هستند و جنبه‌های مختلف یک موضوع را تشکیل می‌دهند. شاید یکی از مواردی که کمتر به آن اشاره شده، بحران جهانی غذاست که بی‌صدا در حال رشد است و قرار است در آینده‌ای نزدیک بیشتر مطرح شود؛ چراکه این موضوع چالش‌های مختلفی را برای تولید مواد غذایی در آینده به‌ویژه در شهرها ایجاد می‌کند.