بایگانی مطالب برچسب: زندگی مدرن

زلزله پنهان طبقه متوسط فقیر

نمی‌دانم تابه‌حال در میدان انقلاب دیده‌اید کسی با کت‌وشلوار مرتب و عینک فریم‌نازک، بساط دست‌فروشی کتاب یا ساز پهن کرده باشد و هم‌زمان تحلیل رمزارزها را چک کند؟ یا در کافه‌ای در مرکز شهر به فردی برخورده‌اید که ساعت‌ها درباره هنر مدرن حرف می‌زند، اما شب به آپارتمانی کوچک در حاشیه شهر بازمی‌گردد؟ این تصویرهای پراکنده، نشانه ظهور لایه‌ای اجتماعی‌اند که نه کاملاً «فقیر» به‌معنای سنتی آن است و نه «طبقه متوسط» به سبک کلاسیک؛ بلکه گروهی برزخی و سیال را شکل داده‌اند که جامعه‌شناسان از آن با عنوان «طبقه متوسط فقیر» یا شما بخوانیدش «طبقه متوسط تهی‌شده» یاد می‌کنند. این طبقه در دهه‌های اخیر به بازیگر خاموش اما مؤثر تحولات اجتماعی ایران بدل شده است؛ نیرویی که همچون زلزله‌ای زیرپوستی، فشارهای پنهان را در دل جامعه انباشته می‌کند و گاه در بزنگاه‌های تاریخی، خیابان‌ها را به لحظه اسپینوزایی (خیزش نهایی) درمی‌آورد.

ده-یک‌دوزی، هنری روبه فراموشی

تولید پارچه زربفت، رودوزی‌ها و سوزن‌دوزی‌ها در ایران پیشینه‌ای پیش از میلاد دارد. ایرانیان با نخ زرین، تصویر برگ مو و پیچک را بر روی پارچه پشمی می‌دوختند که در قرن‌های بعد سوزن‌دوزی‌های بیزانس تقلیدی از تولیدات ایرانی بود. درواقع، سوزن‌دوزی هنر آراستن پارچه‌های ساده با استفاده از نخ‌های الوان و با کمک سوزن است و از اصیل‌ترین هنرهای رایج در میان اقوام ایرانی و به‌خصوص زنان است. سوزن‌دوزی‌ها و رودوزی‌ها را می‌توان پرچم‌دار هنرهای دستی معرفی کرد. این هنر قدمت طولانی دارد و حتی این روزها هم اهمیت خود را از دست نداده است و می‌توان گفت هنری است که برگرفته از ذوق و قریحه فرد هنرمند است، همان‌طور که بسیاری از شاهکارها از ناخودآگاه فرد سرچشمه می‌گیرد؛ مانند فکرکردن، اندیشیدن، میل به کمال، میل به خلق‌کردن و … که از همان ابتدا در وجود آدمی می‌توان یافت. این هنر در ایران در بیشتر مناطق کشور همچون بلوچستان، کاشان، آذربایجان، بختیاری، سیستان، اصفهان، یزد، کرمان، خراسان و گیلان و مازندران انجام می‌شود. سوزن‌دوزی‌های این مناطق از لحاظ طرح، رنگ و نوع دوخت و تکنیک تفاوت‌هایی با هم دارند؛ اما همه سعی در تزئین و زیبا کردن پارچه دارند.