بایگانی مطالب برچسب: توسعه کشاورزی
غذا، دارو یا بحران
در نشست تخصصی پایداری و مسئولیت اجتماعی در صنعت غذا که با حضور فعالان، متخصصان و مسئولان حوزههای مختلف صنعت غذا، کشاورزی و مسئولیت اجتماعی شرکتی توسط انجمن ارگانیک ایران با همکاری شرکت چوپان برگزار شد، موضوعات کلیدی و چالشهای پیش روی این صنعت مورد بررسی قرار گرفت. این نشست که با هدف ارتقای مسئولیتپذیری اجتماعی در صنعت غذا و ارائه راهکارهای عملی برای بهبود کیفیت زندگی و سلامت جامعه برگزار شد، به بررسی تجربیات داخلی و بینالمللی در این حوزه پرداخت. در این گزارش، مهمترین مباحث مطرحشده در این نشست و دیدگاههای ارائهشده توسط شرکتکنندگان را میخوانید.
هوش مصنوعی روی شالیزار
|پیامما|در حال حاضر، بهدلیل عدم تدوین راهبرد ملی کشـاورزی دیجیتال مشتمل بر سند راهبردی و برنامه اقدام در کشور، محیط توانمندساز و مشخص برای فعالیت بازیگران مختلف بهویژه شرکتهای دانشبنیان و تحقق الزامات مربوطه برای تحقق کشاورزی دیجیتال، ایجاد نشده است. مرکز پژوهشهای مجلس در گزارشی با عنوان «سند ملی راهبردی و برنامه اقدام کشاورزی دیجیتال؛ ضرورتها و مؤلفهها» اعلام کرده است فناوریهای اطلاعات و ارتباطات میتوانند دسترسی بازیگران دولتی، نظارتی و بخش غیردولتی را به دادههای باز در بسیاری از حوزههای کلیدی کشاورزی و منابعطبیعی، مانند میزان تولید و سطح زیرکشت محصولات، اطلاعات حوزه حفظ نباتات، کیفیت خاکهای زمینهای کشاورزی، اطلاعات لازم برای سرمایهگذاری در بخش کشاورزی مرتبط با منابع پایه از جمله زمین و آب، ظرفیتهای خالی صنایع تبدیلی و تکمیلی، میزان تغییر کاربری و واگذاری اراضی کشاورزی و منابع طبیعی و الزامات توسعه تولید نهادههای فناورانه بهشکل مقرونبهصرفه و با دقت بالا فراهم کنند. این گزارش میگوید: «در حال حاضر، ارزیابی دقیقی از وضعیت فعلی، شکافها و فرصتهای موجود برای نوآوری دیجیتال بهعمل نیامده و نظام مناسبی برای پایش پیشرفت و اندازهگیری تأثیر ابتکارات کشاورزی دیجیتال طراحی نشده است. همچنین، اولویتها یبخش کشاورزی در استفاده از ظرفیتهای دیجیتال تاکنون تعیین نشده است. ازاینرو، تدوین برنامه و راهبردهای مشخص و شفاف در زمینههای مرتبط با فناوری اطلاعات و ارتباطات و ترسیم یک تصویر منسجم از تحقق اهداف حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات بهویژه در بخش کشاورزی اجتنابناپذیر است.
خاک در اتاق عمل
نجات خاکهای ایران با پزشکان خاک؛ طرح جهانی فائو در گلستان کلید خورد
زمینهای تشنه، خاکهای خسته
کشاورزی پایدار بهعنوان یکی از شاخصهای اصلی توسعه پایدار، به دنبال حفظ منابع طبیعی، کاهش آسیبهای محیط زیستی، و تضمین امنیت غذایی برای نسلهای کنونی و آینده است. مدل کشاورزی پایدار و کمنهاده در جهان به دلیل تمرکز بر کاهش استفاده از نهادههای شیمیایی، بهرهگیری از منابع محلی و بهبود کیفیت خاک و آب، به سرعت در حال گسترش است. در ایران، به دلیل محدودیت منابع طبیعی، بحران آب، تخریب خاک، و تغییر اقلیم، حرکت به سمت کشاورزی پایدار و کمنهاده نهتنها یک انتخاب، بلکه یک ضرورت است. این مقاله به بررسی مفهوم کشاورزی پایدار و کمنهاده، اهمیت آن در ایران، تحولات انجامشده در این زمینه، و پیشنهادهایی برای توسعه و بهبود آن میپردازد.
زهکشی، تالابها را به مرگ رساند
در خبرها میشنویم تالاب صالحیه مجدداً خشکیده است، آنهم در فصل زمستان که انتظار میرود تالاب صالحیه از حیاتی نسبی برخوردار باشد. این اتفاق در شرایطی روی داده که این تالاب یکی از نقاط کانونی انتشار ریزگردهاست و گردوغبار حاصل از خشکیدگی تالاب صالحیه، استانهای البرز، قزوین و تهران را متأثر میکند. بهعلاوه، اغلب مناطق کشور این روزها بهشدت و بهقدر کافی و وافی درگیر چالش آلودگی هوا هستند. در سالهای گذشته بسیاری از تالابهای کشور خشکیدند. در این میان، اما نمونههایی مانند «تالاب بینالمللی کمجان» در استان فارس را داریم که اهالی روستای کمجان کمر همت به احیای آن بستهاند. سؤال اینجاست که چرا این تجربه در سایر نقاط کشور استفاده نمیشود؟ اگر تجربه احیای تالاب کمجان که با کنشگری و مشارکت مستقیم جوامع محلی بوده به دیگر تالابهای مشابه منتقل شود و بخشهای دولتی ذیربط نیز مسئولیت بسترسازی، فراهمآوری امکانات، هدایتگری و نظارت فنی را عهدهدار شوند، میتوان به روند احیای آنها امیدوار بود.
دیمزارها، کوچک و کمبهره
|پیامما|مطابق آخرین نقشه پهنهبندی اقلیمی ایران که از سوی مؤسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور تهیه شده است، حدود ۵۱.۸ میلیون هکتار از اراضی کشور اقلیم مناسبی برای کشت دیم دارند. همچنین، با کسر اراضی دارای شیب تند، زمینهای مسکونی و تجاری، راههای مواصلاتی و اراضی زراعی آبی و باغات و مناطق جنگلی، حداقل ۲۰.۷ میلیون هکتار از این اراضی علاوهبر اقلیم مناسب دارای منابع خاک مناسبی نیز برای کشت دیم هستند. بااینحال، طی ۱۰ سال اخیر توسعه دیمزارها مطابق با انتظار دولتها پیش نرفته است. طبق آمار منتشرشده از سوی این نهاد، در حال حاضر تنها نزدیک به شش میلیون هکتار، یعنی کمتر از یکسوم از کل سطح قابل کشت، فعال است. کارشناسان بخش کشاورزی میگویند خرد بودن اراضی و پایین بودن بهرهوری در آن، همچنین تغییر کاربری اراضی و بهروز نبودن علم کشاورزان برای کشت دیم از مهمترین عوامل عقب ماندن دیمکاری از برنامههای دولت است.
ایران ۷.۷ درصد فرسایش خاک جهان را به خود اختصاص داده است
یک کارشناس محیط زیست میگوید: «ایران با یک درصد وسعت جهان به تنهایی ۷.۷ درصد فرسایش خاک جهان را به خود اختصاص داده است. خسارت سالانه از محل فرسایش خاک بالغ بر ۱۰ میلیارد دلار برآورد شده است.»
از خردهمالکی تا تعاون
«توسعه پایدار روستایی و در چارچوب آن توسعه کشاورزی ایران، نیاز به تدوین سرمشقی نوین دارد تا خرده دهقانان را از تله فضایی فقری که در آن گرفتار آمدهاند، رهایی بخشد. این سرمشق نوین حکم میکند که توسعه دانشبنیان روستا و تنوعبخشی به اقتصاد و اشتغال آن با شیوههای بهرهبرداری تعاونی و جماعتی و نیز ایجادِ زنجیرههای تولید در مناطق روستایی و بین روستاها و شهرها، در دستور کار قرار گیرد.» کمال اطهاری اقتصاددان، در کتاب «درآمدی بر سرمشق نوین توسعه کشاورزی و روستایی ایران» که مبتنی بر آخرین پژوهشهای داخلی و خارجی، پس از آسیبشناسی و توانسنجیِ سرمشق کهنه توسعه کشاورزی و روستایی ایران که منجر به وابستگی ۵۶ درصدی امنیت غذایی به خارج، تخریب شدید محیطزیست با بیش بهرهبرداری از منابع طبیعی، تغییر فزاینده کاربری کشاورزی، و مهاجرت روبهرشد و … گشته است، اصول و جهتگیری راهبردی برای انتظامبخشی نهادی و سازمان به سرمشق نوین توسعه کشاورزی و روستایی ارائه شده است. حالا دولت میگوید میخواهد نظام تعاون در روستاها را بازتعریف و جایگاه آن را تقویت کند. اطهاری در گفتوگو با «پیام ما» سیاستهای نظام تعاونی در ایران را نقد میکند.
