|پیام ما| سال‌هاست که سفرهای نوروزی بخش مهمی از فرهنگ ایرانی‌ها محسوب می‌شود و بسیاری از مردم به‌دنبال فرصتی برای استراحت و تفریح در این ایام هستند. اما در شرایط اقتصادی سخت کنونی، این سفرها به آرزویی تبدیل شده‌اند که تنها برای عده‌ای خاص دست‌یافتنی شده است. از سوی دیگر، گردشگری داخلی در سال‌های اخیر به گواه آمارها و نتایج پژوهش‌های انجام‌شده به‌میزان قابل‌توجهی متأثر از وضعیت معیشتی مردم بوده است. فروردین امسال مرکز پژوهش‌های مجلس در گزارشی که منتشر کرد، بر تأثیر تورم و مشکلات معیشتی بر سفرهای داخلی به‌ویژه نوروز تأکید کرد، در بخشی از این گزارش به‌طور ویژه اشاره شده است: «در سال‌های اخیر، سهم هزینه‌های تفریح و سرگرمی در سبد مصرفی خانوارهای شهری به‌شدت کاهش یافته است. این کاهش سهم، تأثیر مستقیم بر کیفیت سفرها و کاهش هزینه‌های اقامت، حمل‌ونقل، خرید سوغاتی و سایر هزینه‌های مرتبط با سفر دارد. این موضوع به‌وضوح کاهش کیفیت گردشگری داخلی را نشان می‌دهد.» نرخ تورم در سال‌های اخیر در ایران به‌شدت افزایش یافته است و طبق گزارش مرکز آمار ایران تورم نقطه به نقطه خانوارهای کشور، در بهمن‌ماه ۱۴۰۳ به رقم ۳۵.۳ درصد رسیده، یعنی ایرانی‌ها به‌طور میانگین، ۳۵.۳ درصد بیشتر از بهمن‌ماه ۱۴۰۲ برای خرید یک «مجموعه کالاها و خدمات یکسان» هزینه کرده‌­اند. براساس همین گزارش تورم نقطه به نقطه بهمن‌ماه ۱۴۰۳ در مقایسه با ماه قبل، ۳.۵ درصد افزایش داشته است. این تورم بالا، باعث کاهش شدید قدرت خرید مردم شده و سفرهای نوروزی را برای بسیاری از خانوارها به امری دست‌نیافتنی تبدیل کرده است. در این شرایط، بخش گردشگری با ارائه طرح‌ سفر قسطی تلاش کرده است راه‌حلی برای حل مشکل تأمین هزینه سفر ارائه کند. اما این طرح‌ها آیا واقعاً می‌توانند کمکی به مردم کنند یا فقط به‌نوعی مشکلات موجود را پنهان می‌کنند؟

مشاور رییس سازمان حفاظت محیط زیست گفت: مطالعات سال ۹۸ نشان داد که ۴۲ درصد تالاب‌های کشور منشا گردوغبار شده‌اند اما با توجه به بدتر شدن شرایط نظر کارشناسی بنده این است که اکنون ۶۰ درصد تالاب‌های ما غبارخیز شده‌اند.

به‌عنوان یک تحلیل‌گر امنیت، باور دارم که بحران آب دیگر یک مسئله صرفاً زیست‌محیطی یا طبیعی نیست، بلکه چالشی اساسی برای امنیت ملی، اجتماعی و اقتصادی کشورهاست. در کشوری مانند ایران که در منطقه خشک و نیمه‌خشک جهان قرار دارد، مدیریت منابع آبی بیش از هر زمان دیگری به یک مسئله امنیتی تبدیل شده است. کاهش شدید منابع آبی، بهره‌برداری نادرست و سیاستگذاری‌های غیراصولی، شرایطی را ایجاد کرده که امنیت آب در ایران در معرض تهدید جدی قرار گرفته است. در این گزارش، با تأکید بر سه محور اصلی حقوق محیط‌زیست، توسعه پایدار و حکمرانی مطلوب، دلایل بحران و راهکارهای برون‌رفت از این شرایط را بررسی خواهم کرد.

در هفته گذشته قرار بود بزرگترین گردهمایی سرمایه‌گذاران شمال کشور در اصفهان برگزار و راه‌های سرمایه‌گذاری و حضور در استان‌های شمالی تسهیل شود. ماجرا اما با مخالفت برخی از فعالان محیط‌زیست رنگ و روی دیگری به خود گرفت و درنهایت سبب لغو همایش شد. توسعه نامتوازن با هجوم سرمایه‌های کلان از جمله دلایل مخالفت با این گردهمایی بود. زمانی‌که پوستر همایش منتشر شد، علی بیت‌اللهی، عضو هیئت‌علمی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی متعجب شد و درخواست کرد تا نامش را از این همایش حذف کنند. به او گفته بودند همایشی است درباره فرونشست و تبعات آن برای استان اصفهان اما او با دیدن پوستر متوجه سوداگری نهفته در آن شد. مهاجرت گسترده از شهرهای درگیر با معضلات محیط‌زیستی به استان‌‌های شمالی چند سالی است سرعت گرفته و برگزاری همایش‌هایی از‌این‌دست نوک کوه یخ است. کوه یخی که تبعات آن در سال‌های آینده برای استان‌های شمالی مشخص خواهد شد. حالا پرسش اصلی این است که آیا لغو گردهمایی سرمایه‌گذاران مانع سرمایه‌گذاری افسارگسیخته آنها و تلاش برای گسترش توسعه نامتوازن در شمال کشور خواهد بود؟ و چرا با وجود تبعات منفی گسیل سرمایه و جمعیت، راه‌حلی برای وضعیت موجود مشخص نیست؟ پاسخی از سوی مسئولان برای این پرسش‌ها وجود ندارد و همین هم نگرانی‌ها را بیش‌ازپیش کرده است.

«توسعه گردشگری دریامحور» ترجیع‌بند سخنان وزیر میراث‌فرهنگی در چندماه حضورش در وزارتخانه است. «صالحی امیری» بارها در سخنان خود به حمایت دولت از این شکل از گردشگری اشاره کرده است و تأکید دارد ایران ظرفیت‌های بسیاری در این زمینه دارد. اما آیا صرف داشتن ظرفیت‌های بی‌نظیر در حوزه گردشگری دریایی یک کشور می‌تواند منجر به توسعه این حوزه شود؟ اینکه سواحل جنوبی ایران جذابیت‌های منحصربه‌فردی در زمینه گردشگری دریایی دارند، متضمن این است که یک جزیره قطب گردشگری دریایی شود؟ روند توسعه گردشگری دریایی چگونه باید طی شود؟ تعدد حوزه‌های مدیریتی در سواحل ایران چقدر مانع از این توسعه می‌شوند؟ نمونه‌های بسیاری از تصمیمات کارشناسی‌نشده در این زمینه و صدور دستوراتی برای «توسعه گردشگری دریایی» هنوز در مناطقی مثل جزیره آشوراده، محل چالش است. درباره این موضوع گفت‌وگویی با «علی شادلو» داشتیم که سال‌ها به‌شکل تخصصی در زمینه توسعه این شکل از گردشگری فعالیت داشته و به‌خوبی به چالش‌ها و موانع آن آشناست.