بایگانی مطالب برچسب: تخریب زیستگاه
ورود تورهای گاوبانگی ممنوع
در اواسط ماه شهریور، جنگلهای شمال ایران میزبان یکی از شگفتانگیزترین و حساسترین پدیدههای طبیعی میشود؛ گاوبانگی. این اصطلاح به دوره جفتگیری مرالها یا همان گوزنهای قرمز اشاره دارد، که در آن مرالهای نر با فریادهای بلند، هم گوزنهای ماده را به قلمرو خود جذب میکنند و هم برای رقبای نر خط و نشان میکشند. این دوره که حدوداً از ۱۵ شهریور تا ۱۵ مهرماه برگزار میشود، با نمایش قدرت و رقابتهای شدید میان نرها همراه است و نقش حیاتی در بقای این گونه دارد. درعینحال، همین نمایش طبیعی باشکوه، مرالها را در معرض خطر شکارچیانی قرار میدهد که با تقلید صدای گوزنهای نر، آنها را فریب میدهند و شکار میکنند. از نظر برخی کارشناسان، تهدید دیگری که بقای این گوزنها را به خطر میاندازد، برگزاری تورهای علمی و تخصصی گاوبانگی است. به همین دلیل، سازمان حفاظت محیطزیست ورود و حضور افراد بدون مجوز سازمان حفاظت محیطزیست را در عرصههای جنگلی و مناطق حفاظتشده ممنوع اعلام کرده است.
پرندگان ایران در حراجیهای عربی
«اول قاچاق، دوم قاچاق، سوم قاچاق، چهارم تخریب زیستگاه!» «آرش حبیبیآزاد»، پرندهنگر، مهمترین تهدیدهای پیش روی حفاظت از پرندگان شکاری را اینطور دستهبندی میکند. اما قاچاق هم شیوههای مختلف دارد. «رضا کیامرزی»، دامپزشک و پژوهشگر پرندگان شکاری، از تغییر روشهای برداشت شکاریها از طبیعت در سالهای اخیر میگوید: «در گذشته، بیشتر جوجههای نابالغ صید میشدند، اما اکنون مشتریها تمایل بیشتری برای خرید پرندگان بالغ دارند. صید یک پرنده بالغ، از بین بردن چندین جوجه بالقوه است و چرخه تولید نسل را دچار اختلال میکند.» «ایمان ابراهیمی»، حفاظتگر، نیز روی موضوع دیگری تأکید دارد: «الگوی حفاظت ما از پرندگان، مشابه پستانداران و سایر گونهها، در محدوده مناطق چهارگانه است، درحالیکه قاچاق و صید آنها در مناطق آزاد اتفاق میافتد.» این روزها همزمان با شمارش پرندگان شکاری مهاجر توسط پرندهشناسان و پرندهنگرها در مناطق شمالی ایران، گروه دیگری هم سخت درگیر پرندگان هستند؛ قاچاقچیان و رابطهایشان. آنها در شمال و جنوب ایران به کار صید و زندهگیری و انتقال محمولههای پرندگان بومی و مهاجر به کشورهای عربی مشغولاند. دسته سومی هم داریم که پرندگان را از کشورهای آسیای میانه و مرزهای شرقی از ایران عبور میدهند تا به دست مشتریان برسانند؛ در بازار سیاه!
پروانه شکار برای حفاظت یا قلعوقمع؟
«من بشخصه مخالف شکارم. در عمرم هم شکار نکردهام. اما به صرف مخالفت من، سه میلیون اسلحه شکاری در دست مردم ایران دود و شکار متوقف نمیشود؟ در مقوله مدیریت و حفاظت از حیاتوحش ما با مسائل و پیچیدگیهای زیادی روبهرو هستیم و با صرف مخالفت زبانی با یک فرایند نهتنها کار درست نمیشود، بلکه ممکن است نتیجه بیش از یک دهه تلاش، در عرض یک هفته از بین برود و نابود شود.» اینها صحبتهای «طاهر قدیریان»، کارشناس حیاتوحش، است. «افشین دانهکار»، استاد دانشگاه تهران، نیز قرقها را ظرفیت بخش خصوصی در عرصه حفاظت میداند، همچنان که «حامد ابوالقاسمی»، حفاظتگر و دبیر انجمن حفاظتگاههای خصوصی حیاتوحش، معتقد است نتیجه نادیدهگرفتن ظرفیت مردمی و مخالفت با صدور پروانه شکار، قلعوقمع حیاتوحش و افزایش تعارضات خواهد بود.
زنان اجازه محیطبانی ندارند
«اگر در ایران به زنان و حضورشان در جایگاههای متفاوت نگاهی عادلانه یا حداقل نگاهی برابر با مردان وجود داشت، احتمالاً اولین کاری که میکردم شرکت در آزمون محیطبانی بود.» این را «چکاوک عباسپور» میگوید. او جزو نسل دهه هفتادیهای حفاظتگر است و رکورد پرندههایی که مشاهده کرده به ۳۱۸ گونه میرسد. عباسپور در رشته مهندسی صنایع مدرک کارشناسی خود را دریافت کرد. پسازآن دورههای راهنمای گردشگری را گذراند و بهواسطه علاقهمندی زیاد به حیاتوحش و طبیعت تصمیم گرفت رشته کارشناسی ارشد محیطزیست با گرایش تنوعزیستی را انتخاب کند. او اکنون داوطلبانه با گروههای حفاظتگر در حوزه پرندگان کار میکند.
عکاسی حیاتوحش، کلاس درس حفاظت
«طبیعت برای ما همیشه یک پناهگاه بوده، وقتی دوربین در دست میگیریم، سعی میکنیم حسی را که خودمان موقع دیدن یک صحنه داریم، ثبت کنیم و به بیننده انتقال دهیم.» این گفته «پدرام شوبیری»، عکاس حیاتوحش، است. او و همسرش، «ستاره چگینی»، سالهاست در حوزه عکاسی حیاتوحش فعالیت دارند. آنها به مناطق زیادی در ایران سفر و تصویر گونههای مختلف را ثبت کردهاند. در گفتوگو با این زوج عکاس از آنها پرسیدم چطور به وادی عکاسی حیاتوحش علاقهمند و درگیر حفاظت از گونههای مختلف شدند.
یوز همچنان قربانی جاده و بیآبی
در ایران هیچ گونهای بهاندازه «یوزپلنگ» توجه مردم و رسانهها را به خود جلب نکرده است. از ابتدای دهه هشتاد، پروژه بینالمللی برای حفاظت از این گونه تعریف شد و دفتری در سازمان حفاظت محیطزیست به آن اختصاص دادند. پس از اجرای سه فاز تعلیق پروژه، حالا پس از شش سال دوباره شاهد شروع پروژه اینبار با عنوان «ملی» هستیم. پروژه حفاظت از یوزپلنگ آسیایی و زیستبومهای مرتبط، برجستهترین برنامه و تلاش کشور برای حفظ آخرین جمعیت یوزپلنگ بوده است. این پروژه در روند اجرای خود بیشترین حجم مشارکت متخصصین خارجی و داخلی، بالاترین سطح حمایت اجتماعی و دریافت بیشترین سرمایهگذاریهای مالی و انسانی را در امر حفاظت از یک گونه در ایران بههمراه داشت. چرا برخلاف انتظارها، دارا بودن این حجم از حمایت نهتنها به احیای جمعیت یوز در ایران منجر نشد، بلکه شاخصهای جمعیتی نشان از روند کاهشی جمعیت یوز دارند؟ در گفتوگو با «باقر نظامی»، مدیر ملی پروژه یوزپلنگ آسیایی و زیستبومهای مرتبط، دراینباره از او پرسیدیم. این گفتوگو البته به آسیبشناسی فازهای پروژه محدود نشد و در آن مواردی مانند اولویتهای پروژه، همکاران آن و آخرین وضعیت جاده یوز را هم جویا شدهایم.
دوستی خالهخرسه در سبلان
چه اتفاقی میافتد که خرسی، با توان بالقوه حمله به انسان، در میان جمعیتی پرتعداد و در فاصلهای چندمتری در ارتفاعات سبلان آرامآرام پرسه میزند و بهدنبال لقمهای غذا میگردد؟ خرسها معمولاً در طول روز فعالاند، اما در مناطق پرجمعیت انسانی اغلب به فعالیت شبانه روی میآورند تا از مواجهه مستقیم اجتناب کنند. بااینحال، ویدئویی که اخیراً از حضور خرس سبلان در میان کوهنوردان منتشر شده، این پرسش را مطرح میکند که چرا این حیوان در روشنایی روز اینچنین به دور انسانها میچرخد و به دریافت غذا از آنها نیاز پیدا کرده است؟
جاده مرگ «کرایی»
«کارزار» اینبار برای تخریب یک منطقه حفاظتشده امضا جمع میکند؛ «منطقه حفاظتشده کرایی» در شمالشرق خوزستان. کارزار «مطالبه مردمی برای احداث جاده میانبر ایمن اهواز-مسجدسلیمان» که حالا امضاهایش به بیش از یازده هزار رسیده است. این مطالبه مردمی داشتن یک جاده ایمن را به جادهکشی در منطقه امن قوچ و میش گره زده است؛ اگرچه در متن کارزار اشارهای به نابودی یکی از بکرترین مناطق حفاظتشده خوزستان و نبود مجوز نشده است.
نیروی پنهان برای نجات طبیعت
نقش سازمانهای غیردولتی در کاهش اثرات زیستمحیطی جنگها
جنگ، جهنم پرندگان است
پیشنهاد میکنم موتور جستجوگر گوگل خود را باز کنید و در مورد تعداد درگیریهای مسلحانه و مدرن از سال 2020 تا 2024 در دنیا بخوانید. اگر بخواهم بهصورت خلاصه نتیجه این جستوجو را به شما بگویم، بیش از 10 هزار حمله مخرب در دنیا اتفاق افتاده است. کشورهایی مانند افغانستان، اتیوپی، میانمار، یمن، سودان، اوکراین، غزه و بسیاری مناطق دیگر درگیر این جنگها بودهاند. اما در این مطلب میخواهم نگاهی عمیقتر به مسائل داشته باشیم، مانند اثرات مخرب جنگها و حتی تمرینات نظامی افراطی بر روی طبیعت و خصوصاً پرندهها. پرندهها در طول جنگ چه میکنند؟ کجا میروند؟ چه آسیبهایی میبینند؟
غایب بزرگ قابها
چرا استفاده از مشاور محیطزیست در آثار سینمایی و تلویزیونی لازم است؟
