بایگانی مطالب برچسب: تاریخ
قهرمانان پنهان تاریخ ایران
ایران در طول تاریخ خود شاهد جنگ‌ها و بحران‌های متعددی بوده است؛ از حمله‌های خارجی و فروپاشی‌های سیاسی گرفته تا قحطی‌ها، تغییرات ایدئولوژیک، شورش‌ها و سرکوب‌های داخلی. روایت مسلط این بحران‌ها اغلب با نام پادشاهان، فرماندهان و فاتحان مرد گره خورده است؛ درحالی‌که بخش بزرگی از تاریخ بقا، بازسازی و استمرار جامعه با نام و نشان زنان رقم خورده است. زنانی که از خانه تا میدان‌های جنگ، در مناسبات اجتماعی و در دل فروپاشی‌ها و فراز و نشیب‌های گوناگون، نقش‌های حیاتی ایفا کرده‌اند.
روایت دوام و ایستادگی ایرانِ خسته
|پیام ما| مردم ایران در تاریخ خود، بارها با لحظه‌هایی روبه‌رو شده‌اند که همه‌چیز فروریخته است؛ نان نبوده، امنیت نبوده، مفهوم وطن آسیب دیده و...، اما آنها ایستادند. حاکمان و مهاجمان و اشغالگران رفته‌اند، اما مردم مانده‌اند. در روایت رسمی تاریخ، اغلب نقل حاکمان با پیروزی‌ها و شکست‌هایشان ثبت شده، اما آنچه کمتر در این روایت‌ها دیده می‌شود، شیوه مواجهه مردم عادی با این حوادث تلخ و گاه ویرانگر است؛ اینکه جامعه چگونه از هم نپاشید، مفهوم وطن چگونه باقی ماند، زندگی روزمره چگونه دوباره شکل گرفت و یک جامعه خسته چگونه توانست خود را از زیر آوار حوادث بیرون بکشد. در گفت‌وگو با «علی بیگدلی»، استاد تاریخ و عضو هیئت‌علمی دانشگاه شهیدبهشتی، تلاش کردیم به بازخوانی همین بخش کمتر بیان‌شده تاریخ بپردازیم.
ایران؛ موقعیت ویژه
|پیام ما| موقعیت جغرافیایی منحصربه‌فرد ایران و بهره‌مندی از ذخایر سرزمینی فراوان در این کشور، ایران را به یکی از مهمترین کشورها در نقشه‌های بین‌المللی تبدیل کرده است. اما مرور تاریخ و تندباد حوادثی که این سرزمین کهن، به‌ویژه در دو قرن اخیر از سر گذرانده، نشان می‌دهد این موقعیت بیش از آنکه این سرزمین را از مواهب متعدد منتفع کند، تاریخی پرحادثه برای آن رقم زده است. در گفت‌وگو با «علیرضا ملائی‌توانی»، استاد دانشگاه و عضو هیئت‌علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، نگاهی داشتیم بر اثرات موقعیت استراتژیک ایران بر حوادث تاریخی آن. ملائی‌توانی معتقد است به‌رغم پیشرفت‌های تکنولوژیک در دنیا، جغرافیا هنوز هم می‌تواند عنصر اثرگذاری در شکل‌گیری حوادث و وقایع در کشورها باشد.
همه زنان زندگی صدراعظم
در تاریخ پرالتهاب عصر ناصری، سرنوشت امیرکبیر با زنان زندگی‌اش و سرنوشت این زنان با دوران صدراعظمی او گره خورده است؛ زنانی که هر یک به‌شکلی در مدار قدرت، وفاداری و سیاست حضور داشتند. «ملک‌زاده خانم»، همسر وفادار، رنج تبعید را به امنیت تهران ترجیح داد و پای همراهی ایستاد؛ «مهدعلیا»، مادر شاه و رقیب سرسخت صدراعظم، با نفوذ و سماجت سیاست در دربار به‌نوعی حکومت می‌کرد؛ و «تاج‌الملوک»، دختر خردسال، بعدها در مسیر تاریخی فرزندش تأثیر گذاشت. این زنان، در سکوت و جدال، هم‌پای مردان، بخش مهمی از سرنوشت امیرکبیر و عصر ناصری را رقم زدند. در این گزارش نقش زنان مهم زندگی امیرکبیر را پیش و پس از مرگ او بازخوانی می‌کنیم.
چندصدایی در قلمرو کوروش
کوروش؛ چهره‌ای میان تاریخ و سیاست
کوروش؛ آزادی‌خواه یا جهان‌گشا
روایتی زنانه از روزهای بمباران بغداد
یادمان غریب پدر نثر فارسی
با وجود گذشت نزدیک به هزار سال از نگارش «تاریخ بیهقی»، یاد «ابوالفضل بیهقی» چنانکه باید، در زادگاهش زنده نیست. بنای یادمان او در روستای «حارث‌آباد» بیست سال است که نیمه‌تمام رها شده، اما هم‌زمان گروهی از پژوهشگران و دوستداران زبان فارسی تلاش کرده‌اند با برگزاری مراسمی در روز بیهقی، اول آبان، در کنار همین بنای نیمه‌کاره در حارث‌آباد، یاد نویسنده بزرگ نثر فارسی را زنده نگه دارند. «مهدی سیدی‌فَرُّخَد»، پژوهشگر تاریخ بیهقی، از جمله افرادی است که سال‌ها بر روی نسخه‌های خطی این اثر کار کرده و حالا از ضرورت توجه دوباره به میراث بیهقی می‌گوید: «اهل قلم و سواد باید بیهقی را بخوانند و با آن آشنا شوند. هر کس قلم به دست می‌گیرد، باید بداند پشتوانه زبان فارسی در نثر، از او آغاز می‌شود.»
باستان‌شناسی، دانش ریشه‌ها و افق آینده
در میانه میدان، مراقبتی فمینیستی
مروری بر کتاب «شعاع؛ میدان تحریر، برداشت دوم»
شعر؛ شهر بی‌دفاع
آنچه سلبریتی‌ها بر سر ادبیات می‌آورند
