بایگانی مطالب برچسب: انتقال آب
مدیریت آب ایران، ابزار ندارد
|پیامما| نشست مشترک کارشناسان علومانسانی با سخنگوی صنعت آب کشور از سوی «مدرسه محیطزیستی زاگرس مهربان» برگزار شد. نشستی که به نقد و بررسی مدیریت کلان آب کشور پرداخت، اما بر ایجاد بازار آب تمرکز کرد. مخالفان ایجاد این بازار میگویند نهاد بازار با آنچه در تجارب خارج از کشور وجود دارد، قابلمقایسه نیست و کارایی آن را نخواهد داشت. همچنین، جامعهشناسان میگویند در این طرحها جامعه در نظر گرفته نشده و به حاشیه رفته است. اما موافقان معتقدند مسیری جز بازاریکردن آب بهنفع ایجاد «بهرهوری» و «کاهش مصرف» وجود ندارد. نهاد بازار مسیر خودش را طی خواهد کرد و فقط رگولاتور میخواهد.
خسارت نخلها چه شد؟
آتشسوزی هزاران نخل در آبادان که از اوایل تابستان شروع شده بود، هنوز ادامه دارد و دو هفته پیش دامن یکی دیگر از روستاهای بخش مرکزی را گرفت. عصر دوم مهرماه حدود یکهزار نفر نخل خرمای مثمر در جریان آتشسوزی در روستای «تنگه سه» از بین رفت. در ماههای گذشته ۴.۵ میلیون نخل در خوزستان با تنش آبی شدیدی مواجه بودهاند. تابستان امسال برای نخلستانهای آبادان ثمری نداشت. دو ماه پیش نیز آتش هزاران نخل را در دهستان «منیوحی» بخش اروندکنار خاکستر کرد و نخلداران را به خاک سیاه نشاند. کمآبی و شوری کارون نیز آخرین ضربه را به باقی نخلستانها زد و خرماهای شیرین را تلخ و سیاه کرد. هزاران نخلی که در آتش سوختند و یا آب شور بیبارشان کرد، بیمه نبودند. مسئولان از جبران خسارت نخلستانها خبر میدهند. اما نگرانی نخلداران نهفقط برای نخلهای سوخته، بلکه برای نخلستانهایی است که در پاییندست کارون، لب شط اروند و بهمنشیر، هنوز تشنهاند و بیم آن میرود سال آینده هم برایشان بیثمر باشد.
بحران بیبازگشت زیر پای ایران
زخمی دیگر بر پیکره دریاچه ارومیه
یک اشتباه استراتژیک
فرونشست با فروچاله فرق دارد
اعلامیه فوت قناتی زنده
«نبادان» هنوز زنده است، اما حکم مرگش را امضا کردند. مسئولان امور آب ابرکوه، هیئتامنای قنات و بهرهبرداران محلی در جلسهای، فوت قنات را اعلام کردند. مثل اینکه برای بیماری که در تخت بیمارستان بستری است، فاتحه بخوانند و برای خاکسپاریاش برنامه بریزند. بدون اینکه مهم باشد آب جاری در رگهای نبادان، صدها و بلکه هزاران سال است، سرو ابرکوه را سیراب میکند. با لوله پولیکایی که از قنات بهسمت زمینهای کشاورزی کشیدند، مزرعههایشان را سیراب کردند و مظهر نبادان را خشکاندند. اکنون سرنوشت سرو کهنسال ابرکوه چه میشود؟
از علم تا رؤیافروشی
بحران آب در ایران، داستانی پیچیده و چندلایه است؛ روایتی نه از یک حادثه ناگهانی، بلکه از روندی طولانیمدت که هم عوامل طبیعی و هم دستاندازیهای انسانی در آن سهم دارند. کاهش بارندگی و تغییراقلیم، تنها حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد از سهم این بحران را به خود اختصاص دادهاند. سهم عمده و فاجعهبارتر در ایجاد بحران آب را مدیریت نادرست منابع آب، توسعه بیرویه کشاورزی پرمصرف، انتقال آبهای گسترده و حفر چاههای غیرمجاز فراوان، جانمایی و بارگذاری صنعتی و جمعیتی بیش از توان اکولوژیکی مناطق مختلف کشور، بهویژه مناطق مرکزی و تخریب اکوسیستمهای طبیعی، برعهده دارند. مشکل اصلی اینجاست که مصرف آب کشور در بخشهای شرب، صنعت و کشاورزی به حدود ۹۶ میلیارد مترمکعب رسیده، درحالیکه میزان مجاز برداشت از منابع آب تجدیدپذیر، فقط ۴۲ میلیارد مترمکعب است. این عدم توازن (بهرهبرداری بیش از ۲۰۰ درصدی نسبت به حد مجاز) که مسئله اصلی و واقعی آب ایران است، نهتنها باعث کمآبی یا خشکی رودها و چشمهها و دریاچهها شده، بلکه دشتها را هم تشنه و دچار فرونشست کرده است و رشد بیابانزایی را نیز در پی داشته است.
آینده تاریک «سفیدرود»
بستهشدن راه کنشگری با چراغسبز محیطزیست
«شینا انصاری»، رئیس سازمان حفاظت محیطزیست کشور در سفری به استان کهگیلویهوبویراحمد در پاسخ به اعتراضات فعالان محیطزیست این استان درباره چرایی سکوت سازمان متبوع خود برای جلوگیری از ساخت سدهای ماندگان و خرسان روی سرشاخههای کارون که فاقد مجوزهای محیطزیستی هستند و حکم قطعی برای توقف ساخت یکی از آنها وجود دارد، با سکوت درباره سد خرسان بیان کرده است «درباره سد ماندگان موضع ما مخالفت بود؛ اما تأکید دکتر پزشکیان این است که دستگاههای دولتی علیه هم شکایت نکنیم.»
«وفاق» دولت، علیه «محیطزیست»
نخستین بار که نام معاون اول رئیسجمهوری در تکمیل و مداخله برای تعجیل در اجرای سد ماندگان، سدی بر سرشاخه رودخانه «ماربر» اصفهان به گوش رسید، سخنگوی دولت اعلام کرد قصد مداخلهای در کار نبوده و موضوع فقط تأکید بر تسریع بررسی طرح است. حالا اما پای رئیسجمهوری هم به میان آمده است. رئیس سازمان حفاظت محیطزیست هفته گذشته اعلام کرد طرحی که از ابتدا نیز مجوزهای محیطزیستی و مطالعه نداشته، با وجود مخالفت کارشناسی سازمان تکمیل شده است و امکان شکایت از وزارت نیرو را هم ندارد؛ چون رئیسجمهوری دستور داده دستگاهها از هم شکایت نکنند. بنابراین، موضوع به معاونت غیرتخصصیِ حقوقی در دولت ارجاع داده شده است. همزمان بیش از یک سال است که سازمان حفاظت محیطزیست هیچ اطلاعاتی در مورد تصمیمات پیرامون این سد ارائه نمیدهد و در تازهترین پاسخ دولت در سامانه شفافیت به کنشگران اعلام شده است: «در اين مورد نيز تشخيص امر در صلاحيت معاونتهای محترم تخصصی و با تأیيد ادارهكل محترم حراست میباشد.» ماربر یکی از سرشاخههای اصلی کارون است و سد ماندگان در دل منطقه حفاظتشده قرار گرفته، نه مجوز دارد و نه مطالعاتی برای آن ارائه شده است. فعلان محیطزیست از پنهانکاریهای سازمان حفاظت محیطزیست ابزار نگرانی میکنند و میگویند حیات «ماربر» و «دنا» هر روز بیشازپیش در خطر است.
رودخانه «اعلا» را به کجا میبرید؟
اعتراض خوزستانیها به طرحهای انتقال آب دوباره بالا گرفته است. این بار طرح انتقال آب از سرشاخه رودخانه علاء (اعلا) در شمالشرق خوزستان به استان کهگیلویهوبویراحمد است که صدای اعتراض مردم را بلند کرده. طرح انتقال آب از رودخانه علاء در حالی چراغ خاموش، آغاز شده که نگاهها در جای دیگر، متوجه فشارهای وزارت نیرو برای اجرای طرحهای جدید انتقال آب از سرشاخههای رودخانه کارون بود. واکنشها به انتشار خبر اجرای این پروژه که در بیاطلاعی خوزستانیها کلید خورده، از دو هفته پیش شروع شد. در پی آن، تعدادی از اهالی روستاهای شهرستان صیدون که هممرز با استان کهگیلویه است، روز جمعه تجمعی اعتراضی برپا کردند. آنها با پای پیاده عازم کارگاه محل اجرای طرح شدند تا خودشان ماشینآلات را جمعآوری کنند. وقتی نیروی انتظامی جلوی راهشان را گرفت، با سنگ جاده خوزستان به کهگیلویه را مسدود کردند.
صفر
آخرین آمار شرکت مدیریت منابع آب ایران، تصویر روشن بحران است. کمتر از یک ماه مانده به پایان سال آبی جاری، سه سد مهم کشور خالیِ خالی شدهاند، موجودی آب سدهای بزرگ در مقایسه با پارسال ۲۵ درصد کاهش یافته و مجموع رقم پرشدگی سدهای مهم فقط ۴۱ درصد است. بحرانی که اکنون در آن زیست میکنیم، قابلانتظار بود و بارها در هشدارهای کارشناسان تکرار شد، اما تمرکز بر تأمین آب مورد نیاز بخش کشاورزی، بدون توجه به خشکسالی ادامه یافت. اکنون که بحران آب، به سخنرانیهای مسئولان ردهبالای کشور راه پیدا کرده، یک پژوهشگر حوزه آب میگوید اگر بارندگیهای پاییز ما را از این وضع نجات ندهد و تغییری در مدیریت تقاضای آب رخ ندهد، دچار فروپاشی اجتماعی و اقتصادی میشویم.
