مسجد جامع ورامین، تنها مسجد دایر چهارایوانی در ایران، با تکمیل فرآیند آزادسازی حریم و مرمت‌های اصولی، در یک قدمی ثبت در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار گرفت. این اثر فاخر که یادگاری از دوران ایلخانی است، با جهانی‌شدن، به یکی از مقاصد اصلی گردشگری بین‌المللی تبدیل خواهد شد.

|پیام ما| چشمه‌های سورت در مازندران که با مناظر طبیعی منحصر‌به‌فرد و رنگ‌های چشم‌نواز و فرم پلکانی‌اش شناخته می‌شد، حالا قرار است صفحه جدیدی از تاریخ مازندران را ورق بزند و روایت استقرار بشر را در مجاورت این عارضه کم‌نظیر طبیعی نقل کند. به‌تازگی گروهی از باستان‌شناسان برای تعیین عرصه و حریم محوطه باستانی سورت در این منطقه مستقر شده‌اند و به شواهدی دست پیدا کرده‌اند. براساس گزارش پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، بررسی‌های اولیه باستان‌شناسان نشان می‌دهد این محوطه در مسیر یکی از مهمترین گذرگاه‌های تاریخی در میان تمدن قوشه (شهر صددروازه، دامغان امروزی) و دشت گرگان قرار گرفته و شواهدی از توالی استقرارهای کهن را در خود جا داده است.

سه سال پیش وقتی فیلمبرداری سریال سووشون در باغ عفیف‌آباد و مسجد نصیرالملک شیراز همراه با وارد آوردن آسیب به این آثار ملی شد و اعتراض فعالان میراث فرهنگی و کنشگران محلی را به‌دنبال داشت، «نرگس آبیار» در صفحه اینستاگرامش توضیحاتی را منتشر و در بخشی از آن تأکید کرد: «خودم یک فعال میراث فرهنگی هستم و دغدغه میراث فرهنگی دارم.» اما او به‌عنوان «فعال میراث فرهنگی» وقتی سریال بعدی خود را کلید زد و باز هم برای لوکیشن سریالش به سراغ بناهای تاریخی رفت، باز هم بی‌توجهی به ضوابط میراث فرهنگی در حفاظت از بناهای تاریخی را در پیش گرفت. چندی پیش تصاویری از حسینیه امینی‌ها در قزوین منتشر شد که نشان می‌داد عوامل سریال «بامداد خمار» بدون توجه به قدمت بنا داربست‌ها و الحاقاتی به آن اضافه کرده‌اند و حالا تصاویری از مسجد عتیق قزوین منتشر شده است که نشان می‌دهد دیوارهای این بنای ثبت ملی به‌شکل غیرمسئولانه‌ای توسط گروه فیلمبرداری رنگی شده و آسیب دیده‌ و بعد از اتمام فیلمبرداری به حال خود رها شده است؛ هرچند پس از رسانه‌ای شدن موضوع، روابط‌عمومی این سریال رنگ‌پاشی به دیوارهای مسجد را تکذیب و اعلام کرد: «تا جایی که امکانپذیر بوده از دیوارهای کاذب و پرتابل در این پروژه استفاده شده است». این اولین‌بار نیست که موضوع آسیب گروه‌های فیلمبرداری به بناهای تاریخی موجب نگرانی می‌شود. پیش‌ازاین، بارها این مسئله محل اعتراض فعالان میراث فرهنگی بوده است، اما گویا نه وزارت میراث‌فرهنگی در اجرای قانون جدیت لازم را دارد و نه گروه‌های فیلمبرداری توجهی به رعایت ضوابط فعالیت در این اماکن دارند.

شهر دزفول به‌دلیل تراکم بافت تاریخی، به شهر آجر مشهور است. آجرکاران این شهر را بازماندگان معماران معبد چغازنبیل می‌دانند، همان آجرکارانی که معمار قلعه شوش بودند. دزفول شهری کهن با پیشینه تاریخی چندهزارساله است و از قدیمی‌ترین شهرهای استان خوزستان به‌شمار می‌رود. این شهر از نظر تاریخی، طبیعی و فرهنگی ویژگی‌های برجسته‌ای دارد. دزفول ۲۴۴ هکتار بافت تاریخی دارد که در بخش شرقی شهر قرار گرفته و دارای ۲۸ محله بوده و ۷۵ خانه ثبت ملی را در خود جا داده است. این بافت تاریخی برای ادامه حیات خود به‌عنوان بافتی منحصربه‌فرد با معماری ویژه نیاز به رسیدگی و توجه بیشتر دارد.

مرمت کاخ کیومرث داراب به‌تازگی به‌پایان رسیده است اما مرمت‌گران باتجربه استان فارس معتقدند، این نوع شیوه که در مرمت کاخ کیومرث به‌کار گرفته شده نامش حتی مرمت غیراصولی نیست بلکه یک نوع جعل تاریخ است. آنها می‌گویند، این کاخ با اینکه در فهرست آثار ملی کشور به‌ثبت رسیده اما هیچ گاه در شورای فنی استان فارس مطرح نشده و فاقد طرح مرمتی بوده است.

هفته گذشته خبر تخریب شبانه این سینما منتشر شد و واکنش اداره‌کل میراث‌فرهنگی استان به این اتفاق قول ثبت ملی این اثر بود. حالا اما ریاحیان با بیان اینکه پرونده ثبتی سینما نور آماده و برای ثبت در آثار ملی ایران فرستاده شد، می‌گوید: «البته این مسئله زمان‌بر است؛ ثبت ملی بناهای تاریخی روندی دارد و این آثار باید شاخصه‌هایی داشته باشند که جمع‌آوری این مستندات و طی این مراحل پیچیدگی خاص خود را دارد و درنهایت باید کارگروهی در تهران تشکیل شود و پرونده ثبت ملی این آثار را بررسی کند. می‌توانستیم زودتر در این زمینه اقدام کنیم و من به‌عنوان متولی میراث‌‌فرهنگی شهرستان کرمان اعلام می‌کنم که این کم‌کاری از طرف ما انجام شده است. واقعیت این است که از این بناها در کرمان زیاد داریم و ممکن است شبیه این اتفاق ۱۰ روز دیگر برای یکی دیگر از این بناها بیفتد؛ اما اگر زودتر اقدام می‌کردیم، این اتفاق برای سینما نور کرمان نمی‌افتاد.»

پس از انتشار فیلمی از تخریب شبانه سازه‌ای منسوب به آسیاب قاجاری در تهران، معاون میراث فرهنگی استان تهران گفت که خبر تخریب آسیاب تاریخی والی صحت ندارد و این اثر همچنان پابرجا است.

مدیرکل میراث فرهنگی مازندران با اعلام اینکه پل تاریخی آزان شهرستان جویبار مرمت شد، گفت: یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون ریال از محل اعتبارات سال ۱۴۰۲ برای مرمت پل آزان شهرستان جویبار هزینه شده است.

اینجا بافت تاریخی شیراز است؛ بی‌هیچ‌ نشانی از تجربه زیسته هزاران انسان که در آن متولد شده، بالیده و مرده‌اند. روی تصورتان خط بطلان بکشید که اینجا بتوانید جلوه‌هایی از معماری و فرهنگ را ببینید و جهانیان را انگشت به دهان بگذارید. دوربین‌ها اینجا فقط می‌توانند عملیات تروریستی مردی را ثبت و ضبط کنند که برای کشتار آمده است. اینجا صحبت از نور نیست و درهای باز و حوض‌های آبی و کاشی‌های رنگی. یورش بافت‌خواران دوباره شروع شده است. هسته تاریخی شهر شیراز ملغمه‌ای شده است از پارکینگ‌ها با نرده‌های آهنی، کارگاه‌های بی‌بنیه، خانه‌های نیمه‌خراب، سیم‌های بیرون‌زده از در و دیوارها و پنجره‌های کور. اینجا بوی زباله می‌دهد و خاکروبه.

هنوز خبر آثار به‌تاراج‌رفتۀ موزۀ امام علی (ع) در سرخط خبرهاست که تحقیقات میدانی خبرنگار «پیام ما» از موزۀ زندان قصر نشان می‌دهد، بسیاری از درها و بخش‌های این موزه، با زنجیر بسته شده‌اند، به‌جز تالارهایی از موزۀ قصر که زمانی با تابلوها و و ویدئوپروژکتورها، روایت‌گر زندانی‌ها در دوران پهلوی بودند یا نشان از تاریخچۀ این موزه داشتند. عجیب اما این است که تابلوها و اشیاء این تالارها، به‌صورت ناشیانه‌ای کنده و از جا درآمده‌ و به جایش یک‌سری آثار شبهه‌صنایع‌دستی به نمایش یا فروش گذاشته شده‌اند. این موزه اکنون به‌جای اینکه پاتوق گروه‌های فرهنگی باشد، محل گردهمایی نت‌ورکی‌ها شده است تا در سالن موزه، جلسات توجیهی خود را برگزار کنند! البته پیش از این هم عکس‌هایی به دست ما از پشت درهای بستۀ این موزه رسیده که نشان می‌دهد، ساخت‌وسازی ناشفاف در تالارهای تاریخی این موزه در جریان است. برخی از کارشناسانی که نمی‌خواستند نامشان آورده‌ شود، عنوان کردند، تعدادی از اتاق‌های تاریخی موزه در حال تخریب است؛ این درحالی‌است که موزۀ قصر، جزو آثار ملی ایران بوده و در ۲۶ آبان ۱۳۷۵ به شمارۀ ۱۷۶۶، در فهرست آثار ملی ثبت شده است. پیگیری از رئیس موزه و همچنین رئیس ادارۀ میراث‌ فرهنگی تهران، به جایی نمی‌رسد؛ چون مدام رد تماس می‌دهند یا تلفنشان از شبکۀ ارتباطی خارج می‌شود. «اسکندر مختاری» که از کارشناسان پیشکسوت میراث‌ فرهنگی و از نخستین طراحان این موزه بوده، می‌گوید: «این وضعیت نشان می‌دهد که چگونه سرمایه‌های ملی و فرهنگی ما نابود می‌شود. اینجا زمانی قطب فرهنگی بود، نشست‌های مهمی برگزار می‌شد، اما سال‌هاست که همه‌چیز تعطیل شده و رویه‌ای نادرست در این موزه در جریان است.» «احمد محیط طباطبایی» رئیس ایکوم هم، وضعیت کنونی این موزه را محکوم کرد.

|پیام ما| سال ۱۳۹۹ که ماجرای تغییر کاربری غسالخانۀ «عموزین‌الدین» مطرح شد، «محمد فروغی» یکی از معتمدان محله و عضو هیئت امنای مسجد «حاج آخوند»، به «ایسنا» گفته بود که اهالی محل بخشی از قبرستان را حصارکشی کرده‌اند و انتظار داریم بنای غسالخانه که به ثبت ملی هم رسیده است و مزار تعدادی از شخصیت‌ها در این محل وجود دارد، حفظ شود. محلی‌ها می‌گفتند کتیبه‌ای در غسالخانه بوده که به‌یک‌باره ناپدید شده است. «مجید رضازاد عموزین‌الدینی» مورخ تبریزی که اصالتً اهل محلۀ «عموزین‌الدین» هم هست نیز، همان موقع گفته بود ساماندهی قبرها به‌علت تاریخی‌نبودن این قسمت، شاید عیبی نداشته باشد، اما حفظ و مرمت غسالخانه مهم است؛ انتظاری که برآورده نشد و حالا مسئولان تبریز پیگیر عاملان تخریب غسالخانه‌ای هستند که ثبت ملی شده بود.

مدیر کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان مرکزی از تعرض بولدوزرها به محوطه باستانی قلعه‌نو که دارای آثاری از دوره‌های مختلف تاریخی است، خبر داد.