بایگانی مطالب : محیط زیست
تجربه جهانی شکار مجاز و نقش آن در حفظ مناطق قرق
کاسه گردوغبار، ۹۰ سال بعد
«کاسه گردوغبار» (Dust Bowl) نامی بود که به دشتهای جنوبی ایالات متحده آمریکا دادند؛ جایی که در خشکسالی دهه ۱۹۳۰ درگیر طوفانهای شدید غبار شد. با وزش بادهای شدید، گردوغبار خفهکننده مناطقی از تگزاس تا نبراسکا را درنوردید، دامها را تلف کرد و محصولات کشاورزی در سراسر منطقه را از بین برد. کاسه گردوغبار تأثیرات اقتصادی خردکننده رکود بزرگ را تشدید کرد و بسیاری از خانوادههای کشاورز را به مهاجرت ناامیدانه در جستوجوی کار و شرایط زندگی بهتر سوق داد. رمان معروف «خوشههای خشم» نوشته «جان اشتاینبک» نیز با همین سوژه شکل گرفت و در سال ۱۹۴۰ «جان فورد» با اقتباس از آن فیلمی ساخت که اسکار بهترین کارگردانی را دریافت کرد. اما در آن دهه چه گذشت و این بحران چگونه مهار شد؟
پروانه شکار برای حفاظت یا قلعوقمع؟
«من بشخصه مخالف شکارم. در عمرم هم شکار نکردهام. اما به صرف مخالفت من، سه میلیون اسلحه شکاری در دست مردم ایران دود و شکار متوقف نمیشود؟ در مقوله مدیریت و حفاظت از حیاتوحش ما با مسائل و پیچیدگیهای زیادی روبهرو هستیم و با صرف مخالفت زبانی با یک فرایند نهتنها کار درست نمیشود، بلکه ممکن است نتیجه بیش از یک دهه تلاش، در عرض یک هفته از بین برود و نابود شود.» اینها صحبتهای «طاهر قدیریان»، کارشناس حیاتوحش، است. «افشین دانهکار»، استاد دانشگاه تهران، نیز قرقها را ظرفیت بخش خصوصی در عرصه حفاظت میداند، همچنان که «حامد ابوالقاسمی»، حفاظتگر و دبیر انجمن حفاظتگاههای خصوصی حیاتوحش، معتقد است نتیجه نادیدهگرفتن ظرفیت مردمی و مخالفت با صدور پروانه شکار، قلعوقمع حیاتوحش و افزایش تعارضات خواهد بود.
کرکس، سرمایه ارزشمند اکوسیستم
خرس پیدا نشد، بازی با شیر دروغ است
کلینیک پردیسان در این ماهها بهواسطه گمشدن «تولهخرس قهوهای» خبرساز شده است. کسانی که بهشکل مستمر خبرهای این حوزه را دنبال میکنند، اما برایشان خبرهای این مجموعه محدود به تولهخرس نیست. آنها بالا و پایینهای زیادی را در این مجموعه دیده و شایعات زیادی دربارهاش شنیدهاند. در گفتوگو با «نسیبه سادات میرباقر»، کارشناس حیاتوحش و مسئول کلینیک پردیسان تهران، از او درباره برخی حواشی مطرحشده درباره این مجموعه، میزان بودجه آن و سازوکار غذادهی پرسیدیم. آخرین روز زندگی پلنگ دماوند از دیگر مواردی بود که با میرباقر در میان گذاشتیم، اینکه آیا اتفاقات آخرین روز دراینباره دخیل بود یا خیر؟ چرا توله کاراکال هر شب از این کلینیک جابهجا میشد؟ وضعیت نگهداری حیوانات را استاندارد میداند و درست است که سه بالابان گم شدهاند؟
مرگهای دنبالهدار در زاگرس
«ریبین گورانی» ۱۰ روز در کما برای زنده ماندن تلاش کرد. دود آتشسوزی گسترده در جنگلهای مریوان، اواخر مردادماه به ریههایش تاخت، همان زمان و پس از بازگشت از محل حادثه به مراکز درمانی رفت اما آنطورکه انجمن محیطزیستی چیا نوشت، با تأخیر بستری شد و پس از چند روز وخامت حال، تهوع و سرگیجه شدید، نهایتاً در روز سهشنبه، ۴ شهریور، به کُما رفت. ۱۰ روز در کما ماند و ۱۴ شهریور خبر ازدسترفتنش آمد تا نامش در کنار «حمید مرادی»، «چیاکو یوسفینژاد» و «خبات امینی»، بهعنوان کشتهشدگان در آتشسوزیهای امسال کردستان قرار گیرد. حمید، چیاکو و خبات برای خاموش کردن آتش آبیدر اوایل مرداد جانشان را از دست دادند و حالا در شهریورماه، ریبین ۲۷ساله برای خاموش کردن آتش جنگلهای مریوان از دست رفته است.
کارگری در گرمای کشنده
گرمای ماه پایانی تابستان همچنان کارگران خوزستانی را در میان شعلههای سوزان کار، به آزمون طاقت میکشاند. اوج گرما پشت سر گذاشته شده، اما در گزارش جدید سامانه جهانی پایش دما، چند شهر خوزستان در فهرست گرمترین شهرهای جهان معرفی شده است. آبادان در روز جمعه، ۱۴ شهریور، با تجربه دمای ۴۶ درجه سانتیگراد گرمترین شهر جهان شد. شهر «صفیآباد» دزفول نیز با ثبت دمای ۴۵.۳ درجه سانتیگراد در کنار «عین صالح» الجزایر عنوان چهارمین شهر گرم جهان را به خود اختصاص داد. در گرمترین زمان تابستان سال جاری دمای هوای خوزستان از ۵۰ درجه گذشت و به ۶۰ درجه گرمای هلاککننده نزدیک میشد. با اینهمه، کارگران باید در این دما و شرجی نفسگیر به کار ادامه میدادند، چون کارفرمایان زیر بار هزینه تعطیلی نمیرفتند.
نیروگاه خودتأمین یا اتلاف سرمایه؟
قرار بود تا پایان سال ۱۴۰۴، صنایع فولاد، سیمان، آلومینیوم، مس و فلزات اساسی، کانیهای فلزی و غیرفلزی، پالایشگاهها، پتروشیمیها و صنایع شیمیایی، مجموعاً ۱۰ هزار مگاوات نیروگاه بسازند تا برای تأمین برق خودشان نیاز به شبکه سراسری نداشته یا وابستگیشان به شبکه سراسری حداقل شود. اما اکنون کل نیروگاههای ساختهشده در این بخش فقط دو هزار مگاوات و بازدهی آنها در حد ۳۴ تا ۳۵ درصد است. «آرش نجفی»، رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران، معتقد است ورود مستقیم صنایع که هیچ تخصصی در نیروگاهسازی و نیروگاهداری ندارند، به این حوزه، باعث کاهش راندمان و اتلاف منابع شده است. او و «حمیدرضا صالحی»، رئیس هیئتمدیره انجمن ساتکا، میگویند مسیر دولت از ابتدا اشتباه بوده و سیاستهای ضعیف و نادرست، بهجای حمایت، صنایع را سردرگم کرده و سرمایهها را هدر داده است؛ اصلاح فوری سیاستهای حمایتی و قیمتگذاری و ورود سرمایهگذاران متخصص تنها راه بازگرداندن اعتماد و تحقق توسعه پایدار انرژی است.
بود و نبود ما واقعاً فرقی داشت؟
تجربه درنای سیبری و هشدار برای یوز
بستهشدن راه کنشگری با چراغسبز محیطزیست
«شینا انصاری»، رئیس سازمان حفاظت محیطزیست کشور در سفری به استان کهگیلویهوبویراحمد در پاسخ به اعتراضات فعالان محیطزیست این استان درباره چرایی سکوت سازمان متبوع خود برای جلوگیری از ساخت سدهای ماندگان و خرسان روی سرشاخههای کارون که فاقد مجوزهای محیطزیستی هستند و حکم قطعی برای توقف ساخت یکی از آنها وجود دارد، با سکوت درباره سد خرسان بیان کرده است «درباره سد ماندگان موضع ما مخالفت بود؛ اما تأکید دکتر پزشکیان این است که دستگاههای دولتی علیه هم شکایت نکنیم.»
