بایگانی مطالب: محیط زیست
کمبود نیرو و تجهیزات در زیستگاه یوز
پارک ملی توران گرچه سالهاست نامش با «یوزپلنگ آسیایی» گره خورده، اما در سالهای اخیر عنوان دیگری هم دارد؛ تنها زیستگاه زادآور یوز در ایران! همین موضوع باعث شده است هر فعالیتی در توران حساسیت بیشتری داشته باشد و رؤسای آن زیر فشار مضاعف قرار گیرند. از «مجید عجمی»، رئیس این پارک ملی، پرسیدیم مهمترین چالشهایی که در انجام مأموریت خود یعنی زیستگاه یوز با آن مواجه است، چیست؟ جبیرها با چه هدفی به توران منتقل شدند؟ آموزش مردم محلی در این شرایط اورژانسی یوز آیا فایدهای دارد؟ و آیا تجهیزات و نیروهای تحت اختیارش برای حفاظت از اصلیترین زیستگاه زادآور یوز کافی است؟
ترامپ و روایت کهنه انکار تغییراقلیم
دشمن زمین
رئیسجمهور آمریکا، با این کلمات اقدامات مقابله با پدیده تغییراقلیم را وصف کرد: «پوچ»، «احمقانه»، «فریب»، «کلاهبرداری». او در سخنرانی یکساعتهاش در مجمع عمومی سازمان ملل تا توانست به تغییراقلیم و علم تاخت. سخنرانی علیه پدیدهای که پژوهشهای علمی بیشماری بر آن صحه میگذارند و ظهور آن بر همه عیان شده، قابل پیشبینی بود، اما بسیاری را برآشفته است. ترامپ از زمان بازگشت به ریاستجمهوری در ژانویه، بارها به پروژههای جهانی برای مقابله با تغییراقلیم حمله کرده و ماههاست که تلاش میکند نهادهای جهانی فعال در این زمینه را تضعیف کند.
پرندگان؛ همکاران بیمزد کشاورزان
جغدها، پرندگان شکاری، دارکوبها و برخی گنجشکسانان با کنترل جمعیت حشرات و جوندگان خسارتزا در اکوسیستمهای کشاورزی کمیت و کیفیت محصول را افزایش میدهند و عامل کنترل بیولوژیک آفات در کشاورزی هستند. کنترل آفات یکی از بزرگترین چالشها در کشاورزی مدرن (فشرده) به حساب میآید و پرندگان نقش عمدهای در خدمات کنترل آفات در اکوسیستمهای کشاورزی ایفا میکنند. افزایش حضور پرندگان در مزارع میتواند به کنترل بیوژیک آفات در اکوسیستمهای کشاورزی کمک کند و بهطور قابلتوجهی جمعیت بیمهرگان گیاهخوار، بهویژه حشرات را کاهش دهد. در این مطلب میخوانیم که پرندگان چه نقشی در کمک به کشاورزان ایفا میکنند.
استعمار محیطزیستی بهنام «تجدیدپذیرها»
توجه به انرژیهای پاک باید بهنفع محیطزیست و جامعه محلی تمام شود، اما گزارش تکاندهنده گاردین خلاف این تصور نشان میدهد؛ گذار به انرژی پاک با سرمایهگذاری بیضابطه کشورهای توسعهیافته و سرمایهداری نظیر ایالات متحده آمریکا، انگلیس، استرالیا در کشورهای فقیر و کمترتوسعهیافته، باعث نابودی محیطزیست و نقض حقوق بشر شده است. طبق این گزارش ۷۰ درصد این معادن با زمینهای جامعه محلی و دهقانان همپوشانی دارد. همچنین، ۷۱ درصد معادن در مناطقی با تنوعزیستی بالا قرار گرفتهاند. این گزارش هشدار میدهد رسیدن به عدالت در انرژی، با نقض حقوق جامعه محلی در مناطق توسعهنیافته امکانپذیر نخواهد شد.
رها از خشونت، پیش به دنیای مد
داستان زنی در گینهنو که کارآفرین شد
زنی که با دوربینش به دل طبیعت زد
«عاشقانهای برای کرم ابریشم» نخستین ساخته «لیلا فولادوند»، مستندساز ایرانی و مدیرعامل انجمن مستندسازان حیاتوحش، تنوعزیستی و محیطزیست ایران است. این فیلم چرخه شگفتانگیز زندگی کرم ابریشم را از لحظه تخمگذاری تا تبدیل شدن به بید بالغ روایت میکند. فولادوند پس از این تجربه، مسیر کاری خود را بهسوی دیگر گونهها و چالشهای محیطزیستی گسترش داد و سالهاست این موضوعات را در قاب تصویر ثبت میکند. لیلا فولادوند دانشآموخته کارگردانی تئاتر از دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران و تنها مستندساز ایرانی است که موفق شده در بخش مقدماتی جشنواره معتبر Jackson Wild -یکی از مهمترین رویدادهای جهانی در زمینه فیلمسازی طبیعت، علم، محیطزیست و بحران اقلیمی- بهعنوان داور حضور داشته باشد. او در طول ۱۸ سال فعالیت حرفهای، موفقیتهای متعددی بهدست آورده است. در هشتمین جشنواره بینالمللی فیلم شهر، فیلم «شهر زنده» ساخته مشترک او و محمدحسین نظری، بهدلیل ثبت تصاویر خلاقانه از محیطزیست شهری تهران، دیپلم افتخار، نشان زرین جشنواره و جایزه نقدی بخش «بهترین دستاورد فنی و هنری» را دریافت کرد. همچنین، در جشنواره تلویزیونی مستند، فیلم «شهر زنده» جایزه بهترین فیلم را بههمراه «محمدحسین نظری» از آن خود کرد و فولادوند برای فیلمبرداری این اثر، تندیس بهترین فیلمبرداری را نیز بهدست آورد. لیلا فولادوند در کنار این افتخارات، تنها تصویربردار زن سینمای مستند ایران است که به عضویت انجمن جهانی زنان تصویربردار حیاتوحش (Wildlife Camera Woman) درآمده؛ جایگاهی که او را در میان چهرههای شاخص و اثرگذار این عرصه در جهان قرار میدهد. در این گفتوگو از او پرسیدیم چرا سراغ فیلمسازی درباره محیطزیست و حیاتوحش رفت؟ آیا بهعنوان زن با چالشی مواجه شده است و چشمانداز مستدسازی زنان را چطور میبیند؟
حمله با داس و چاقو به جنگلبان آملی
سر با داس شکافته شده و بخیهها روی لایههای خون نشستهاند. چاقو پای راست «فضلالله اسماعیلی» را نشانه گرفته و او در روزهای اخیر بر تخت بیمارستان آراد تهران مدام به این فکر کرده که چطور قاچاقچیان چوب، جنگلبانی را در شهر و مقابل خانوادهاش به خاک نشاندهاند و فقط یک نفر از آنها بازداشت شده؟ اتفاق روز هجدهم شهریور افتاد، در شهر آمل؛ یک روز بعد از آنکه اسماعیلی و همکارانش کامیون یک قاچاقچی چوب را گرفتند. فردای آن روز دو برادرزاده آن فرد مقابل همسر، زن برادر و کودکان دو و هشت ساله به اسماعیلی حمله کردند. بچه هشتساله هنوز نتوانسته حمله به عمویش را هضم کند، تحت رواندرمانی است و مدام گریه میکند. پای اسماعیلی بیحس است، عصبها ناتوانند و او میگوید: «هیچچیز به قبل برنمیگردد.» سال گذشته هم عدهای خانه او را به رگبار بستند و هنوز مشخص نیست این کار توسط چه کسانی انجام گرفته بود.
تفریح انسانها به قیمت رنج حیوانات
|پیام ما| دو سال پیش مرگ یک اسب کالسکه در منهتن، منجر به تدوین قانونی در شورای شهر نیویورک شد که هدف آن حذف کالسکههای اسبکش از سنترالپارک و دیگر بخشهای منهتن بود. قانونی که به یاد همین اسب «رایدر» نامگذاری شد. حالا شهردار نیویورک از شورای شهر درخواست کرده تا هرچه سریعتر قانون «رایدر» را تصویب کند و کالسکهها از سنترالپارک جمعآوری و کالسکه یا ماشینهای برقی جایگزین شود. حذف کالسکههای اسبکش با رویکرد مخالفت با بهرهکشی از حیوانات برای گردشگری در بسیاری از کشورها اتفاق افتاده است. در ایران هم این مسئله، بهویژه درباره وضعیت نامناسب اسبهای درشکه در میدان نقشجهان اصفهان و ارگ شیراز، سالهاست مطرح است. اوج حساسیتها زمانی بود که در تابستان ۱۳۹۸ یکی از اسبها در میدان نقشجهان بر اثر شدت گرما از حال رفت؛ اما پیگیریها مقطعی ماند و درنهایت منجر به تصمیمگیری یا اقدامی اساسی نشد. هرچند در مورد اقداماتی که برای برچیدن این درشکهها صورت گرفته، حرف و سخن فراوان است.
هورالعظیم در آتش، دولتها در مناقشه
شش ماه از خودسوزی بخش عراقی هورالعظیم (هورالهویزه) میگذرد. دود غلیظ این آتشسوزیها که ابتدا پنج شهرستان در خوزستان را در بر میگرفت، حالا گستردهتر شده و نفس ۱۰ شهرستان را گرفته و در چند نوبت منجر به تعطیلی شده است. دانشگاه علومپزشکی اهواز اخیراً از افزایش ۷۰ درصدی مراجعات بیمارستانی بهدلیل آلودگی هوا خبر داده و اعلام کرده که از ابتدای امسال صد هزار مورد مراجعه ناشی از آلودگی هوا در مراکز درمانی استان ثبت شده است که عمدتاً مربوط به مشکلات قلبی و تنفسی بودهاند. در پی اعتراضات مردمی در خوزستان از جمعآوری امضا و راهاندازی کارزار تا طومار اساتید دانشگاه شهید چمران اهواز، نسبت به انتشار دود و بوی نامطبوع در ماههای اخیر با پیگیری استاندار خوزستان مسئله آتشسوزی هورالعظیم برای نخستینبار ۲۵ شهریور در جلسه هیئت دولت مطرح شد. اعزام هواپیمای آبپاش با هماهنگی کشور عراق برای آبپاشی هورالهویزه (بخش عراقی هورالعظیم) از مصوبات بود. همچنین، برایناساس مصوب شد هیئت دولت کارگروهی متشکل از وزرای امور خارجه، کشور، نیرو و سازمان حفاظت محیطزیست تعیین کند تا از طریق ارتباطات دیپلماتیک با مسئولان عراقی، موضوع را پیگیری کند. رهاسازی آب از سدهای حوضه کرخه (سیمره و کرخه) نیز از دیگر راهکارهای این جلسه بوده تا بخشهایی از هورالهویزه در خاک عراق را مرطوب کند.
