بایگانی مطالب: اقتصاد
کدام استان صدرنشین تجدیدپذیرهاست؟
ایران به‌عنوان یکی از ۱۰ کشور اول انتشاردهنده گازهای گلخانه‌ای در جهان تعهد به کاهش چهار درصدی انتشار این گازها داده است. تعهدی که در آخرین سند تعهد ملی در معاهده پاریس داده شد. کشوری که چهارمین ذخایر بزرگ نفت و دومین تأمین‌کننده گاز طبیعی جهان را دارد، بار تأمین انرژی‌اش بر دوش سوخت‌های فسیلی بوده اما ناترازی در کنار کسری گاز، کشور را به سمت‌وسوی انرژی‌های پاک سوق داده است. بنا به اعلام «محسن طرزطلب»، رئیس سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق، طبق پتانسیل‌سنجی ظرفیت‌های تجدیدپذیر در کشور، ظرفیت انرژی باد برای تولید برق بیش از ۷۱ هزار مگاوات و ظرفیت استفاده از نور خورشید برای تولید برق در حدود ۱۵۰ هزار مگاوات است. گزارش آماری ماهانه انرژی‌های تجدیدپذیر که توسط ساتبا منتشر می شود، نشان می‌دهد تا پایان بهمن‌ماه ۱۴۰۳ کرمان با ۲۱۹ مگاوات انرژی تجدیدپذیر در صدر استان‌های کشور قرار دارد و بعد از آن قزوین با ۱۷۰.۸ مگاوات، یزد با ۱۵۰.۴ مگاوات و اصفهان با ۱۴۳.۴ مگاوات انرژی تجدیدپذیر قرار دارند؛ میزان نیروگاهای نصب‌شده اما اختلاف فاحشی با ظرفیت این استان‌ها دارد.
افزایش بازدهی نیروگاه‌ها دستورکار دولت
| پیام‌ما | مدیرعامل شرکت تعمیرات نیروگاهی ایران در نشست خبری روز گذشته اعلام کرد چالشی در زمینه تعمیر نیروگاه‌ها تا رسیدن اوج بار تابستان وجود ندارد و این اقدام راندمان نیروگاه‌های کشور را بالا خواهد برد. او همچنین اعلام کرد تأمین قطعات مورد نیاز تعمیر و نگهداری کشور تا بالای ۸۰ درصد با تکیه بر توان و تولید داخل تأمین می‌شود و مابقی از کشورهای دیگر وارد می‌شود که درصورت رفع تحریم‌ها با تأمین این قطعات نیز با سهولت بیشتری انجام خواهد شد.
آزمون اراده‌ها
حفاظت از بناهای تاریخی: سرمایه‌گذاری برای گردشگری پایدار
سبد محدود صادرات کشاورزی
|پیام‌ما| ترکیب اقلام صادراتی ایران در حوزه کشاورزی و صنایع غذایی در سال ۱۴۰۲ بیش از آنکه نشانگر تنوع و عمق باشد، بیانگر وابستگی نگران‌کننده به معدودی از کالاهای خام و سنتی است. طبق داده‌ها، تنها ۱۷ قلم کالا با مجموع ارزش صادراتی سه هزار و ۲۵۱ میلیون دلار، معادل ۵۰.۱ درصد از کل ارزش صادرات این حوزه را به خود اختصاص داده‌اند. این تمرکز بالا به روشنی نشان می‌دهد نیمی از صادرات کشور تنها بر دو درصد از تنوع کالاهای ممکن استوار است و این نشان‌دهنده وابستگی سنگین به سبدی محدود و شکننده است. اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران در گزارشی که با عنوان «صادرات محصولات غذایی و کشاورزی، از روندهای جهانی تا ایران در بازار چین» منتشر کرده است، اعلام کرده نکته مهم و منفی، تسلط محصولات خام و با حداقل فراوری مانند پسته، سیب، هندوانه، پیاز و گوجه‌فرنگی در این فهرست است؛ محصولاتی که بهرغم ارزآوری نسبی، فاقد ارزش‌افزوده بالا و برند صادراتی متمایز هستند. همچنین، صادرات کالاهایی با نسبت بالای وزن به ارزش مانند هندوانه گوجه‌فرنگی در کشوری با بحران آب، زنگ خطر مهمی است که باید به آن توجه شود. در کنار اینها، سهم اندک فراورده‌هایی مانند رب گوجه‌فرنگی، شیرینی بدون کاکائو و زعفران بسته‌بندی‌شده، بیانگر آن است که ایران هنوز نتوانسته در زنجیره ارزش صنایع غذایی جایگاه قابل‌دفاعی پیدا کند و بخش بزرگی از صادرات آن همچنان خام‌محور و سنتی باقی مانده است
قرض بلاعوض دولت از صنایع
۱۱ میلیارد دلار؛ این ظرفیت تولید ازدست‌رفته فولاد در ۴ سال گذشته است. ۱۱ میلیارد دلار با راه‌اندازی دو هزار و ۵۰۰ نیروگاه ۱۰ مگاواتی خورشیدی (هزینه راه‌اندازی هر ۱۰ مگاوات چهار میلیون دلار) برابری می‌کند. ظرفیتی که اگر راه‌اندازی می‌شد، نه‌تنها مشکلات فولادسازان بلکه بخش قابل‌توجهی از مشکل برق کشور نیز حل می‌شد. علی‌رغم اینکه توانیر از صنایع خواسته است برای رفع محدودیت تا ۸۰ درصد دیماند (مقدار قدرتی که از اداره برق خریداری شده) مصرفی خود، نیروگاه تجدیدپذیر بسازند؛ اما صنایع بزرگ فولادی توفیق چشمگیری در این زمینه نداشتند. نیروگاه ۶۰۰ مگاواتی فولاد مبارکه اصفهان نیز زیر ۱۰ درصد وارد مدار شده است. چرا صنایع فولاد سمت احداث نیروگاه خورشیدی نمی‌روند؟ رئیس انجمن فولاد کشور می‌گوید برق تولیدی صنایع بزرگ در مواقع ناترازی از خودشان دریغ می‌شود و صنایع فولادی کوچک نیز توان مالی برای احداث نیروگاه ندارند. امسال اولین سالی است که با شروع بهار صنایع فولاد دچار محدودیت شدند، این درحالی‌است که ظرفیت تولید فولاد کشور سال گذشته در ادامه محدودیت‌ها با بیش از ۲ میلیون تن کاهش به ۳۰ میلیون تن رسیده است و کارشناسان این صنعت هشدار می‌دهند ادامه این روند منجر به از دست رفتن رتبه دهم کشور در تولید فولاد جهان خواهد شد.
اعداد فاجعه‌بار تجدیدپذیرها
باوجود موقعیت ویژه ایران برای بهره‌مندی از انرژی خورشیدی، بادی و انواع انرژی‌های پاک، سهم واقعی تجدیدپذیرها در تأمین برق کشور حدود ۰.۷ درصد است. دولت چهاردهم اکنون با افزایش ۵۳ درصدی قیمت خرید تضمینی برق خورشیدی در آغاز سال ۱۴۰۴، قصد دارد سرمایه‌گذاری در این بخش را ارتقا دهد و عقب‌ماندگی خود از برنامه هفتم توسعه را جبران کند، نرخ‌هایی که البته هنوز اختلاف فاحشی با نرخ معاملات حقیقی انجام‌شده در بورس اوراق بهادار دارند. این عقب‌ماندگی در شرایطی است که معاون برنامه‌ریزی و نوآوری ساتبا از افزایش ۲۰ هزار مگاواتی صدور پروانه جدید ساخت نیروگاه‌های تجدیدپذیر از ابتدای دولت خبر داده است پروانه‌هایی که فقط صادر شده‌اند و هنوز یک‌بیستم آنها هم عملیاتی نشده است.
جواهر زمین‌شناسی در تهدید گردشگری بی‌ضابطه
نوروز ۱۴۰۴، سالی پرترافیک برای میراث فرهنگی ایران بود. نوروزی که مردم ترجیح دادند به‌جای دیدوبازدیدهای بعد از افطار در ماه رمضان، عیدانه خود را در سفر باشند. اما در کنار اشتیاق به سفرهای نوروزی، آسیب‌های بسیاری هم به اماکن تاریخی، طبیعی و محیط‌زیستی وارد شد که یکی از آنها موضوع خاک‌های رنگین جزیره هرمز بود. خطر برداشت غیرمجاز این خاک‌های رنگی تا جایی ادامه پیدا کرد که دلسوزان محیط‌زیست اقدام به راه‌اندازی کارزاری برای برگرداندن خاک هرمز، کردند تا شاید این خاک به خانه‌اش بازگردد و آرایش خاک سرخ در بهترین شرایط اصلاح شود. «احمد نادعلیان»، هنرمند سرشناس حوزه تجسمی که سال‌ها در زمینه فرهنگ‌سازی و خدمت به بومیان این منطقه فعالیت داشته، جزیره هرمز را «بهشت زمین‌شناسان» می‌داند و به «پیام ما» می‌گوید: «انگار عادت کردیم در دوره‌ای نگران حیات‌وحش و حیوان‌هایی مثل آهو و یوزپلنگ ایرانی باشیم و در روزگاری هم مثل امروز به یغما رفتن خاک هرمز را فریاد کنیم.»
توزیع ناعادلانه خاموشی‌ها
|پیام‌ما| نايب‌رئیس کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی در گفت‌وگو با پیام ما عنوان کرده است که علاوه‌بر شروع زودهنگام و بدون اطلاع قبلی خاموشی‌هایی که از نیمه فروردین در سراسر کشور اعمال می‌شود، موضوع توزیع ناعادلانه خاموشی‌ها میان تهران و سایر استان‌ها نارضایتی شهروندان سراسر کشور را افزایش داده است. به‌گفته «رمضانعلی سنگدوینی»، این کمیسیون از شهروندان در نقاط مختلف کشور گزارش‌های متعددی دریافت کرده است که از قطعی‌های مکرر، بدون اطلاع‌رسانی قبلی و با مدت‌زمان طولانی خبر می‌دهد که عملاً زندگی روزانه، کسب‌وکارها و خدمات عمومی را مختل کرده است. او تأکید کرده است «تبعیض آشکار در توزیع خاموشی‌ها میان تهران و دیگر مناطق کشور» یک چالش است و ادامه این وضعیت، به‌ویژه با نزدیکی به فصل گرما، می‌تواند به یک بحران اجتماعی گسترده تبدیل شود؛ بحرانی که پیش‌زمینه آن بی‌تدبیری در مدیریت انرژی و کم‌کاری در توسعه زیرساخت‌های نوین برق است.
انگیزه‌های پنهان طرح ادغام وزارت نیرو
با وجود اینکه دولت ممنوعیت‌های مشخصی برای جلوگیری از ایجاد سازمان‌ها و وزارتخانه‌های جدید و ادغام‌های این دستگاه‌ها وضع کرده است، اما مجلس شورای اسلامی طرحی با موضوع «ادغام وزارت نیرو در دو سازمان حفاظت محیط‌زیست و ایجاد وزارت آب و محیط‌زیست و ادغام بخش برق این وزارتخانه با وزارت نفت» را اعلام وصول کرده است. این درحالی‌است که این طرح یک‌بار در سال ۱۳۹۷ در مجلس شورای اسلامی رد شد. حالا کارشناسان موافق و مخالف آن بسیار هستند، اما در میان همه نظرهای موافق و مخالف هشدارهای جدی وجود دارد. نخستین هشدار مربوط به بخش برق است که می‌گوید وزارت نفت فاقد درک انرژی‌های نو و غیرفسیلی است و وزارت احتمالی انرژی می‌تواند در بخش‌های مختلفش دارای تناقض بالا باشد. دومین هشدار مهم مربوط به ایجاد وزارت آب و محیط‌زیست است. برخی کارشناسان بر این باورند که مجلس با این اقدام نفوذ و فشار خود بر این سازمان را که با همه انتقادهای واردشده عملکردی مستقل در حوزه وظایف خود دارد، افزایش می‌دهد و عملاً آنچه نشانه گرفته شده، استقلال سازمان حفاظت محیط‌زیست است.
