بایگانی مطالب: تجدیدپذیر
تشدید تنش آبی در روستاها
بهرغم آنچه طی سه سال گذشته دولت تلاش کرده است وضعیت آبرسانی به روستاهای دارای تنش آبی و یا فاقد دسترسی به شبکۀ آبرسانی را دچار تحول و بهبودیافته اعلام کند، آمارهایی که به تفکیک استانها ارائه شده است، گویای تحول چشمگیری نیست. درحالحاضر و به استناد همین اعداد، در سراسر کشور بیش از ۷ هزار و ۳۰۰ روستا وجود دارد که ۵ ماه نخست امسال را با کمبود و یا نبود آب آشامیدنی سپری کرده است و در بیشتر موارد به این روستاها آب جیرهبندی داده و یا با تانکر آبرسانی شده است. استان سیستانوبلوچستان مانند همیشه طلایهدار بیآبی در کشور و استانهای خراسان رضوی، جنوبی، هرمزگان، یزد و خوزستان هم دارای وضعیت وخیم هستند. همچنین ۲۵۸ شهر کشور نیز همچنان در وضعیت تنش آبی به سر میبرند.
نسخۀ گذر از ناترازی برق
ناترازی برق در شروع دولت رئیسی، ۱۲ هزار مگاوات بود و اکنون در بهترین حالت، ۱۶ هزار مگاوات. پیامکهای وقتوبیوقت کمپین «باانرژی» راهی از پیش نبرده و مدیرعامل توانیر، چند روز پیش اعلام کرد که امسال از مرز ۸۰ هزار مگاوات هم عبور میکنیم تا به ۲۰ هزار مگاوات ناترازی برسیم. رئیس هیئتمدیرۀ اتحادیۀ شرکتهای تولیدکنندۀ برق، با قاطعیت عدمالنفع ۱۵۰ هزار میلیارد تومانی امسال را تا پایان پیک تابستان بهدلیل خاموشیها تأیید کرده است. پیشبینی شده با ادامۀ رویه (سالی ۳ تا ۸ درصد رشد مصرف) طی ۱۰ سال آینده، ناترازی برق به ۳۷ هزار مگاوات و به میزان یکسوم برق مصرفی کشور برسد. «پیام ما» در این گزارش برای کسب راهکاریی برای برونرفت دولت پزشکیان از این ناترازی شدید برق، به سراغ کارشناسان انرژی رفته است.
کابینهٔ ما مردانه است
وقتی از «صدیقه ترابی» دعوت کردم تا به عنوان یکی از نامزدهای وزارت نیرو به «پیام ما» بیاید تا گفتوگو کنیم، با تردید پذیرفت. ترابی یکی از نامزدهای نهایی کمیته نیرو برای معرفی به رییس جمهوری بود اما با اینحال به نظر می رسید که تحت تاثیر فضایی که حول این وزارتخانه شکل گرفته بود چندان امیدوار نبود که از موانع پیش روی زنان عبور کند. تردید او ناشی از فضایی بود که در دو سه هفته اخیر برای این وزارتخانه شکل گرفته است. تکرار این جمله که «اداره وزارت نیرو دشوار است و خیلی مردانه است. باید مردی توانمند وزیر شود که بتواند ناترازی آب و برق را رفع کند.» ادعایی که روشن نیست چگونه مطرح و ترویج شده است. او از سال ۷۹ در بدنه وزارت نیرو در سمتهای مختلفی خدمت کرده و در دوره وزارت رضا اردکانیان، مدیرکل دفتر آب و آبفای این وزارتخانه بود. او در دوره مسئولیتش حتی از زبان منتقدانش به عنوان مدیری منضبط و باسواد شناخته میشود. او که دانش آموختهٔ دکتری عمران آب دانشگاه صنعتی امیرکبیر است در سالهای گذشته برای اصلاح الگوی مدیریت منابع آب در ایران تلاش فراوانی کرده است. او اکنون به این نتیجه رسیده که اصلاح ناترازی در آب و برق نیازمند اتخاذ رویکردی کلان در حوزه توسعه در سطح کلان است و با بخشینگری نمیتوان کاری از پیش برد.
نسخۀ حفر چاه برای تامین آب شرب سیستان
|پیام ما| «برای تأمین آب منطقۀ سیستان، از سوی وزارت نیرو سه لایه طرح تعریف شده است.» این خبری بود که وزیر نیروی دولت سیزدهم در آخرین نشست خود با خبرنگاران آن را اعلام کرد. «علی اکبر محرابیان» با اعلام این خبر توضیح داد: «عمق آبخوان در دشت سیستان بسیار بالاست و آب آن شورتر از آب دریای خزر است و در مرحلۀ نخست باید همین آب را به آب حیات و زندگی تبدیل کنیم.» بهگفتۀ محرابیان، ۱۵۰ حلقه چاه عمیق به عمق ۳۵۰ متر در فواصل طولانی حفر شد: «این پروژه با سرعت قابلتوجه عملیاتی شد؛ بهطوری که پیشرفت اجرایی آن امروز به بیش از ۵۰ درصد رسیده است.» بااینحال، هیچ توضیحی از ارزیابی محیطزیستی یا مطالعۀ اثرات برداشت آب از منابعی که امکان تجدید آنها فقط طی قرنهای متوالی وجود دارد، اعلام نشده است.
کسری غیرقابلجبران پاشنۀ آشیل تأمین برق تابستانی
|پیام ما| اگر صنعت برق بتواند ظرفیتهای موجود در شبکۀ سراسری، شامل شبکۀ انتقال و نیروگاهی را در سطح پایدار و کمترین خروج اضطراری تجهیزات، مورد بهرهبرداری قرار دهد، باز هم تأمین برق کشور در معرض دو ریسک جدی قرار دارد؛ یکی عمر بسیار بالای بخشی از ظرفیت منصوبه و دیگری محدودیتهای شبکۀ انتقال و برق و پرباری آن. وجود این مخاطرات باعث ميشود که بهرهبردارِ، شبکه را در شرایط غیرقابلپیشبینی قرار دهد و کلیۀ طرحهای مدیریت مصرف، تفاهمنامهها و هماهنگيها با واحدهای تولیدی را دچار انحراف جدی کند و خسارتهای جدی ناشی از خاموشيهای برنامهریزینشده را رقم بزند. اتاق ایران در گزارشی با عنوان «بررسی ابعاد امنیت تأمین برق در اوج مصرف برق تابستان ۱۴۰۳» عنوان میکند، مصرف شبکه در زمان پیک مصرف تابستان ۱۴۰۳ در صورت اعمال محدودیتهای مصرفی به مشترکان بهمنظور جبران بخشی از کسری برق به میزان ۱۱ هزار مگاوات، باز هم مابقی کسری را در سه محدودۀ حد پایین، میانی و بالا که بهترتیب ۳.۱ ، ۴.۶ و ۶ هزار مگاوات بوده، قرار میدهد که پاشنۀ آشیل امنیت تأمین برق در برهۀ حساس اجتماعی و سیاسی کشور است. در این وضعیت صنعت برق یا باید محدودیتهای اعمالشده به واحدهای تولید و با مصارف عمده را تشدید کند و یا تأمین بخشهایی از مشترکان خانگی را محدود کند و چارهای جز انتخاب یکی از این دو راه با ادامۀ روند فعلی ندارد.
احتمال افزایش حوادث شبکه برق به دلیل شدت گرما
مدیرکل مهندسی و راهبری شبکه برق توانیر با اشاره به افزایش دما و رشد فزاینده مصرف برق کشور در ایام اوج بار امسال، از رشد ٦ هزار مگاواتی بار مصرفی شبکه نسبت به سال قبل خبر داد که حوادث مختلفی را در سطوح مختلف شبکه به همراه داشته است.
دموکراسی مشارکتی برای تابآوری اقلیمی
ایران با هنجار اقلیمیِ جدید و شرایط آبوهوایی تازهای متأثر از تغییر اقلیم و گرمایش جهانی مواجه است که خود را در افزایش شدید دما -تا دو برابر میانگین جهانی- افزایش تعداد و تداوم روزهای گرم (میانگین دمای سالانه در کشور در ۱۰ سال اخیر تا ۲ درجه بیشتر از متوسط ۱۰ ساله در ۵ دهۀ قبل است و تا اینجای تابستان، خوزستان برای اولینبار ده روز متوالی دمای بالای ۵۰ درجه را تجربه کرده است)، کاهش بارندگی و تغییر الگوی بارش، تغییر زمانیِ فصلها و زمانِ بارندگیها، سیل و از همه مهمتر پیامدهای جانبی و مدیریتی این پدیدهها -مانند فرونشست، گردوغبار و تخلیۀ آبخوانها و...- نشان داده است. در مقابل این شرایط جدید، راهبردهای منسوخ، واکنشی، قدیمی و بدتر از آن انفعال را باید کنار گذاشت. از سوی دیگر، بازگشتناپذیری تغییر اقلیم و گسترشیابندگیاش، موضوع و مفهوم تابآوری را به میان کشانده است. اما مسئله این است: چه نوع تابآوری؟!
شبکۀ برق زیر فشار گرما
|پیام ما| همزمان با اوجگرفتن گرما در کشور، صنعت برق که از گذشته با ناترازی تولید و مصرف روبهرو بوده، در وضعیت بغرنجی قرار گرفته است. کمبود برق موجب شده تا صنایع در روزهای گذشته خاموشیهای گستردهای را تجربه کنند. بااینحال این تصمیم وزارت نیرو هم چارهگشا نبود و شهرهای مختلف کشور در روز پنجشنبه تعطیل شدند و با تصمیم دولت، امروز (شنبه)، ساعت کار ادارات دولتی در بسیاری از شهرها کاهش یافته است.
جهش ۹ درصدی نیاز به مصرف برق
مدیرعامل شرکت توانیر با اشاره به افزایش بیسابقه دما در کشور گفت: ٰمیانگین دمای وزنی کشور در این روزها نسبت به مدت مشابه سال گذشته بین ۱.۵ تا ٢ درجه افزایش را نشان میدهد. این در حالی است که براساس گزارشهای سازمان هواشناسی میانگین وزنی حداکثر درجه حرارت در ٦ سال اخیر ۴۰.۲ ثبت شده که بیسابقه است.
دانش انرژی بهروز شود
جهان امروز جهان فناوری است و این شعار نیست. آب یکی از مهمترین چالشهای کشور که زندگی بیش از هشتاد میلیون شهروند ایرانی با آن گره خورده است، اما چندان با تکنولوژی آشنا نشده است. گواه این موضوع استفاده از روشهای قدیمی ذخیرۀ آب، بیتوجهی به بازچرخانی، اجرای سنتی طرحهای آبخیزداری و آبخوانداری، ضعف در کشاورزی سنتی، کارآمد نکردن آن و بسیاری مانند آن است. این مسئله نه فقط در مورد آب، بلکه در سایر بخشهای انرژی کشور نیز قابل ردگیری است؛ چه اینکه برق کشور نیز از همین چالش رنج میبرد و بهرغم تبلیغات گستردۀ دولتی، هیچ راهحل عملیای برای کاهش ناترازی برق در کشور به اجرا نرسیده است. اینبار کارشناسان از ضرورت بهروزرسانی دانش آب و انرژی و «فناور» کردن مدیریت این بخش میگویند.
