بایگانی مطالب: آب
«طالبان» تمکین نمیکند
در پی سیلاب رودخانه هیرمند و سرریز سدهای «کجکی» و «ارغنداب» وزیر نیرو از برنامهریزی برای سفر کمیساران آب ایران به افغانستان بهمنظور سنجش میزان آب رودخانه خبر میدهد. «عباس علیآبادی» به پیامما میگوید بیش از پنج بار با طالبان برای برگزاری جلسه کمیساران مکاتبه کرده است. جلسهای که بنا بر معاهده اینبار باید به میزبانی ایران برگزار میشد، اما طرف افغانستانی میگوید مجوز سفر به ایران را ندارد. بنابراین، وزیر نیرو میگوید بهدلیل اهمیت برگزاری این نشست برای کشور، ایران داوطلب سفر به افغانستان شده است. اجتناب طالبان از سفر به ایران درحالیاست که از زمان زمامداری طالبان طی سه سال گذشته نهفقط حقابه ایران تأمین نشده است بلکه سازههای آبی افغانستان تمام سیلابهای این رودخانه فرامرزی را مهار و منحرف و از خاک ایران دور کرده است.
کمیساران غایب آب
سد کجکی در افغانستان در پی سیلابی شدن رودخانه هیرمند در بالادست سرریز کرد. خبری که براساس تصویر ماهوارهای نیز قابلتأیید است. براساس تصاویر ماهوارهای «سد کجکی»، ۳۰ فرودین ۱۴۰۴ در بیشترین میزان ذخیره آب در بالاترین حد ممکن و کاملاً پر است. طبق معاهده هیرمند میان ایران و افغانستان معیار اندازهگیری آب از سوی کمیساران آب ایران برای تأمین و رهاسازی حقابه از سوی افغانستان، ایستگاه «دهراوود» در بالادست سد کجکی است. با وجود ذخیره قابلتوجه هیچ واکنشی از سوی ایران برای بازدید و اندازهگیری آب انجام نشده است. آنهم در شرایطی که خلاف آنچه در معاهده قید شده است، طرف افغانستانی مکلف به نصف دستگاه اندازهگیری در این ایستگاه بوده است.
تأمین آب تهران پایدار نیست
۳۱ بهمنماه ۱۴۰۳، به پیشنهاد وزارت کشور، جلسهای با حضور همه وزرا برگزار شد و مصوباتی برای کاهش تنش آب شرب در تهران و برخی شهرها بههمراه داشت. با وجود اهمیت این مصوبات، نقدهایی فنی به آن وارد است که پرداختن به آنها ضروری بهنظر میرسد. تأثیرات ظاهری کمبود یا افت کیفیت آب بر محیط زندگی انسان، بر کسی پوشیده نیست. اما مجموعه اثرات مستقیم و غیرمستقیم بحران آب بر پایداری و آینده ایران، همواره از سوی مسئولان نادیده گرفته شده است. ضروری است همه مؤلفههای کمی، کیفی، پنهان، آشکار، مستقیم و غیرمستقیم مؤثر بر مدیریت منابعطبیعی مانند آب، خاک و هوا مورد توجه قرار گیرد. حاکمیت باید برای هریک از این مؤلفهها، شاخصهای مشخصی تعریف کند و براساس ماهیت و میزان اثرگذاری آنها، مسئولیتپذیری و سازوکار پاسخگویی را در ساختار مدیریت خود اعمال کند. در نبود چنین نگرش و ساختاری در بدنه قوه مجریه، تصمیمگیری در هیئت وزیران محدود به وزارتخانههای ظاهراً مرتبط با موضوع آب میماند؛ درحالیکه آب نقشی چندوجهی و بنیادی در همه ابعاد زندگی ایفا میکند. بیتوجهی به نقشهای غیرمستقیم و گاه پنهان دیگر وزارتخانهها در فرایند تصمیمسازی و مطالبهگری راهبردی، باعث میشود تصمیمات نهایی از جامعیت و کارآمدی لازم برخوردار نباشد.
مصائب بیدبلند برای «کرهسیاه»
«ما، جمعی از کشاورزان روستای کرهسیاه ملامهدی بخش مرکزی بهبهان که در کنار پالایشگاه بیدبلند خلیج فارس مشغول کشتوکار هستیم، بدین وسیله اعتراض خود را نسبت به آسیب و کاهش محصول خرما، برنج و گندمزارها اعلام میداریم.» این بخشی از شکواییه اهالی روستاهای اطراف پالایشگاه بیدبلند است. آنها سالهای قبل هم از وضعیت موجود شکایت داشتند و میگفتند آب چشمه مروارید که زمانی از بهترین چشمههای بهبهان و محل تأمین آب شرب و کشاورزی روستاهای منطقه بوده، دیگر نهتنها برای شرب مناسب نیست که هیچ محصول آببری از شر آلودگیهایش در امان نمانده است. شکایت چندسال قبل بینتیجه ماند و هجدهم فروردینماه شورای شهر بهبهان در نامهای خطاب به دادستان کل کشور، ریاست سازمان حفاظت محیطزیست و ریاست سازمان بازرسی کل کشور از نگرانی اهالی این روستاها گفت.
ریشه قطعی بهاره برق کجاست؟
دولت قطعیهای برق بهاره را به گردن خشکسالی انداخته است. مدیرعامل شرکت توانیر چند روز قبل اعلام کرد میزان تولید این نیروگاههای برقابی نسبت به سال آبی گذشته به حدود یکسوم کاهشیافته است. بررسیها «پیام ما» اما نشان میدهد علیرغم اینکه نیروگاههای برقابی با ظرفیت نصبشـده ۱۲ هزار و ۲۴۹ مگاوات در رتبه دوم ظرفیت نصبشده در کشور پس از نیروگاههای سوخت فسیلی قرار دارند و سهمی بیش از ۱۰ درصدی از کل ۹۳ هزار مگاوات نیروگاههای نصبشده در کشور دارند؛ اما تقریباً در چندسال گذشته در کمتر سالی از این ظرفیت بهطور کامل استفاده شده است. بهطور مثال، «مصطفی رجبی مشهدی»، سخنگوی صنعت برق کشور، سال ۱۴۰۰ اعلام کرده بود در تابستان بهطور متوسط فقط چهار تا پنج هزار مگاوات از نیروگاههای برقابی وارد مدار بوده است و طبق آمار تفصیلی صنعت برق ایران در سال ۱۴۰۲، سهم نیروگاههای برقابی از سبد تولید برق کشور پنج درصد است.
کلانشهرهای تشنه
آب مایه حیات در سیاره زمین است و برای بقای انسان، توسعه اقتصادی و سلامت محیطزیست اهمیت اساسی دارد. با اینهمه، با افزایش جمعیت و گسترش شهرنشینی، فشار فزایندهای بر موجودی آب شیرین وارد میشود. این فشار در کلانشهرهای جهان -مراکز شهری با جمعیت بیش از ۱۰ میلیون نفر- شدیدتر است. رشد سریع و تقاضای زیاد در این مراکز، وضعیت بحرانی را برای منابع آب رقم زده است. در مطالعهای با عنوان «روز جهانی صفر؟ بررسی تأمین و تقاضای فعلی و آینده آب در ۱۲ کلانشهری که بهسرعت درحالتوسعه هستند»، بحران رو به تشدید آب با تمرکز بر ۱۲ شهر جهان از جمله تهران بررسی شده است. این مطالعه که در مجله «شهرها و جامعه پایدار» منتشر شده است، واقعیت ناخوشایندی را نشان میدهد: در حال حاضر، ۱۱ شهر از این ۱۲ کلانشهر که ۱۷۸ میلیون نفر در آن زندگی میکنند، با کمبود آب دستوپنجه نرم میکنند. اگر اقدام عاجلی صورت نگیرد، کسری آب تا سال ۲۰۳۵ بیشتر میشود و زندگی میلیونها نفر در معرض تهدید قرار میگیرد.
امنیتیسازی «آب» یا حل بحران
مسئله تنش آبی در استانهای ایران بهویژه استانهای کویر مرکزی با تداوم پنجمین سال خشکسالی ادامه تشدید شده است و درست در آغاز سال ۱۴۰۴ با تنش میان استانهای اصفهان و یزد همراه شد. تنش و مناقشهای که علاوهبر خسارتهای مالی به چند ایستگاه انتقال آب در حوضه آبریز زایندهرود، استان یزد را به تعطیلی کشاند. حالا «سخنگوی دولت در نخستین نشست خبری سال ۱۴۰۴ در مورد این موضوع اعلام کرده است دولت راهکارهایی مانند استفاده از آبهای نامتعارف را برای رفع یا کاهش مناطق تحتفشار «تنش آبی» در دستورکار دارد، اما «درصورت لزوم دستگاههای اطلاعاتی به این موضوع ورود میکنند.»
فروردین؛ زنگ شروع بحران آب
در سالهای اخیر، تنش آبی میان استانهای مرکزی کشور از جمله اصفهان و یزد به یکی از بحرانهای جدی تبدیل شده است. این بحران نهتنها به مشکلات روزمره مردم این دو استان آسیب زده، بلکه باعث بروز اختلافات شدید میان مسئولین دو استان نیز شده است. استان یزد بهویژه از کاهش منابع آبی شدید رنج میبرد و این مسئله تاثیرات عمیقی بر زندگی مردم این استان گذاشته است.
تشدید تنشهای بلندمدت آب
|پیامما| پیشبینیهای بلندمدت اقلیمی حاکی از این است که ایران از نظر تغییراقلیم بهسمت تشدید تنشهای آبی بلندمدت حرکت میکند و در این شرایط نهتنها تنش آبی بخشهایی از جامعه را بهطور گسترده درگیر خواهد کرد بلکه منابع آبی نیز بهمرور رو به کاهش رفته و تجدیدپذیری صورت نمیپذیرد. بنابراین، بهمنظور جلوگیری از تشدید بحران و صیانت از منابع آب تجدیدپذیر، اقدامات گستردهای لازم است که باید در قالب یک برنامه آمایش آبمحور دنبال شود و قطعاً رمز موفقیت در این زمینه مشارکت مردم و پرهیز از رفتارهای اسرافگرایانه در بخش آب است.
سد مخزنی سقزچی نمین سرریز شد
رئیس اداره منابع آب نمین گفت: همزمان با آغاز فصل آبیاری در منطقه و به دنبال افزایش ورودی سد با توجه به ذوب شدن برف ارتفاعات، سد مخزنی سقزچی این شهرستان سرریز شد.
